Bài viết theo Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14 và Nghị định số 293/2025/NĐ-CP về mức lương tối thiểu, áp dụng từ ngày 01/01/2026
Nhân viên làm rơi máy đo, thiệt hại 30 triệu. Doanh nghiệp muốn trừ hết vào lương. Bộ luật Lao động đặt hai giới hạn: mức bồi thường nhiều nhất là ba tháng tiền lương, và cách thu là khấu trừ hằng tháng, không phải một lần.
- Làm hư hỏng tài sản thì bồi thường theo pháp luật hoặc nội quy lao động.
- Thiệt hại không nghiêm trọng do sơ suất, giá trị không quá 10 tháng lương tối thiểu vùng: bồi thường nhiều nhất 03 tháng tiền lương.
- Cách thu là khấu trừ hằng tháng vào lương.
- Làm mất tài sản hoặc tiêu hao vật tư quá định mức thì bồi thường theo thời giá thị trường hoặc nội quy.
- Có hợp đồng trách nhiệm thì bồi thường theo hợp đồng trách nhiệm.
- Sáu tình huống khách quan thì không phải bồi thường.
- Mức bồi thường phải căn cứ lỗi, mức độ thiệt hại thực tế và hoàn cảnh của người lao động.
- Người lao động có quyền khiếu nại hoặc yêu cầu giải quyết tranh chấp lao động.
Hai nhóm hành vi
| Nhóm | Hành vi | Cách xác định mức bồi thường |
|---|---|---|
| 1 | Làm hư hỏng dụng cụ, thiết bị hoặc hành vi khác gây thiệt hại tài sản của người sử dụng lao động | Theo quy định của pháp luật hoặc nội quy lao động của người sử dụng lao động |
| 2 | Làm mất dụng cụ, thiết bị, tài sản của người sử dụng lao động hoặc tài sản khác do người sử dụng lao động giao; tiêu hao vật tư quá định mức cho phép | Bồi thường một phần hoặc toàn bộ theo thời giá thị trường hoặc nội quy lao động; có hợp đồng trách nhiệm thì theo hợp đồng trách nhiệm |
Điểm khác nhau then chốt: nhóm một có một trần bồi thường khi thỏa mãn điều kiện, nhóm hai thì không có trần và có thể lên tới toàn bộ giá trị theo thời giá thị trường.
Ngưỡng 10 tháng lương tối thiểu vùng
Thiệt hại không nghiêm trọng.
Do sơ suất, tức lỗi vô ý.
Giá trị không quá 10 tháng lương tối thiểu vùng do Chính phủ công bố được áp dụng tại nơi người lao động làm việc.
Đủ ba điều kiện thì người lao động bồi thường nhiều nhất là 03 tháng tiền lương và bị khấu trừ hằng tháng vào lương. Thiếu một điều kiện thì quay về nguyên tắc chung theo pháp luật hoặc nội quy lao động.
Lương tối thiểu vùng áp dụng từ ngày 01/01/2026 theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP, nên mốc 10 tháng lương tối thiểu vùng như sau.
| Vùng | Lương tối thiểu tháng | Mốc 10 tháng |
|---|---|---|
| Vùng I | 5.310.000 đồng | 53.100.000 đồng |
| Vùng II | 4.730.000 đồng | 47.300.000 đồng |
| Vùng III | 4.140.000 đồng | 41.400.000 đồng |
| Vùng IV | 3.700.000 đồng | 37.000.000 đồng |
Mốc lấy theo nơi người lao động làm việc, không theo nơi đặt trụ sở doanh nghiệp. Doanh nghiệp có nhiều chi nhánh ở các vùng khác nhau thì mỗi nơi một mốc.
Sáu tình huống không phải bồi thường
Với nhóm làm mất tài sản hoặc tiêu hao vật tư quá định mức, Bộ luật liệt kê các trường hợp không phải bồi thường.
- Thiên tai.
- Hỏa hoạn.
- Địch họa.
- Dịch bệnh nguy hiểm.
- Thảm họa.
- Sự kiện xảy ra khách quan không thể lường trước được và không thể khắc phục được, mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép.
Vế cuối của mục sáu là điều kiện thực chất: người sử dụng lao động chỉ được miễn trách nhiệm cho người lao động khi chứng minh được đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép mà vẫn không khắc phục được.
Ba căn cứ quyết định mức bồi thường
Việc xem xét, quyết định mức bồi thường thiệt hại phải căn cứ vào:
- Lỗi của người lao động.
- Mức độ thiệt hại thực tế.
- Hoàn cảnh thực tế gia đình, nhân thân và tài sản của người lao động.
Hoàn cảnh gia đình, nhân thân và tài sản của người lao động là căn cứ bắt buộc, ngang hàng với lỗi và mức thiệt hại.
Biên bản xử lý bồi thường nên ghi rõ đã xem xét căn cứ này, vì đây là điểm dễ bị bác khi tranh chấp.
