Quyền và nghĩa vụ của người nộp thuế

Bài viết theo Điều 37 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, hiệu lực từ ngày 01/7/2026

Phần nghĩa vụ thì ai cũng thuộc. Phần quyền thì ít người dùng tới, dù trong đó có những quyền rất cụ thể, chẳng hạn quyền từ chối cuộc kiểm tra không có quyết định, hay quyền không bị phạt khi làm đúng theo văn bản của cơ quan thuế.

Quyền của người nộp thuế

Được hỗ trợ và được biết

• Được hỗ trợ, hướng dẫn thực hiện nghĩa vụ thuế; được cung cấp thông tin, tài liệu để thực hiện nghĩa vụ và quyền lợi về thuế.
• Được tra cứu, xem, in và sử dụng chứng từ điện tử đã gửi đến Hệ thống thông tin quản lý thuế; được yêu cầu tổ chức khấu trừ cấp chứng từ khấu trừ điện tử.
• Được tra cứu tình hình thực hiện nghĩa vụ thuế và nhận thông báo số tiền thuế nợ qua tài khoản giao dịch điện tử.
• Được nhận thông báo, quyết định, biên bản, kết luận liên quan đến xác định nghĩa vụ thuế từ các cơ quan chức năng khi thanh tra, kiểm tra, kiểm toán.
• Được giải thích về việc tính thuế, ấn định thuế, nội dung xử lý về thuế; được bảo lưu ý kiến, giải trình; được biết thời hạn giải quyết hoàn thuế, số thuế không được hoàn và căn cứ pháp lý của số không được hoàn.
• Được yêu cầu xác nhận việc hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế.
• Được bảo mật thông tin theo quy định.

Được đỡ việc giấy tờ

• Với chứng từ, tài liệu và thông tin đã có sẵn trong hồ sơ thuế mà cơ quan quản lý thuế đang giữ, người nộp thuế được miễn nộp lại. Ngoại lệ là khi nội dung có thay đổi, hoặc cơ quan thuế yêu cầu để phục vụ kiểm tra thuế.
• Được yêu cầu tra soát, điều chỉnh thông tin nếu phát hiện sai lệch trên chứng từ nộp ngân sách nhà nước hoặc dữ liệu do cơ quan thuế cung cấp.

Được dùng dịch vụ và hưởng ưu tiên

• Được ký hợp đồng với đại lý thuế, đại lý làm thủ tục hải quan; được ủy quyền khai thay, nộp thuế thay theo quy định.
• Được áp dụng chế độ ưu tiên nếu đáp ứng đủ điều kiện.
• Được yêu cầu giám định hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu liên quan đến nghĩa vụ thuế.

Được bảo vệ khi có tranh chấp

• Được khiếu nại, khởi kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính về thuế liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
• Được tố cáo hành vi vi phạm pháp luật của công chức quản lý thuế và của tổ chức, cá nhân khác.
• Được bồi thường thiệt hại nếu bị cơ quan quản lý thuế, công chức quản lý thuế gây thiệt hại trái pháp luật.

Quyền khi bị kiểm tra thuế

• Từ chối việc kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế khi không có quyết định kiểm tra tại trụ sở của cơ quan có thẩm quyền.
• Từ chối việc kiểm tra tại trụ sở cơ quan quản lý thuế khi không có thông báo yêu cầu giải trình, bổ sung thông tin, tài liệu.
• Từ chối cung cấp thông tin, tài liệu không liên quan đến nội dung kiểm tra, hoặc thuộc bí mật nhà nước, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
• Được giải trình về những vấn đề liên quan đến nội dung kiểm tra và bảo lưu ý kiến.
• Được khiếu nại, khởi kiện, yêu cầu bồi thường thiệt hại; được tố cáo hành vi vi phạm pháp luật trong quá trình kiểm tra thuế.

Nghĩa vụ của người nộp thuế

• Đăng ký thuế, sử dụng mã số thuế theo quy định.
• Khai chính xác, trung thực, đầy đủ và nộp hồ sơ thuế đúng hạn; chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực, đầy đủ của hồ sơ thuế và các tài liệu cung cấp.
• Nộp đầy đủ, đúng hạn các khoản thuế, khoản thu khác, tiền chậm nộp, tiền phạt; dùng đúng mã định danh khoản phải nộp khi cơ quan thuế đã cung cấp.
• Chịu trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ thuế kể cả khi người đại diện theo pháp luật hoặc đại diện theo ủy quyền làm sai quy định.
• Vận hành hạ tầng kỹ thuật để thực hiện giao dịch điện tử và kết nối thông tin nghĩa vụ thuế với cơ quan quản lý thuế.
• Sử dụng đúng mục đích hàng hóa, dịch vụ được miễn thuế, không chịu thuế theo kê khai; thay đổi mục đích thì phải kê khai lại và nộp thuế cùng các khoản phát sinh.
• Có giao dịch liên kết thì phải lập, lưu trữ, kê khai, cung cấp hồ sơ về giao dịch liên kết và các bên liên kết, kể cả bên liên kết ở nước ngoài.
• Doanh nghiệp xã hội phải kê khai chính xác, trung thực, đầy đủ các khoản thu từ hoạt động hợp tác, tài trợ và hợp đồng kinh tế với tổ chức, cá nhân nước ngoài dùng cho mục đích xã hội, môi trường.

Nghĩa vụ khi bị kiểm tra thuế

• Chấp hành quyết định kiểm tra thuế tại trụ sở của cơ quan quản lý thuế.
• Chấp hành thông báo yêu cầu giải trình, bổ sung thông tin, tài liệu.
• Cung cấp kịp thời, đầy đủ, chính xác, trung thực các thông tin, tài liệu liên quan đến nội dung kiểm tra.
• Ký biên bản kiểm tra thuế trong thời hạn quy định.
• Chấp hành kết luận, quyết định xử lý kết quả kiểm tra thuế.

Việc nên làm ở doanh nghiệp

• Gặp tình huống chưa rõ thì hỏi cơ quan thuế bằng văn bản, và lưu văn bản trả lời để dùng cho quyền không bị phạt khi làm theo hướng dẫn.
• Khi có đoàn xuống kiểm tra, đề nghị xuất trình quyết định kiểm tra tại trụ sở trước khi làm việc.
• Ghi vào biên bản phần ý kiến bảo lưu của mình, vì luật ghi rõ quyền bảo lưu ý kiến.
• Bị ấn định thuế thì nộp trước rồi khiếu nại sau, kèm hồ sơ chứng minh.
• Doanh nghiệp có giao dịch liên kết thì lập đủ hồ sơ, kể cả phần bên liên kết ở nước ngoài.
• Người đại diện theo ủy quyền làm sai thì trách nhiệm vẫn thuộc doanh nghiệp, nên kiểm soát kỹ phần việc đã ủy quyền.

Cung cấp đúng và đủ tài liệu khi bị kiểm tra là nghĩa vụ, cũng là cách rút ngắn cuộc kiểm tra. Phần mềm kế toán VFRS kết xuất sổ sách và chứng từ theo kỳ để nộp cho đoàn kiểm tra, xem tại app.vfrs.vn.

Xem thêm: Ấn định thuế: khi nào bị áp, căn cứ nào và thủ tục ra sao