Bài viết theo các Điều 41, 42, 43 và Điều 51 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, hiệu lực từ ngày 01/7/2026
Bị truy thu hoặc bị phạt mà thấy chưa đúng thì có ba đường đi: khiếu nại, tố cáo, khởi kiện. Điểm đáng chú ý là quy định buộc cơ quan thuế hoàn trả trong 15 ngày khi đã thu không đúng.
- Khiếu nại được với quyết định hành chính và hành vi hành chính của cơ quan quản lý thuế và người có thẩm quyền.
- Cơ quan thuế phải hoàn trả trong 15 ngày số tiền đã thu không đúng.
- Vụ việc phức tạp phải lập Hội đồng tham vấn, biểu quyết theo đa số.
- Khởi kiện theo pháp luật về tố tụng hành chính.
Quyền khiếu nại
Người nộp thuế, tổ chức, cá nhân có quyền khiếu nại với cơ quan có thẩm quyền đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan quản lý thuế và của người có thẩm quyền thuộc cơ quan quản lý thuế, khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó trái pháp luật, xâm phạm trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Người khiếu nại được biết trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại trên Hệ thống thông tin quản lý thuế. Thẩm quyền, trình tự, thủ tục giải quyết theo pháp luật về khiếu nại, tố cáo.
Quyền tố cáo
Cá nhân có quyền tố cáo hành vi vi phạm pháp luật về thuế của người nộp thuế, công chức quản lý thuế hoặc tổ chức, cá nhân khác.
Trách nhiệm của cơ quan thuế khi giải quyết khiếu nại
- Cơ quan thuế có quyền yêu cầu người khiếu nại cung cấp hồ sơ, tài liệu liên quan. Người khiếu nại từ chối cung cấp thì cơ quan thuế có quyền từ chối xem xét giải quyết.
- Cơ quan thuế phải hoàn trả số tiền thuế, khoản thu khác, tiền chậm nộp, tiền phạt thu không đúng cho người nộp thuế và bên thứ ba trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được quyết định xử lý của cơ quan có thẩm quyền.
- Vụ việc khiếu nại phức tạp: thủ trưởng cơ quan quản lý thuế phải tham vấn các cơ quan, tổ chức liên quan, kể cả với khiếu nại lần đầu. Khi tham vấn, thủ trưởng phải ban hành quyết định thành lập Hội đồng tham vấn.
- Hội đồng tham vấn hoạt động theo nguyên tắc biểu quyết theo đa số. Kết quả biểu quyết là cơ sở để thủ trưởng cơ quan quản lý thuế tham khảo, còn người ra quyết định và chịu trách nhiệm vẫn là thủ trưởng cơ quan quản lý thuế.
Muốn khiếu nại được xem xét thì phải nộp đủ hồ sơ, tài liệu theo yêu cầu của cơ quan thuế.
Nên chuẩn bị sẵn bộ chứng cứ ngay khi nộp đơn: hợp đồng, hóa đơn, chứng từ thanh toán, sổ kế toán của kỳ liên quan và bản giải trình.
Khởi kiện
Việc khởi kiện đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan quản lý thuế, người có thẩm quyền của cơ quan quản lý thuế và cơ quan nhà nước được thực hiện theo pháp luật về tố tụng hành chính.
Trong thời gian khiếu nại hoặc khởi kiện, người nộp thuế vẫn phải nộp đủ số tiền thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt, trừ khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định tạm đình chỉ việc thực hiện thông báo, quyết định, văn bản xử lý về thuế.
Tranh chấp có yếu tố nước ngoài
Tranh chấp về thuế giữa người nộp thuế là tổ chức, cá nhân nước ngoài hoặc Việt Nam với cơ quan quản lý thuế Việt Nam, liên quan đến nghĩa vụ thuế phát sinh tại Việt Nam hoặc tại nước ngoài, có thể được giải quyết qua ba đường:
- Trình tự, thủ tục khiếu nại theo pháp luật về khiếu nại.
- Trình tự, thủ tục tố tụng theo pháp luật về tố tụng hành chính.