Trình tự, thủ tục, thời hiệu xử lý việc bồi thường thiệt hại do Chính phủ quy định, nên doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản hướng dẫn hiện hành trước khi ra quyết định.
Quyền khiếu nại
Người bị xử lý kỷ luật lao động, bị tạm đình chỉ công việc hoặc phải bồi thường theo chế độ trách nhiệm vật chất, nếu thấy không thỏa đáng, có quyền:
- Khiếu nại với người sử dụng lao động.
- Khiếu nại với cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật.
- Yêu cầu giải quyết tranh chấp lao động theo trình tự do pháp luật quy định.
Ba lối này song song, người lao động chọn một hoặc lần lượt. Quyết định bồi thường của doanh nghiệp không phải là quyết định cuối cùng.
Việc cần làm
- Đưa vào nội quy lao động nguyên tắc và cách xác định mức bồi thường cho từng loại tài sản, vì nội quy là một căn cứ được Bộ luật thừa nhận.
- Ban hành định mức tiêu hao vật tư, làm chuẩn xác định phần quá định mức.
- Ký hợp đồng trách nhiệm với các vị trí giữ tài sản có giá trị lớn.
- Khi xảy ra thiệt hại, lập biên bản xác định giá trị theo thời giá thị trường.
- Đối chiếu giá trị thiệt hại với mốc 10 tháng lương tối thiểu vùng tại nơi làm việc.
- Trong biên bản xử lý, ghi rõ đã xem xét lỗi, mức độ thiệt hại thực tế và hoàn cảnh của người lao động.
- Khấu trừ vào lương theo tháng, tuân thủ giới hạn mức khấu trừ tiền lương hằng tháng.
Người lao động làm hỏng máy phải bồi thường bao nhiêu?
Theo quy định của pháp luật hoặc nội quy lao động. Riêng trường hợp gây thiệt hại không nghiêm trọng do sơ suất với giá trị không quá 10 tháng lương tối thiểu vùng áp dụng tại nơi người lao động làm việc thì bồi thường nhiều nhất là 03 tháng tiền lương và bị khấu trừ hằng tháng vào lương.
Mốc 10 tháng lương tối thiểu vùng là bao nhiêu tiền?
Tính theo mức lương tối thiểu vùng áp dụng từ 01/01/2026: vùng I là 53.100.000 đồng, vùng II là 47.300.000 đồng, vùng III là 41.400.000 đồng, vùng IV là 37.000.000 đồng. Mốc lấy theo vùng nơi người lao động làm việc.
Làm mất tài sản có bị giới hạn ba tháng lương không?
Không. Trường hợp làm mất dụng cụ, thiết bị, tài sản hoặc tiêu hao vật tư quá định mức cho phép thì bồi thường một phần hoặc toàn bộ theo thời giá thị trường hoặc nội quy lao động; nếu có hợp đồng trách nhiệm thì bồi thường theo hợp đồng trách nhiệm.
Hàng bị cháy kho thì người lao động có phải đền không?
Không, nếu thuộc trường hợp do thiên tai, hỏa hoạn, địch họa, dịch bệnh nguy hiểm, thảm họa, sự kiện xảy ra khách quan không thể lường trước được và không thể khắc phục được mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép.
Doanh nghiệp có được trừ hết một lần vào lương không?
Với trường hợp thiệt hại không nghiêm trọng do sơ suất, Bộ luật quy định người lao động bị khấu trừ hằng tháng vào lương theo khoản 3 Điều 102 Bộ luật Lao động, tức theo giới hạn mức khấu trừ tiền lương hằng tháng.
Căn cứ nào để quyết định mức bồi thường?
Việc xem xét, quyết định mức bồi thường thiệt hại phải căn cứ vào lỗi, mức độ thiệt hại thực tế và hoàn cảnh thực tế gia đình, nhân thân và tài sản của người lao động.
Nội quy lao động có được đặt mức bồi thường riêng không?
Có. Bộ luật thừa nhận nội quy lao động của người sử dụng lao động là một căn cứ xác định mức bồi thường, cùng với quy định của pháp luật và thời giá thị trường tùy từng nhóm hành vi.
Không đồng ý với quyết định bồi thường thì làm gì?
Người phải bồi thường theo chế độ trách nhiệm vật chất nếu thấy không thỏa đáng có quyền khiếu nại với người sử dụng lao động, với cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật, hoặc yêu cầu giải quyết tranh chấp lao động theo trình tự do pháp luật quy định.
Hợp đồng trách nhiệm có giá trị thế nào?
Với trường hợp làm mất tài sản hoặc tiêu hao vật tư quá định mức, nếu có hợp đồng trách nhiệm thì người lao động phải bồi thường theo hợp đồng trách nhiệm đã ký.
- Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14, Điều 102, Điều 129, Điều 130 và Điều 131
- Nghị định số 293/2025/NĐ-CP quy định mức lương tối thiểu đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động
Xem thêm: Kỷ luật lao động: hình thức, thời hiệu và trình tự
