Bài viết theo Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15, Điều 11 và Điều 12
Chọn phương pháp tính thuế giá trị gia tăng quyết định doanh nghiệp có được khấu trừ thuế đầu vào hay không, và cả hình thức hóa đơn được dùng. Đây là quyết định nên cân nhắc bằng số liệu, chứ đừng chọn theo thói quen.
Ngưỡng phân chia: 1 tỷ đồng
Doanh nghiệp, hợp tác xã và liên hiệp hợp tác xã có doanh thu hằng năm dưới 1 tỷ đồng thuộc diện tính thuế theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu. Trên mức đó thì theo phương pháp khấu trừ.
Điểm a1 khoản 2 Điều 12 loại trừ rõ trường hợp tự nguyện áp dụng phương pháp khấu trừ theo khoản 2 Điều 11.
Doanh nghiệp nhỏ bán cho khách là doanh nghiệp lớn thường nên chọn khấu trừ, vì bên mua cần hóa đơn giá trị gia tăng để khấu trừ đầu vào của họ.
Con số 1 tỷ đồng này trùng với ngưỡng chịu thuế của hộ kinh doanh và ngưỡng miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, nên năm 2026 nó là mốc phải nhớ cho cả ba sắc thuế.
Ai thuộc diện tính trực tiếp trên doanh thu
- Doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã có doanh thu hằng năm dưới 1 tỷ đồng, trừ khi tự nguyện chọn phương pháp khấu trừ.
- Hộ, cá nhân sản xuất kinh doanh, trừ nhóm nộp theo phương pháp khoán.
- Tổ chức nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam và cá nhân ở nước ngoài không cư trú tại Việt Nam, có doanh thu phát sinh tại Việt Nam mà chưa thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ. Nhóm này không bao gồm nhà cung cấp nước ngoài theo khoản 4 Điều 4 của luật.
- Tổ chức khác, trừ trường hợp nộp thuế theo phương pháp khấu trừ.
Bốn tỷ lệ phần trăm trên doanh thu
| Nhóm hoạt động | Tỷ lệ |
|---|---|
| Phân phối, cung cấp hàng hóa | 1% |
| Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu | 5% |
| Sản xuất, vận tải, dịch vụ có gắn với hàng hóa, xây dựng có bao thầu nguyên vật liệu | 3% |
| Hoạt động kinh doanh khác | 2% |
Doanh thu để tính thuế là tổng số tiền bán hàng hóa, dịch vụ ghi trên hóa đơn bán hàng, bao gồm cả các khoản phụ thu và phí thu thêm mà cơ sở kinh doanh được hưởng.
Vàng bạc đá quý: một luật riêng
Hoạt động mua, bán, chế tác vàng, bạc, đá quý bắt buộc tính thuế theo phương pháp trực tiếp trên giá trị gia tăng, khác với cách tính tỷ lệ trên doanh thu.
Số thuế phải nộp bằng giá trị gia tăng nhân với thuế suất. Giá trị gia tăng của hoạt động này bằng giá thanh toán bán ra trừ giá thanh toán mua vào tương ứng.
Cơ sở kinh doanh có hoạt động mua, bán, chế tác vàng, bạc, đá quý phải hạch toán riêng hoạt động này để nộp thuế theo phương pháp trực tiếp trên giá trị gia tăng.
Doanh nghiệp vừa bán vàng vừa kinh doanh mảng khác thì trên sổ có hai cách tính thuế cùng lúc, và việc tách sổ phải làm ngay từ khi nhập liệu.
Hộ, cá nhân kinh doanh không có sổ sách
Khoản 3 Điều 12 xử lý nhóm hộ, cá nhân sản xuất kinh doanh không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ: nhóm này nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khoán thuế quy định tại Luật Quản lý thuế.
