Bài viết theo Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, Điều 23 và Điều 24
Người đủ tuổi nghỉ hưu mà chưa đủ số năm đóng bảo hiểm xã hội trước đây thường chỉ còn hai lối: rút bảo hiểm xã hội một lần, hoặc bảo lưu rồi chờ. Luật Bảo hiểm xã hội mở thêm lối thứ ba, hưởng trợ cấp hằng tháng từ chính khoản mình đã đóng, và được ngân sách nhà nước đóng bảo hiểm y tế trong suốt thời gian đó.
- Dành cho người đủ tuổi nghỉ hưu mà chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu, đồng thời chưa đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.
- Điều kiện: không rút bảo hiểm xã hội một lần, không bảo lưu, và có yêu cầu.
- Nguồn chi là chính khoản đóng của người lao động.
- Mức thấp nhất bằng mức trợ cấp hưu trí xã hội, hiện là 500.000 đồng một tháng.
- Được ngân sách nhà nước đóng bảo hiểm y tế trong thời gian hưởng.
- Hồ sơ chỉ gồm sổ bảo hiểm xã hội và văn bản đề nghị, giải quyết trong 05 ngày làm việc.
Ai thuộc diện này
Khoản 1 Điều 23 mô tả một khoảng trống rất cụ thể: người đã đủ tuổi nghỉ hưu, có thời gian đóng bảo hiểm xã hội, nhưng số năm đóng chưa đạt để hưởng lương hưu, và tuổi lại chưa tới ngưỡng hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.
| Điều kiện | Nội dung |
|---|---|
| Tuổi | Đủ tuổi nghỉ hưu theo Bộ luật Lao động |
| Thời gian đóng | Có thời gian đóng bảo hiểm xã hội nhưng chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu |
| Chưa tới tuổi tầng dưới | Chưa đủ điều kiện hưởng trợ cấp hưu trí xã hội theo Điều 21 của Luật |
| Lựa chọn của người lao động | Không hưởng bảo hiểm xã hội một lần và không bảo lưu thời gian đóng |
| Thủ tục | Có yêu cầu hưởng trợ cấp hằng tháng |
Điều kiện ghi rõ là không hưởng bảo hiểm xã hội một lần và không bảo lưu.
Người đã rút một lần thì phần thời gian đóng tương ứng đã tiêu, nên không còn nguồn để tính trợ cấp hằng tháng.
Xem thêm: Trợ cấp hưu trí xã hội: ai được hưởng, mức bao nhiêu và làm ở đâu
Mức hưởng tính thế nào
Thời gian hưởng và mức hưởng đều căn cứ vào thời gian đóng và căn cứ đóng bảo hiểm xã hội của chính người lao động. Bản chất của khoản này là chia số tiền người lao động đã đóng thành các tháng để nhận dần, nguồn chi nằm ở quỹ bảo hiểm xã hội.
Luật đặt một sàn: mức trợ cấp hằng tháng thấp nhất bằng mức trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng. Mức trợ cấp hưu trí xã hội hiện hành là 500.000 đồng một tháng theo Điều 3 Nghị định 176/2025/NĐ-CP.
| Tình huống | Cách xử lý |
|---|---|
| Tổng số tiền theo thời gian đóng cao hơn số tiền cần để trả bằng mức sàn cho quãng từ khi đủ tuổi nghỉ hưu đến khi đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội | Người lao động được tính hưởng trợ cấp hằng tháng với mức cao hơn mức sàn |
| Tổng số tiền không đủ để hưởng cho tới khi đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội | Nếu có nguyện vọng, người lao động được đóng một lần cho phần còn thiếu để hưởng cho tới khi đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội |
Mức trợ cấp hằng tháng này được điều chỉnh theo cùng cơ chế điều chỉnh lương hưu tại Điều 67 của Luật, nên không đứng yên theo thời gian.
Quyền lợi đi kèm
- Trong thời gian hưởng trợ cấp hằng tháng, người hưởng được ngân sách nhà nước đóng bảo hiểm y tế.
