Sàn giao dịch các-bon trong nước: tài khoản, thanh toán và lộ trình

02/09/2026

Hạn ngạch phát thải và tín chỉ các-bon nay có nơi mua bán chính thức. Nghị định 29/2026/NĐ-CP hiệu lực từ 19/01/2026 đặt sàn giao dịch các-bon trong nước lên hạ tầng của thị trường chứng khoán, với một số quy tắc riêng: tách bạch tài khoản, thanh toán tức thời trong ngày, và miễn tiền dịch vụ tới hết năm 2028.

Nguyên tắc giao dịch

• Công bằng, công khai, minh bạch.
• Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia.
• Chủ thể tham gia có trách nhiệm tìm hiểu quy định pháp luật, thông tin về hàng hóa, và tự chịu trách nhiệm với quyết định mua, bán của mình.
• Hoạt động trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính chỉ được thực hiện trên hệ thống giao dịch các-bon, ngoại trừ các trường hợp chuyển quyền sở hữu hạn ngạch theo khoản 2 Điều 12 của nghị định.

Tài khoản phải tách bạch

• Chủ thể tham gia chỉ được sử dụng một tài khoản giao dịch chứng khoán tại thành viên giao dịch các-bon để giao dịch hạn ngạch và tín chỉ các-bon.
• Thành viên giao dịch các-bon phải tách biệt các giao dịch này, theo dõi riêng, hạch toán riêng.
• Không được bù trừ chéo hoặc vay mượn tài sản giữa hoạt động giao dịch các-bon với các hoạt động giao dịch khác.
• Tài khoản giao dịch phải hiển thị tách biệt giữa cấu phần giao dịch các-bon với cấu phần giao dịch chứng khoán ngay từ khi đăng nhập.

Yêu cầu tách bạch này kéo theo phần việc kế toán: doanh nghiệp mua hạn ngạch để nộp trả nên mở dõi riêng số dư hạn ngạch, số dư tín chỉ và số dư tiền trên tài khoản đó, đối chiếu với sao kê hằng tháng do thành viên giao dịch gửi.

Đặt lệnh và thanh toán

Việc thanh toán tiền thực hiện trên hệ thống tài khoản của ngân hàng thanh toán, là ngân hàng thương mại được chấp thuận, trên cơ sở nghĩa vụ thanh toán do Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam xác định. Hạn ngạch và tín chỉ được chuyển khoản giữa các tài khoản đồng thời với việc thanh toán tiền.

Ai vận hành và ai được tham gia

• Bộ Nông nghiệp và Môi trường thông báo, cập nhật danh mục hạn ngạch và tín chỉ được phép giao dịch, ngày giao dịch đầu tiên và ngày giao dịch cuối cùng cho Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội và Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam.
• Chủ thể được tham gia giao dịch là đối tượng thực hiện trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon theo pháp luật về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính.
• Doanh nghiệp muốn tham gia đi qua thành viên giao dịch các-bon và thành viên lưu ký các-bon, mỗi loại thành viên có thủ tục đăng ký riêng theo nghị định.

Xem thêm: Hạn ngạch phát thải khí nhà kính: nộp trả, vay mượn và bù trừ

Xem thêm: Giám sát giao dịch trên sàn các-bon: ba tầng và mốc 24 giờ

Miễn tiền dịch vụ đến hết năm 2028

Trong giai đoạn tổ chức vận hành thí điểm sàn giao dịch các-bon trong nước đến hết ngày 31/12/2028, Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam, Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam và Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội không thu tiền cung cấp dịch vụ trên sàn.

Kể từ ngày 01/01/2029, ba đơn vị này thu tiền cung cấp dịch vụ theo quy định pháp luật. Doanh nghiệp lập kế hoạch mua hạn ngạch dài hạn nên tính mốc này vào dự toán chi phí.