Bài viết theo Luật An toàn, vệ sinh lao động số 84/2015/QH13, các Điều 45, 48 và 49
Khi có tai nạn xảy ra, câu hỏi đầu tiên của doanh nghiệp là trường hợp này có được coi là tai nạn lao động hay không. Câu trả lời rộng hơn nhiều người nghĩ, và bao gồm cả tai nạn trên đường đi làm.
Ba nhóm tai nạn được tính
- Tại nơi làm việc và trong giờ làm việc, kể cả khi đang thực hiện các nhu cầu sinh hoạt cần thiết mà Bộ luật Lao động và nội quy của cơ sở cho phép: nghỉ giải lao, ăn giữa ca, ăn bồi dưỡng hiện vật, làm vệ sinh kinh nguyệt, tắm rửa, cho con bú, đi vệ sinh.
- Ngoài nơi làm việc hoặc ngoài giờ làm việc, khi thực hiện công việc theo yêu cầu của người sử dụng lao động hoặc người được ủy quyền bằng văn bản trực tiếp quản lý lao động.
- Trên tuyến đường đi từ nơi ở đến nơi làm việc hoặc từ nơi làm việc về nơi ở, trong khoảng thời gian và tuyến đường hợp lý.
Luật liệt kê hẳn các nhu cầu sinh hoạt cần thiết tại nơi làm việc. Trượt ngã trong nhà vệ sinh hay trong giờ nghỉ giải lao vẫn thuộc diện tai nạn lao động, miễn là nội quy của cơ sở cho phép hoạt động đó.
Đây là lý do nội quy lao động nên ghi rõ thời giờ nghỉ ngơi và các sinh hoạt được phép tại nơi làm việc.
Với nhóm thứ ba, hai chữ hợp lý áp cho cả khoảng thời gian lẫn tuyến đường. Người rời chỗ làm rồi đi vòng sang việc riêng trước khi về nhà thì phải xét lại từng trường hợp.
Hai điều kiện đi kèm
- Suy giảm khả năng lao động từ 5% trở lên do bị tai nạn thuộc ba nhóm trên.
- Nguyên nhân tai nạn không thuộc các trường hợp bị loại trừ tại khoản 1 Điều 40 của luật.
Mức suy giảm quyết định hình thức trợ cấp
| Mức suy giảm khả năng lao động | Hình thức trợ cấp |
|---|---|
| Từ 5% đến 30% | Trợ cấp một lần |
| Từ 31% trở lên | Trợ cấp hằng tháng |
Trợ cấp một lần
- Suy giảm 5% thì được hưởng năm lần mức lương cơ sở. Cứ suy giảm thêm 1% thì được thêm 0,5 lần mức lương cơ sở.
- Ngoài khoản trên, còn được thêm một khoản tính theo số năm đã đóng vào Quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp: từ một năm trở xuống tính bằng 0,5 tháng, sau đó mỗi năm đóng thêm được tính thêm 0,3 tháng tiền lương đóng vào quỹ của tháng liền kề trước tháng bị tai nạn hoặc được xác định mắc bệnh nghề nghiệp.
Trợ cấp hằng tháng
- Suy giảm 31% thì được hưởng bằng 30% mức lương cơ sở. Cứ suy giảm thêm 1% thì được thêm 2% mức lương cơ sở.
- Ngoài khoản trên, hằng tháng còn được thêm một khoản tính theo số năm đã đóng vào quỹ: từ một năm trở xuống tính bằng 0,5%, sau đó mỗi năm đóng thêm được tính thêm 0,3% mức tiền lương đóng vào quỹ của tháng liền kề trước tháng bị tai nạn hoặc được xác định mắc bệnh nghề nghiệp.
Với người bị tai nạn ngay trong tháng đầu tham gia đóng vào quỹ, hoặc có thời gian tham gia gián đoạn rồi trở lại làm việc, thì tiền lương làm căn cứ tính khoản trợ cấp theo số năm đóng là tiền lương của chính tháng đó.
Mức lương cơ sở và mức tham chiếu
Luật An toàn, vệ sinh lao động dùng chữ mức lương cơ sở, còn Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 chuyển sang dùng mức tham chiếu.