So sánh nhanh hai phương pháp
| Tiêu chí | Khấu trừ | Trực tiếp trên doanh thu |
|---|---|---|
| Cách tính | Thuế đầu ra trừ thuế đầu vào được khấu trừ | Tỷ lệ phần trăm nhân doanh thu |
| Khấu trừ thuế đầu vào | Được khấu trừ | Không được khấu trừ |
| Hoàn thuế | Có thể thuộc diện hoàn theo Điều 15 | Không thuộc diện hoàn |
| Loại hóa đơn | Hóa đơn giá trị gia tăng | Hóa đơn bán hàng |
| Sổ sách | Đầy đủ, phải theo dõi thuế đầu vào từng hóa đơn | Nhẹ hơn, chỉ cần theo dõi doanh thu |
| Hợp với ai | Doanh nghiệp có nhiều đầu vào chịu thuế, bán cho khách cần hóa đơn khấu trừ, có xuất khẩu | Doanh nghiệp nhỏ ít đầu vào, bán cho khách lẻ |
Cân nhắc trước khi chọn
- Tính thử số thuế phải nộp theo cả hai cách trên số liệu thật của năm trước, rồi so.
- Xem tỷ trọng đầu vào có hóa đơn giá trị gia tăng. Đầu vào chịu thuế càng lớn thì phương pháp khấu trừ càng có lợi.
- Hỏi khách hàng chính của mình có cần hóa đơn giá trị gia tăng để khấu trừ hay không.
- Có hoạt động xuất khẩu thì phương pháp khấu trừ mở đường tới hoàn thuế, còn phương pháp trực tiếp thì đóng.
- Có mảng vàng, bạc, đá quý thì tách sổ riêng ngay từ đầu.
- Chọn rồi thì giữ ổn định, vì đổi giữa chừng kéo theo đổi cả loại hóa đơn và cách ghi sổ.
Việc tính thử cả hai phương pháp trên số liệu thật là cách duy nhất để quyết định có căn cứ. Phần mềm kế toán VFRS chạy được cả hai cách trên cùng bộ dữ liệu để so, xem tại <a href=”https://app.vfrs.vn” target=”_blank” rel=”noopener”>app.vfrs.vn.
Xem thêm: Khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào: ba điều kiện và cách xử lý sai sót
Doanh thu 800 triệu một năm thì bắt buộc tính thuế trực tiếp phải không?
Thuộc diện tính trực tiếp, nhưng vẫn được tự nguyện chọn phương pháp khấu trừ theo khoản 2 Điều 11 Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15. Điểm a1 khoản 2 Điều 12 loại trừ rõ trường hợp tự nguyện này.
Tính thuế trực tiếp thì có được khấu trừ thuế đầu vào không?
Không. Phương pháp trực tiếp tính thuế bằng tỷ lệ phần trăm nhân doanh thu, phần thuế đầu vào của hàng mua vào không được khấu trừ và cũng không thuộc diện hoàn thuế.
Tiệm vàng tính thuế giá trị gia tăng thế nào?
Theo phương pháp trực tiếp trên giá trị gia tăng, tức lấy giá thanh toán bán ra trừ giá thanh toán mua vào tương ứng rồi nhân thuế suất. Cơ sở có hoạt động này phải hạch toán riêng để nộp thuế theo cách đó.
Doanh nghiệp làm dịch vụ tư vấn tính trực tiếp thì tỷ lệ bao nhiêu?
5% doanh thu, vì thuộc nhóm dịch vụ và xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu theo điểm b2 khoản 2 Điều 12.
Doanh thu tính thuế theo phương pháp trực tiếp gồm những gì?
Tổng số tiền bán hàng hóa, dịch vụ ghi trên hóa đơn bán hàng, bao gồm cả các khoản phụ thu và phí thu thêm mà cơ sở kinh doanh được hưởng.
- Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15, các Điều 4, 11, 12, 14 và 15
- Nghị định 181/2025/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng
- Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, hiệu lực từ ngày 01/7/2026