Quyền tự do kinh doanh xuất khẩu nhập khẩu

Bài viết theo Nghị định 292/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 05/09/2026

Doanh nghiệp Việt hay hỏi có phải bổ sung ngành nghề xuất nhập khẩu vào giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hay chưa. Nghị định 292/2026/NĐ-CP trả lời gọn ở Điều 3.

Khỏi phụ thuộc ngành nghề đăng ký

Thương nhân Việt Nam không phải tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài được kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu và các hoạt động liên quan không phụ thuộc vào ngành, nghề đăng ký kinh doanh.

Ba nhóm hàng nằm ngoài quyền tự do đó

Hàng hóa thuộc Danh mục cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu theo Nghị định.
Hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu khác theo quy định của pháp luật.
Hàng hóa tạm ngừng xuất khẩu, tạm ngừng nhập khẩu.
Ngoài ba nhóm này, chi nhánh của thương nhân Việt Nam cũng được hoạt động ngoại thương theo ủy quyền của thương nhân.

Doanh nghiệp có vốn nước ngoài đi luật riêng

Tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và chi nhánh thương nhân nước ngoài phải theo cam kết của Việt Nam trong điều ước quốc tế, cùng Danh mục hàng hóa và lộ trình do Bộ Công Thương công bố.

Được trực tiếp xuất khẩu hoặc ủy thác xuất khẩu sản phẩm do chính tổ chức đó sản xuất.

Được trực tiếp nhập khẩu hoặc ủy thác nhập khẩu máy móc, thiết bị, nguyên liệu, vật tư, phụ tùng, linh kiện và hàng hóa khác, phù hợp với mục tiêu của dự án ghi tại Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.

Nghĩa là phạm vi bị buộc chặt vào mục tiêu dự án, khác hẳn quyền tự do của doanh nghiệp trong nước.

Thương nhân nước ngoài không có hiện diện tại Việt Nam

Chỉ được thực hiện trong phạm vi quyền xuất khẩu, quyền nhập khẩu theo quy định hiện hành của Chính phủ.
Được mua hàng hóa để giao cho thương nhân trong nước, hoặc cho thương nhân trong nước thuê, mượn để phục vụ hợp đồng gia công cho chính mình.
Được mua hàng hóa hoặc nhận sản phẩm gia công, nguyên liệu, phụ liệu, vật tư, linh kiện, bán thành phẩm dư thừa của hợp đồng gia công.
Được bán số đó cho thương nhân trong nước để phục vụ sản xuất hàng xuất khẩu.

Ba lớp quản lý hàng hóa

Loại hàng	Yêu cầu với thương nhân
Xuất nhập khẩu theo giấy phép	Phải có giấy phép theo quy định pháp luật
Xuất nhập khẩu theo điều kiện	Phải đáp ứng điều kiện theo quy định pháp luật
Thuộc Danh mục phải kiểm tra theo Điều 65 Luật Quản lý ngoại thương	Phải chịu sự kiểm tra của cơ quan có thẩm quyền

Mọi hàng hóa xuất nhập khẩu đều phải tuân thủ chính sách quản lý mặt hàng, kể cả khi thương nhân được tự do về ngành nghề.

Việc cần làm

Doanh nghiệp trong nước khỏi cần bổ sung ngành nghề xuất nhập khẩu chỉ để làm thủ tục hải quan.
Tra mã hàng dự định giao dịch trong Danh mục cấm và danh mục tạm ngừng.
Kiểm tra mặt hàng có thuộc diện giấy phép hoặc điều kiện hay chưa, vì đó mới là rào thật.
Chi nhánh muốn tự làm thì cần văn bản ủy quyền của thương nhân.
Doanh nghiệp có vốn nước ngoài đối chiếu mục tiêu dự án trên Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trước khi nhập khẩu.
Theo dõi Danh mục hàng hóa và lộ trình do Bộ Công Thương công bố.
Hợp đồng gia công với thương nhân nước ngoài không hiện diện cần ghi rõ phần nguyên phụ liệu dư thừa.

Có phải đăng ký ngành nghề xuất nhập khẩu không?

Thương nhân Việt Nam không phải tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài được kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu không phụ thuộc vào ngành, nghề đăng ký kinh doanh.

Quyền đó có giới hạn nào?

Trừ hàng hóa thuộc Danh mục cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu theo Nghị định, hàng cấm khác theo quy định pháp luật, và hàng hóa tạm ngừng xuất khẩu, tạm ngừng nhập khẩu.

Chi nhánh có được làm xuất nhập khẩu không?

Chi nhánh của thương nhân Việt Nam được thực hiện hoạt động ngoại thương theo ủy quyền của thương nhân.

Doanh nghiệp có vốn nước ngoài được nhập khẩu những gì?

Trực tiếp nhập khẩu hoặc ủy thác nhập khẩu máy móc, thiết bị, nguyên liệu, vật tư, phụ tùng, linh kiện và hàng hóa khác để triển khai hoạt động đầu tư phù hợp với mục tiêu của dự án ghi tại Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.

Doanh nghiệp có vốn nước ngoài xuất khẩu được gì?

Trực tiếp xuất khẩu hoặc ủy thác xuất khẩu sản phẩm do chính tổ chức đó sản xuất.

Thương nhân nước ngoài không có hiện diện tại Việt Nam làm được gì?

Chỉ trong phạm vi quyền xuất khẩu, quyền nhập khẩu theo quy định của Chính phủ. Được mua hàng để giao cho thương nhân trong nước, cho thuê hoặc cho mượn phục vụ hợp đồng gia công, và bán nguyên phụ liệu, bán thành phẩm dư thừa cho thương nhân trong nước để sản xuất hàng xuất khẩu.

Hàng theo giấy phép và theo điều kiện khác nhau ra sao?

Hàng theo giấy phép đòi thương nhân phải có giấy phép. Hàng theo điều kiện đòi thương nhân phải đáp ứng điều kiện theo quy định pháp luật.

Hàng thuộc danh mục phải kiểm tra thì sao?

Thương nhân phải chịu sự kiểm tra của cơ quan có thẩm quyền theo quy định pháp luật.