Khoản 13 Điều 141 Luật Bảo hiểm xã hội giải quyết chỗ giao nhau này: khi chưa bãi bỏ mức lương cơ sở thì mức tham chiếu bằng mức lương cơ sở; tại thời điểm mức lương cơ sở bị bãi bỏ thì mức tham chiếu không thấp hơn mức lương cơ sở đó.
Giám định lại và giám định tổng hợp
Người lao động thay đổi mức hưởng do giám định lại hoặc giám định tổng hợp thì việc tính hưởng theo quy định chi tiết của Bộ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội. Việc tạm dừng và hưởng tiếp trợ cấp hằng tháng, cùng hồ sơ trình tự giải quyết, thực hiện theo Luật Bảo hiểm xã hội.
Việc doanh nghiệp nên làm
- Lập biên bản hiện trường ngay khi có tai nạn, ghi rõ thời điểm, địa điểm và công việc đang thực hiện.
- Với tai nạn trên đường, ghi lại tuyến đường và khoảng thời gian, vì đây là hai yếu tố quyết định.
- Với công việc thực hiện ngoài nơi làm việc theo yêu cầu, giữ văn bản ủy quyền hoặc văn bản giao việc, vì luật đòi hỏi bằng văn bản.
- Đưa người lao động đi giám định mức suy giảm khả năng lao động, vì mốc 5% và mốc 31% quyết định có được hưởng và hưởng theo hình thức nào.
- Rà nội quy lao động có ghi đủ thời giờ nghỉ ngơi và các sinh hoạt được phép tại nơi làm việc hay chưa.
- Đối chiếu tiền lương đóng vào quỹ của tháng liền kề trước tháng xảy ra tai nạn, vì đó là căn cứ tính phần trợ cấp theo số năm đóng.
Hồ sơ tai nạn lao động cần dữ liệu về quá trình đóng và tiền lương của đúng tháng liền kề trước khi xảy ra sự việc. Phần mềm kế toán VFRS lưu quá trình đóng theo từng người lao động và tra ngược được tới từng tháng, xem tại <a href=”https://app.vfrs.vn” target=”_blank” rel=”noopener”>app.vfrs.vn.
Xem thêm: Chế độ ốm đau và chăm con ốm: số ngày nghỉ và mức trợ cấp
Nhân viên bị tai nạn giao thông trên đường đi làm có được coi là tai nạn lao động không?
Có, nếu xảy ra trên tuyến đường đi từ nơi ở đến nơi làm việc hoặc từ nơi làm việc về nơi ở, trong khoảng thời gian và tuyến đường hợp lý, theo điểm c khoản 1 Điều 45 Luật An toàn, vệ sinh lao động số 84/2015/QH13.
Trượt ngã trong nhà vệ sinh công ty có tính là tai nạn lao động không?
Có. Điểm a khoản 1 Điều 45 tính cả các nhu cầu sinh hoạt cần thiết tại nơi làm việc hoặc trong giờ làm việc mà Bộ luật Lao động và nội quy của cơ sở cho phép, trong đó có đi vệ sinh, tắm rửa, nghỉ giải lao và ăn giữa ca.
Suy giảm khả năng lao động bao nhiêu thì được hưởng chế độ?
Từ 5% trở lên. Mức từ 5% đến 30% được hưởng trợ cấp một lần, từ 31% trở lên được hưởng trợ cấp hằng tháng.
Suy giảm 10% thì trợ cấp một lần bao nhiêu?
Năm lần mức lương cơ sở cho mốc 5%, cộng thêm 0,5 lần mức lương cơ sở cho mỗi 1% vượt, tức thêm 2,5 lần cho 5% vượt, tổng 7,5 lần mức lương cơ sở. Ngoài ra còn khoản tính theo số năm đã đóng vào quỹ.
Luật ghi mức lương cơ sở, còn Luật Bảo hiểm xã hội ghi mức tham chiếu, dùng con số nào?
Khoản 13 Điều 141 Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 nêu rõ: khi chưa bãi bỏ mức lương cơ sở thì mức tham chiếu bằng mức lương cơ sở. Tại thời điểm mức lương cơ sở bị bãi bỏ thì mức tham chiếu không thấp hơn mức lương cơ sở đó.
- Luật An toàn, vệ sinh lao động số 84/2015/QH13, các Điều 40, 45, 48 và 49
- Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, khoản 13 Điều 141 về quan hệ giữa mức tham chiếu và mức lương cơ sở
- Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14, Điều 118 về nội quy lao động