- Người đang hưởng trợ cấp hằng tháng mà chết thì thân nhân được hưởng trợ cấp một lần cho những tháng chưa nhận.
- Thân nhân còn được hưởng một lần trợ cấp mai táng nếu đủ điều kiện theo điểm a khoản 1 Điều 85 hoặc điểm a khoản 1 Điều 109 của Luật.
Khoản 6 Điều 23 cho ngân sách nhà nước đóng bảo hiểm y tế suốt thời gian hưởng trợ cấp hằng tháng.
Đây là điểm khác biệt lớn so với việc rút bảo hiểm xã hội một lần rồi tự mua bảo hiểm y tế hộ gia đình.
Hồ sơ và thời hạn giải quyết
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Hồ sơ | Sổ bảo hiểm xã hội và văn bản đề nghị hưởng trợ cấp hằng tháng |
| Nơi nộp | Cơ quan bảo hiểm xã hội |
| Thời hạn giải quyết | 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ |
| Trường hợp từ chối | Cơ quan bảo hiểm xã hội phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do |
Bộ hồ sơ gọn hơn hẳn so với hồ sơ hưởng lương hưu, và mốc 05 ngày làm việc cũng ngắn. Người lao động sắp tới tuổi nghỉ hưu mà biết mình thiếu năm đóng nên hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội trước để so ba phương án: đóng tiếp cho đủ năm, hưởng trợ cấp hằng tháng, hay bảo lưu.
Xem thêm: Bảo hiểm xã hội tự nguyện: mức đóng và các chế độ được hưởng
Đủ tuổi nghỉ hưu mà thiếu năm đóng thì có lựa chọn nào ngoài rút một lần?
Có. Điều 23 Luật Bảo hiểm xã hội cho hưởng trợ cấp hằng tháng từ chính khoản đóng của mình, với điều kiện không hưởng bảo hiểm xã hội một lần, không bảo lưu và có yêu cầu.
Mức trợ cấp hằng tháng thấp nhất là bao nhiêu?
Bằng mức trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng, hiện là 500.000 đồng một tháng theo Điều 3 Nghị định 176/2025/NĐ-CP.
Tiền đóng không đủ để hưởng tới tuổi nhận trợ cấp hưu trí xã hội thì sao?
Nếu có nguyện vọng, người lao động được đóng một lần cho phần còn thiếu để hưởng cho tới khi đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, theo khoản 3 Điều 23.
Trong thời gian hưởng trợ cấp hằng tháng có thẻ bảo hiểm y tế không?
Có. Khoản 6 Điều 23 quy định ngân sách nhà nước đóng bảo hiểm y tế cho người đang trong thời gian hưởng trợ cấp hằng tháng.
Mức trợ cấp hằng tháng có được tăng theo thời gian không?
Có. Khoản 4 Điều 23 cho áp dụng cơ chế điều chỉnh tại Điều 67 của Luật, tức cùng cơ chế điều chỉnh lương hưu.
Người đang hưởng trợ cấp hằng tháng chết thì thân nhân được gì?
Được hưởng trợ cấp một lần cho những tháng chưa nhận, và được hưởng một lần trợ cấp mai táng nếu đủ điều kiện theo điểm a khoản 1 Điều 85 hoặc điểm a khoản 1 Điều 109 của Luật.
Hồ sơ gồm những gì và nộp ở đâu?
Sổ bảo hiểm xã hội và văn bản đề nghị hưởng trợ cấp hằng tháng, nộp cho cơ quan bảo hiểm xã hội. Thời hạn giải quyết là 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ.
- Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật Nhà giáo số 73/2025/QH15 và Luật Thanh tra số 84/2025/QH15: Điều 21, Điều 22, Điều 23, Điều 24, Điều 67, Điều 85 và Điều 109.
- Nghị định 176/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật Bảo hiểm xã hội về trợ cấp hưu trí xã hội, hiệu lực từ 01/7/2025: Điều 3 về mức trợ cấp.
