Điều kiện khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào

Bài viết theo Điều 14 Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15 và Nghị định 181/2025/NĐ-CP

Một hóa đơn đầu vào bị loại khỏi diện khấu trừ là mất luôn phần thuế trên đó, và nếu bị phát hiện muộn thì mất thêm tiền chậm nộp. Điều 14 Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15 đặt ba điều kiện, và cả ba phải có đủ.

Ba điều kiện

Điều kiện	Nội dung
Hóa đơn hoặc chứng từ nộp thuế	Có hóa đơn giá trị gia tăng mua hàng hóa, dịch vụ; hoặc chứng từ nộp thuế ở khâu nhập khẩu; hoặc chứng từ nộp thuế thay cho phía nước ngoài
Thanh toán không dùng tiền mặt	Có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt cho hàng hóa, dịch vụ mua vào, trừ một số trường hợp đặc thù do Chính phủ quy định
Riêng hàng xuất khẩu	Thêm hợp đồng với bên nước ngoài, hóa đơn bán hàng, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, tờ khai hải quan; phiếu đóng gói, vận đơn, chứng từ bảo hiểm nếu có

Không còn ngưỡng giá trị cho điều kiện thanh toán

Điểm b khoản 2 Điều 14 viết là “hàng hóa, dịch vụ mua vào”, không gắn với mốc tiền nào. Mọi khoản mua đều cần chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.

Ngoại lệ được để cho Chính phủ quy định thành các trường hợp đặc thù. Muốn dựa vào ngoại lệ thì phải chỉ đúng trường hợp đã được quy định.

Khoản 3 Điều 14 chốt lại: không đáp ứng đủ quy định ở khoản 1 và khoản 2, hoặc hóa đơn chứng từ lập từ các hành vi bị nghiêm cấm trong luật này, thì không được khấu trừ.

Bốn nhóm được khấu trừ toàn bộ

Hàng hóa, dịch vụ dùng cho sản xuất kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chịu thuế giá trị gia tăng.
Thuế đầu vào không được bồi thường của hàng hóa, dịch vụ chịu thuế bị tổn thất, và hàng hóa bị hao hụt tự nhiên do tính chất lý hóa trong quá trình vận chuyển.
Hàng hóa, dịch vụ bán cho tổ chức, cá nhân sử dụng vốn viện trợ nhân đạo, viện trợ không hoàn lại.
Hàng hóa, dịch vụ dùng cho hoạt động tìm kiếm thăm dò, phát triển mỏ dầu khí.

Dùng chung cho hàng chịu thuế và không chịu thuế

Đây là tình huống của phần lớn doanh nghiệp có nhiều mảng kinh doanh. Nguyên tắc: chỉ được khấu trừ phần thuế đầu vào của hàng hóa, dịch vụ dùng cho mảng chịu thuế, và cơ sở kinh doanh phải hạch toán riêng phần được khấu trừ với phần không được khấu trừ.

Không hạch toán riêng được thì số thuế đầu vào được khấu trừ tính theo tỷ lệ phần trăm giữa doanh thu của hàng hóa, dịch vụ chịu thuế so với tổng doanh thu bán ra. Cách này đơn giản hơn nhưng thường cho ra số khấu trừ thấp hơn, nên hạch toán riêng ngay từ đầu là có lợi.

Kê khai đúng kỳ và xử lý khi sai

Thuế đầu vào phát sinh tháng hoặc quý nào thì kê khai, khấu trừ khi xác định số thuế phải nộp của chính tháng, quý đó. Phần chưa khấu trừ hết được chuyển sang tháng, quý tiếp theo.

Phát hiện kê khai sai thì được khai lại, với điều kiện chưa có quyết định kiểm tra thuế hoặc thanh tra thuế được công bố. Điểm quan trọng là khai vào kỳ nào, và luật chia theo hướng của sai sót.

Sai sót dẫn tới	Khai vào kỳ nào	Hệ quả
Tăng số thuế phải nộp, hoặc giảm số thuế được hoàn	Kỳ PHÁT SINH sai sót	Nộp đủ phần thuế tăng thêm hoặc bị thu hồi phần đã hoàn, kèm tiền chậm nộp nếu có
Giảm số thuế phải nộp; hoặc chỉ tăng, giảm số thuế còn được khấu trừ chuyển sang kỳ sau	Kỳ PHÁT HIỆN sai sót	Điều chỉnh vào kỳ hiện tại, không phải làm lại kỳ cũ

Hai chiều sai sót đi hai đường khác nhau

Đây là chỗ hay làm nhầm nhất khi khai bổ sung. Sai theo hướng bất lợi cho ngân sách thì phải quay về đúng kỳ phát sinh và chịu tiền chậm nộp.

