Bảo hiểm xã hội tự nguyện: mức đóng và quyền lợi

Bài viết theo Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, các Điều 4, 31, 36, 94, 95, 98, 99 và 102

Luật Bảo hiểm xã hội 2024 thêm trợ cấp thai sản vào bảo hiểm xã hội tự nguyện và hạ số năm đóng để hưởng lương hưu xuống 15 năm. Hai thay đổi này làm hình thức tự nguyện đáng cân nhắc với người kinh doanh tự do và lao động không có hợp đồng.

Các chế độ được hưởng

• Trợ cấp thai sản.
• Hưu trí.
• Tử tuất.
• Bảo hiểm tai nạn lao động theo quy định của Luật An toàn, vệ sinh lao động.

Bốn chế độ trên là toàn bộ phạm vi của bảo hiểm xã hội tự nguyện. Ốm đau, bệnh nghề nghiệp và bảo hiểm thất nghiệp thuộc phạm vi của bảo hiểm xã hội bắt buộc và pháp luật việc làm.

Mức đóng và thu nhập làm căn cứ đóng

Người tham gia hằng tháng đóng bằng 22% mức thu nhập làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện vào quỹ hưu trí và tử tuất.

Người tham gia tự chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng trong khoảng nêu trên. Nhà nước có chính sách hỗ trợ một phần tiền đóng, với mức hỗ trợ, đối tượng hỗ trợ và thời gian thực hiện do Chính phủ quy định theo từng thời kỳ.

Sáu phương thức đóng

Điều kiện hưởng lương hưu

Người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện được hưởng lương hưu khi đủ tuổi nghỉ hưu theo khoản 2 Điều 169 Bộ luật Lao động và có thời gian đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 15 năm trở lên.

Tỷ lệ này nhân với mức bình quân thu nhập làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội ra lương hưu hằng tháng. Lương hưu được điều chỉnh theo cùng cơ chế với bảo hiểm xã hội bắt buộc, tức trên cơ sở mức tăng của chỉ số giá tiêu dùng.

Nam đóng cao hơn 35 năm, nữ đóng cao hơn 30 năm thì ngoài lương hưu còn được trợ cấp một lần bằng 0,5 lần mức bình quân thu nhập làm căn cứ đóng cho mỗi năm đóng cao hơn.

Trợ cấp thai sản

Điều kiện: có thời gian đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện, hoặc vừa có thời gian đóng bắt buộc vừa có thời gian đóng tự nguyện, từ đủ 06 tháng trở lên trong 12 tháng trước khi sinh con.

• Áp dụng cho lao động nữ sinh con và lao động nam có vợ sinh con.
• Mức trợ cấp 2.000.000 đồng cho mỗi con được sinh ra, và cho mỗi thai từ 22 tuần tuổi trở lên chết trong tử cung hoặc chết trong khi chuyển dạ.
• Khoản này do ngân sách nhà nước bảo đảm.
• Chỉ có mẹ tham gia bảo hiểm xã hội mà mẹ chết sau khi sinh con thì cha hoặc người trực tiếp nuôi dưỡng được hưởng.
• Cả cha và mẹ cùng đủ điều kiện hưởng trợ cấp thai sản tự nguyện thì chỉ một trong hai người được hưởng.

Bảo hiểm xã hội một lần

Người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện có yêu cầu thì được hưởng bảo hiểm xã hội một lần trong các trường hợp:

• Đủ tuổi nghỉ hưu nhưng thời gian đóng chưa đủ 15 năm mà không tiếp tục tham gia. Người không nhận một lần có thể chọn hưởng trợ cấp hằng tháng.
• Ra nước ngoài để định cư.
• Đang mắc một trong các bệnh ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng, AIDS.
• Có mức suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên, hoặc là người khuyết tật đặc biệt nặng.
• Có thời gian đóng trước ngày Luật này có hiệu lực, sau 12 tháng không tiếp tục đóng mà chưa đủ 20 năm đóng.

Với người được Nhà nước hỗ trợ tiền đóng, mức hưởng một lần không bao gồm phần ngân sách nhà nước đã hỗ trợ, trừ trường hợp mắc các bệnh nêu trên hoặc suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.

Xem thêm: Chế độ hưu trí: điều kiện, mức lương hưu và trợ cấp một lần

Xem thêm: Đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc