Bài viết theo Thông tư số 99/2025/TT-BTC, các Điều 15, 16, 18, 19, 24 và 27, hiệu lực từ ngày 01/01/2026
Lập báo cáo tài chính có mấy chỗ hay bị bỏ sót: doanh nghiệp có chi nhánh thì gộp số liệu ra sao, thuê dịch vụ kế toán thì ký thế nào cho đúng, tự thêm chỉ tiêu vào mẫu thì cần thủ tục gì, và công khai báo cáo là công khai bằng cách nào.
- Doanh nghiệp có đơn vị trực thuộc phải gộp cả trụ sở chính và đơn vị trực thuộc vào một báo cáo, loại trừ hết giao dịch nội bộ.
- Khi đã gộp như vậy thì trụ sở chính và đơn vị trực thuộc không bắt buộc lập báo cáo tài chính riêng.
- Thuê dịch vụ kế toán thì trên báo cáo phải ghi rõ số giấy phép hành nghề của người hành nghề và tên đơn vị cung cấp dịch vụ.
- Được thêm chỉ tiêu vào mẫu, nhưng phải thuyết minh và phải ban hành quy chế hạch toán kế toán cho phần thêm đó.
- Có năm hình thức công khai báo cáo tài chính, và doanh nghiệp thuộc diện kiểm toán thì phải đính kèm báo cáo kiểm toán.
Lập theo những kỳ nào
| Kỳ lập | Nội dung |
|---|---|
| Báo cáo tài chính năm | Mọi doanh nghiệp phải lập, theo quy định của Luật Kế toán |
| Báo cáo tài chính giữa niên độ | Gồm báo cáo quý, kể cả quý IV, và báo cáo bán niên tức 6 tháng |
| Kỳ kế toán khác | Chẳng hạn báo cáo tháng, khi pháp luật, công ty mẹ hoặc chủ sở hữu yêu cầu |
| Tại thời điểm tổ chức lại hoặc dừng hoạt động | Khi doanh nghiệp bị chia, hợp nhất, sáp nhập, chuyển đổi loại hình, giải thể, phá sản |
Điều 16 buộc mọi doanh nghiệp thuộc mọi lĩnh vực và mọi thành phần kinh tế lập báo cáo tài chính năm dạng đầy đủ. Với báo cáo giữa niên độ, doanh nghiệp thuộc diện phải lập mà pháp luật chuyên ngành chưa nói rõ dạng nào thì được chọn dạng đầy đủ hoặc dạng tóm lược.
Doanh nghiệp có chi nhánh, đơn vị trực thuộc
Khoản 2 Điều 16 đặt ra một cách làm khiến nhiều kế toán nhẹ việc hẳn: doanh nghiệp phải tổng hợp thông tin tài chính của trụ sở chính và của các đơn vị trực thuộc vào báo cáo tài chính của doanh nghiệp, trên cơ sở loại trừ toàn bộ giao dịch nội bộ giữa trụ sở chính với đơn vị trực thuộc và giữa các đơn vị trực thuộc với nhau.
Khi đã tổng hợp như trên thì trụ sở chính và các đơn vị trực thuộc không bắt buộc phải lập báo cáo tài chính của riêng đơn vị mình, trừ khi pháp luật khác có yêu cầu.
Báo cáo tài chính hợp nhất của công ty mẹ với công ty con là chuyện khác, thực hiện theo pháp luật về báo cáo tài chính hợp nhất.
Ký báo cáo khi thuê dịch vụ kế toán
Khoản 4 Điều 16 nêu rõ: doanh nghiệp thuê đơn vị kinh doanh dịch vụ kế toán để lập và trình bày báo cáo tài chính, hoặc thuê dịch vụ làm kế toán trưởng, thì tại phần người lập và phần kế toán trưởng trên báo cáo phải ghi rõ số giấy phép hành nghề dịch vụ kế toán của người hành nghề, kèm tên đơn vị cung cấp dịch vụ kế toán.
Đây là chi tiết dễ bỏ quên khi kế toán dịch vụ ký thay, và cũng là chỗ cơ quan kiểm tra soi được ngay trên mặt báo cáo.