Sai theo hướng có lợi cho ngân sách, hoặc chỉ xê dịch số khấu trừ chuyển sang, thì xử lý gọn ở kỳ phát hiện.

Thuế đầu vào không được khấu trừ thì đi đâu

Điểm e khoản 1 Điều 14 cho hai lối: tính vào chi phí để tính thuế thu nhập doanh nghiệp, hoặc tính vào nguyên giá của tài sản cố định theo pháp luật thuế thu nhập doanh nghiệp.

Có một ngoại lệ đáng nhớ: phần thuế giá trị gia tăng của hàng hóa, dịch vụ mua vào không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt thì không được đưa vào chi phí. Khoản đó mất hẳn theo cả hai đường.

Năm trường hợp Chính phủ quy định chi tiết

Điểm g khoản 1 Điều 14 giao Chính phủ quy định riêng cách khấu trừ cho năm nhóm, chi tiết ở Nghị định 181/2025/NĐ-CP.

Hàng hóa, dịch vụ hình thành tài sản cố định phục vụ cho người lao động.
Trường hợp góp vốn bằng tài sản.
Hàng hóa, dịch vụ mua vào dưới hình thức ủy quyền cho tổ chức, cá nhân khác mà hóa đơn mang tên bên được ủy quyền.
Tài sản cố định là ô tô chở người từ 09 chỗ ngồi trở xuống.
Cơ sở sản xuất, kinh doanh tổ chức sản xuất khép kín, hạch toán tập trung.

Việc nên làm hằng tháng

Soát hóa đơn đầu vào có đủ chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt hay chưa, làm ngay trong tháng thay vì đợi cuối năm.
Với doanh nghiệp có cả mảng chịu thuế và không chịu thuế, dựng tài khoản chi tiết để hạch toán riêng ngay từ khi nhập liệu.
Ghi rõ vào sổ những hóa đơn thuộc diện không được khấu trừ và lý do, để cuối năm biết khoản nào được đưa vào chi phí.
Khi phát hiện sai sót, xác định hướng của sai sót trước rồi mới quyết định khai vào kỳ nào.

Chỗ mất tiền âm thầm nhất là hóa đơn đầu vào chưa có chứng từ thanh toán mà vẫn được khấu trừ, tới lúc kiểm tra mới lộ. Phần mềm kế toán VFRS đối chiếu hóa đơn với sao kê ngân hàng và lọc ra danh sách hóa đơn chưa khớp thanh toán, xem tại <a href=”https://app.vfrs.vn” target=”_blank” rel=”noopener”>app.vfrs.vn.

Xem thêm: Thuế suất thuế giá trị gia tăng: 0%, 5%, 10% và mức 8% đang áp dụng

Mua hàng 3 triệu đồng trả tiền mặt thì có được khấu trừ thuế đầu vào không?

Không, trừ khi thuộc trường hợp đặc thù do Chính phủ quy định. Điểm b khoản 2 Điều 14 Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15 yêu cầu chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt cho hàng hóa, dịch vụ mua vào, không gắn với mốc giá trị nào.

Hàng bị hư hỏng trong kho thì thuế đầu vào có phải loại ra không?

Không phải loại, nếu đó là tổn thất không được bồi thường của hàng hóa chịu thuế. Điểm a khoản 1 Điều 14 cho khấu trừ toàn bộ cả phần thuế đầu vào không được bồi thường của hàng bị tổn thất và hàng hao hụt tự nhiên do tính chất lý hóa khi vận chuyển.

Công ty vừa bán hàng chịu thuế vừa cho thuê nhà không chịu thuế, khấu trừ thế nào?

Chỉ khấu trừ phần thuế đầu vào dùng cho mảng chịu thuế, và phải hạch toán riêng hai phần. Nếu không hạch toán riêng được thì số được khấu trừ tính theo tỷ lệ phần trăm giữa doanh thu chịu thuế so với tổng doanh thu bán ra.

Phát hiện quên kê khai một hóa đơn đầu vào của quý trước thì khai vào đâu?

Quên kê khai đầu vào làm giảm số thuế phải nộp hoặc chỉ tăng số còn được khấu trừ chuyển sang, nên khai vào kỳ phát hiện sai sót, không phải làm lại tờ khai quý cũ.

Thuế đầu vào không được khấu trừ có được đưa vào chi phí không?

Được, tính vào chi phí tính thuế thu nhập doanh nghiệp hoặc vào nguyên giá tài sản cố định. Ngoại lệ là phần thuế của hàng hóa, dịch vụ mua vào không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, khoản đó không được đưa vào chi phí.

Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15, Điều 14 về khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào
Nghị định 181/2025/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng
Luật số 09/2026/QH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt

Chia sẻ bài viếtFacebook Zalo X