- Cơ chế giải quyết tranh chấp quy định tại hợp đồng, thỏa thuận, bảo lãnh cam kết của Chính phủ, và điều ước quốc tế về thuế hoặc điều ước quốc tế khác mà Việt Nam là thành viên hoặc bên ký kết.
Một điểm mới cho nghề dịch vụ kế toán
Điều 51 Luật Quản lý thuế bổ sung Điều 70a vào Luật Kế toán số 88/2015/QH13: tổ chức kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế được cung cấp dịch vụ kế toán cho doanh nghiệp siêu nhỏ, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh khi có ít nhất một người có chứng chỉ kế toán viên.
Đây là cửa mở cho đại lý thuế làm luôn phần sổ sách của nhóm khách hàng nhỏ, với điều kiện về nhân sự nhẹ hơn so với doanh nghiệp dịch vụ kế toán thông thường.
Việc nên làm khi định khiếu nại
- Xác định rõ đang khiếu nại quyết định hành chính nào hoặc hành vi hành chính nào, kèm ngày ban hành.
- Gom đủ hồ sơ chứng minh trước khi nộp đơn, vì thiếu hồ sơ là cơ quan thuế được quyền không xem xét.
- Nộp đủ số tiền theo quyết định trước, rồi theo đuổi khiếu nại, để tránh phát sinh tiền chậm nộp và cưỡng chế.
- Theo dõi trình tự giải quyết trên Hệ thống thông tin quản lý thuế.
- Vụ việc phức tạp thì hỏi rõ đã có Hội đồng tham vấn hay chưa.
- Nhận được quyết định xử lý có lợi thì theo dõi mốc 15 ngày hoàn trả số tiền đã thu không đúng.
Bộ chứng cứ cho một vụ khiếu nại thường là sổ sách và chứng từ của cả kỳ. Phần mềm kế toán VFRS kết xuất trọn bộ theo kỳ để nộp kèm đơn, xem tại app.vfrs.vn.
Xem thêm: Quyền và nghĩa vụ của người nộp thuế
Khiếu nại về thuế được khiếu nại những gì?
Quyết định hành chính và hành vi hành chính của cơ quan quản lý thuế, của người có thẩm quyền thuộc cơ quan quản lý thuế, khi có căn cứ cho rằng chúng trái pháp luật và xâm phạm trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
Cơ quan thuế thu sai thì bao lâu phải trả lại?
Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được quyết định xử lý của cơ quan có thẩm quyền, theo khoản 2 Điều 42 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15.
Đang khiếu nại có phải nộp tiền thuế không?
Vẫn phải nộp đủ số tiền thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt trong thời gian giải quyết khiếu nại, khởi kiện, trừ trường hợp cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định tạm đình chỉ việc thực hiện thông báo, quyết định, văn bản xử lý về thuế.
Hội đồng tham vấn là gì?
Với vụ việc khiếu nại phức tạp, thủ trưởng cơ quan quản lý thuế ban hành quyết định thành lập Hội đồng tham vấn gồm các cơ quan, tổ chức liên quan. Hội đồng biểu quyết theo đa số, kết quả là cơ sở để thủ trưởng tham khảo khi ra quyết định.
Khởi kiện quyết định của cơ quan thuế theo thủ tục nào?
Theo quy định của pháp luật về tố tụng hành chính, áp cho quyết định hành chính và hành vi hành chính của cơ quan quản lý thuế, người có thẩm quyền của cơ quan quản lý thuế và cơ quan nhà nước.
Đại lý thuế có được làm dịch vụ kế toán không?
Tổ chức kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế được cung cấp dịch vụ kế toán cho doanh nghiệp siêu nhỏ, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh khi có ít nhất một người có chứng chỉ kế toán viên, theo Điều 70a Luật Kế toán được bổ sung bởi Điều 51 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15.
- Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, Điều 14, Điều 41, Điều 42, Điều 43 và Điều 51, hiệu lực từ ngày 01/7/2026
- Luật Kế toán số 88/2015/QH13, Điều 70a được bổ sung theo Điều 51 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15