Thêm chỉ tiêu vào mẫu báo cáo
Điều 18 cho doanh nghiệp bổ sung thêm chỉ tiêu vào biểu mẫu báo cáo tài chính khi cần cho hợp với đặc điểm sản xuất kinh doanh và yêu cầu quản lý. Kèm theo quyền đó là ba nghĩa vụ.
- Phần bổ sung phải bảo đảm quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 29 Luật Kế toán, và tuân thủ các nguyên tắc lập, trình bày báo cáo tài chính của thông tư.
- Phải thuyết minh trên báo cáo tài chính về những nội dung đã bổ sung so với biểu mẫu gốc.
- Phải ban hành quy chế hạch toán kế toán hoặc tài liệu tương đương về phần bổ sung, trong đó nêu rõ sự cần thiết của việc bổ sung và trách nhiệm của doanh nghiệp trước pháp luật về nội dung đã bổ sung.
Khoản 2 Điều 18 tách riêng trường hợp doanh nghiệp có đặc thù dẫn tới việc không thể bổ sung thêm, hoặc cần sửa chỉ tiêu sẵn có của biểu mẫu. Khi đó thẩm quyền chuyển lên Bộ Tài chính: doanh nghiệp báo cáo để được hướng dẫn cách lập và trình bày.
Khi doanh nghiệp không còn hoạt động liên tục
Khoản 1 Điều 24 đưa ra thước đo cụ thể. Doanh nghiệp bị coi là không hoạt động liên tục nếu dự kiến giải thể, phá sản, ngừng sản xuất kinh doanh, hoặc thu hẹp đáng kể quy mô hoạt động trong thời hạn từ 12 tháng trở xuống kể từ thời điểm kết thúc kỳ kế toán.
Khoản 2 loại ba trường hợp ra khỏi phạm vi này. Doanh nghiệp vẫn được coi là hoạt động liên tục khi chuyển đổi loại hình doanh nghiệp, kể cả cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước; khi bị chia, tách, hợp nhất, sáp nhập; và khi chuyển một công ty con thành chi nhánh hoặc ngược lại.
Rơi vào diện không hoạt động liên tục, doanh nghiệp vẫn phải lập đủ bốn báo cáo, nhưng dùng bộ mẫu riêng ký hiệu DNKLT, và phải tái phân loại tài sản dài hạn cùng nợ phải trả dài hạn thành ngắn hạn.
Năm hình thức công khai báo cáo tài chính
| Hình thức | Cách làm |
|---|---|
| Phát hành ấn phẩm | In báo cáo tài chính thành quyển để cung cấp cho các đối tượng được nhận thông tin. Doanh nghiệp phải lưu trữ ấn phẩm này như tài liệu kế toán |
| Thông báo bằng văn bản | Gửi thông báo bằng văn bản kèm báo cáo tài chính cho các đối tượng được nhận thông tin |
| Niêm yết | Dán công khai báo cáo tài chính tại trụ sở doanh nghiệp |
| Đăng tải trên trang thông tin điện tử | Đăng trên website của doanh nghiệp, nêu rõ đường dẫn tới báo cáo tài chính |
| Hình thức khác | Theo quy định của pháp luật có liên quan |
Đối tượng được công khai là những bên có quyền nhận thông tin theo Luật Doanh nghiệp và pháp luật liên quan, gồm chủ sở hữu, chủ nợ, nhà cung cấp, nhà đầu tư. Nội dung và thời hạn công khai theo Luật Kế toán.
Khoản 5 Điều 27 buộc doanh nghiệp mà pháp luật quy định phải kiểm toán báo cáo tài chính thì khi công khai phải đính kèm báo cáo kiểm toán. Công khai báo cáo tài chính trần, thiếu báo cáo kiểm toán, là chưa đủ.
Yêu cầu với thông tin trên báo cáo
- Đầy đủ: có đủ thông tin để người đọc hiểu được bản chất, hình thức và rủi ro của các giao dịch, sự kiện.
- Khách quan: trình bày trung lập, đúng thực tế, không bóp méo theo hướng có lợi hay bất lợi cho người sử dụng.
- Không có sai sót: không bỏ sót, không nhầm lẫn, không gian lận khi mô tả và cung cấp thông tin. Một ước tính vẫn được coi là không có sai sót nếu bản chất và hạn chế của quá trình ước tính được giải thích rõ.
- Thích hợp: giúp người đọc dự đoán, phân tích và ra quyết định kinh tế.
