Thi hành án đối với pháp nhân thương mại từ 01/7/2026

02/09/2026

Pháp nhân thương mại bị kết án mà chây ì thì có ba thứ bị chạm tới: tài khoản, tài sản và con dấu. Nghị định 251/2026/NĐ-CP hiệu lực từ 01/7/2026 gom quy định về thi hành án và cưỡng chế thi hành án với pháp nhân thương mại vào một văn bản, thay cho hai nghị định năm 2020 trước đó.

Nguyên tắc trước khi bàn tới biện pháp

• Việc cưỡng chế chỉ được thực hiện khi có quyết định cưỡng chế bằng văn bản của cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh hoặc cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu.
• Quyết định áp dụng biện pháp cưỡng chế phải căn cứ vào hình phạt, biện pháp tư pháp đang áp dụng, nội dung, tính chất, mức độ, điều kiện thi hành và tình hình thực tế ở địa phương.
• Thời hạn áp dụng biện pháp cưỡng chế để bảo đảm thi hành án không vượt quá thời hạn chấp hành hình phạt theo bản án đã có hiệu lực. Với biện pháp tư pháp thì thời hạn xác định khi biện pháp tư pháp được thi hành xong.
• Một pháp nhân có thể bị áp dụng nhiều biện pháp cùng lúc khi một biện pháp chưa đủ để bảo đảm thi hành án.

Ba biện pháp và điều kiện dùng

Ba ngày làm việc từ biên bản tới quyết định

Khi kiểm tra, giám sát mà phát hiện pháp nhân thương mại không chấp hành án hoặc chấp hành không đầy đủ, cơ quan thi hành án hình sự chủ trì cùng cơ quan quản lý nhà nước đối với pháp nhân đó lập biên bản. Từ biên bản này chạy các mốc kế tiếp.

Kê biên chạm tới những loại tài sản nào

Nghị định dành hẳn một loạt điều cho từng loại tài sản: vốn góp, phương tiện giao thông, quyền sở hữu trí tuệ, quyền sử dụng đất và tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, tài sản gắn liền với đất, tài sản đang do người thứ ba giữ, tài sản đang cầm cố, thế chấp.

Với phần vốn góp, cơ quan thi hành án hình sự yêu cầu nơi pháp nhân có vốn góp cung cấp thông tin để kê biên phần vốn đó, và khi cần thì trưng cầu tổ chức, cá nhân có chuyên môn xác định giá trị phần vốn góp. Với phương tiện giao thông, pháp nhân hoặc người đang quản lý, sử dụng phải giao giấy đăng ký, hoặc nộp giấy tờ chứng minh quyền sở hữu, quyền sử dụng hợp pháp khi không có giấy đăng ký.

Tài sản đang cầm cố, thế chấp chỉ bị kê biên khi pháp nhân không còn tài sản nào khác hoặc có nhưng không đủ, và giá trị tài sản đó lớn hơn nghĩa vụ được bảo đảm cộng chi phí thi hành án. Khi tài sản đang bảo đảm cho khoản nợ xấu tại tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thì thực hiện theo Luật Các tổ chức tín dụng.

Bốn nhóm tài sản không được kê biên

• Tài sản bị cấm lưu thông theo quy định của pháp luật; tài sản phục vụ quốc phòng, an ninh, lợi ích công cộng; tài sản do ngân sách nhà nước cấp cho cơ quan, tổ chức.
• Số thuốc phục vụ việc phòng, chữa bệnh cho người lao động; lương thực, thực phẩm, dụng cụ và tài sản khác phục vụ bữa ăn cho người lao động.
• Nhà trẻ, trường học, cơ sở y tế và thiết bị, phương tiện, tài sản khác thuộc các cơ sở này, nếu không phải là tài sản để kinh doanh.
• Trang thiết bị, phương tiện, công cụ bảo đảm an toàn lao động, phòng chống cháy nổ, phòng chống ô nhiễm môi trường.

Chia tách, hợp nhất, sáp nhập vẫn phải gánh án

Đây là phần doanh nghiệp hay hỏi nhất khi tái cấu trúc giữa chừng.

Thời gian đã chấp hành án của pháp nhân trước khi chia, tách được tính tiếp vào thời gian chấp hành án của pháp nhân tiếp nhận. Nếu trụ sở của pháp nhân tiếp nhận vẫn trong cùng phạm vi cấp tỉnh hoặc cấp quân khu thì cơ quan đang thi hành án tiếp tục làm; ra ngoài phạm vi đó thì cơ quan thi hành án hình sự nơi có trụ sở mới lập hồ sơ và tổ chức thi hành, cơ quan cũ sao gửi tài liệu trong hồ sơ.

Mốc chuyển tiếp 01/7/2026

Nghị định có hiệu lực từ 01/7/2026 và thay thế hai nghị định năm 2020 về cưỡng chế thi hành án đối với pháp nhân thương mại cùng hướng dẫn Luật Thi hành án hình sự về nội dung này. Với các bản án, quyết định thi hành án nhận được trước 01/7/2026 thì tiếp tục thi hành theo hai văn bản đã hết hiệu lực đó.

Xem thêm: Cưỡng chế thi hành án dân sự với doanh nghiệp và người lao động