- Trọng yếu: đầy đủ trên mọi khía cạnh trọng yếu, tức những chỗ mà bỏ sót hay sai sót có thể làm sai lệch đáng kể báo cáo.
- Kiểm chứng được, kịp thời, dễ hiểu và nhất quán để so sánh được giữa các kỳ kế toán.
Số liệu lên báo cáo từ sổ, sổ lên từ chứng từ, nên nhất quán giữa các kỳ phụ thuộc vào chỗ dữ liệu được giữ liền mạch. Phần mềm kế toán VFRS được tặng miễn phí cho doanh nghiệp nhỏ tại app.vfrs.vn.
Xem thêm: Chế độ kế toán doanh nghiệp: chọn chế độ nào và đổi ra sao
Công ty có chi nhánh thì chi nhánh có phải lập báo cáo tài chính riêng không?
Không bắt buộc, nếu doanh nghiệp đã tổng hợp thông tin tài chính của trụ sở chính và các đơn vị trực thuộc vào báo cáo tài chính của doanh nghiệp và loại trừ hết giao dịch nội bộ, theo khoản 2 Điều 16 Thông tư 99/2025/TT-BTC. Ngoại lệ là khi pháp luật khác có yêu cầu.
Thuê kế toán dịch vụ ký báo cáo tài chính thì ghi gì trên báo cáo?
Ghi rõ số giấy phép hành nghề dịch vụ kế toán của người hành nghề và tên đơn vị cung cấp dịch vụ kế toán, tại phần người lập và phần kế toán trưởng, theo khoản 4 Điều 16 Thông tư 99/2025/TT-BTC.
Doanh nghiệp có được thêm chỉ tiêu vào mẫu báo cáo tài chính không?
Được, khi cần cho hợp với đặc điểm hoạt động và yêu cầu quản lý. Kèm theo là ba nghĩa vụ: tuân thủ khoản 1 và 2 Điều 29 Luật Kế toán cùng các nguyên tắc trình bày; thuyết minh phần đã bổ sung trên báo cáo; và ban hành quy chế hạch toán kế toán cho phần bổ sung đó.
Muốn sửa một chỉ tiêu có sẵn trên mẫu thì làm sao?
Phải báo cáo Bộ Tài chính để được hướng dẫn lập và trình bày, theo khoản 2 Điều 18 Thông tư 99/2025/TT-BTC. Đây là điểm khác với việc bổ sung thêm chỉ tiêu, vốn doanh nghiệp tự quyết được.
Thế nào là doanh nghiệp không đáp ứng giả định hoạt động liên tục?
Là doanh nghiệp dự kiến bị giải thể, phá sản, ngừng sản xuất kinh doanh hoặc thu hẹp đáng kể quy mô hoạt động trong thời hạn từ 12 tháng trở xuống kể từ thời điểm kết thúc kỳ kế toán, theo khoản 1 Điều 24 Thông tư 99/2025/TT-BTC.
Công ty đang chuyển đổi loại hình có phải lập báo cáo theo mẫu không hoạt động liên tục không?
Không. Khoản 2 Điều 24 Thông tư 99/2025/TT-BTC xếp việc chuyển đổi loại hình doanh nghiệp, bao gồm cả cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, vào nhóm vẫn được coi là hoạt động liên tục. Chia, tách, hợp nhất, sáp nhập và việc chuyển công ty con thành chi nhánh hoặc ngược lại cũng vậy.
Công khai báo cáo tài chính bằng cách nào?
Bằng một hoặc một số trong năm hình thức tại khoản 3 Điều 27 Thông tư 99/2025/TT-BTC: phát hành ấn phẩm, thông báo bằng văn bản, niêm yết tại trụ sở, đăng tải trên trang thông tin điện tử của doanh nghiệp, hoặc hình thức khác theo pháp luật liên quan.
Doanh nghiệp phải kiểm toán thì công khai báo cáo tài chính cần thêm gì?
Phải đính kèm báo cáo kiểm toán, theo khoản 5 Điều 27 Thông tư 99/2025/TT-BTC.
- Thông tư số 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp, các Điều 15, 16, 18, 19, 24, 27, hiệu lực từ ngày 01/01/2026
- Luật Kế toán số 88/2015/QH13, Điều 29, bản hợp nhất số 25/VBHN-VPQH
