Bài viết theo Thông tư số 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp, Tài khoản 151 và Tài khoản 157, hiệu lực từ ngày 01/01/2026
Nhận hóa đơn ngày 20, hàng về ngày 25. Nhiều kế toán ghi Nợ 151 ngày 20 rồi kết chuyển sang 156 ngày 25. Thông tư 99 hướng dẫn khác: ngày 20 chưa ghi sổ, ngày 25 ghi thẳng vào 156. Tài khoản 151 chỉ dùng khi hết kỳ mà hàng vẫn chưa về.
- Nhận hóa đơn mà hàng chưa về thì chưa ghi sổ, chỉ đối chiếu hợp đồng và lưu hóa đơn vào tập hồ sơ riêng.
- Trong kỳ hàng về thì ghi thẳng vào 152, 153, 156, bỏ qua tài khoản 151.
- Chỉ khi kết thúc kỳ kế toán mà hàng vẫn chưa về mới ghi vào tài khoản 151.
- Hàng đã về đến doanh nghiệp nhưng đang chờ kiểm nghiệm, kiểm nhận vẫn tính là đang đi đường.
- Hao hụt, mất mát phát hiện khi hàng về ghi Nợ 138 / Có 151, không ghi thẳng vào chi phí.
- Hàng gửi đi bán vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp cho tới khi được xác định là đã bán.
- Tài khoản 157 không phản ánh chi phí vận chuyển, bốc xếp chi hộ khách hàng.
- Dịch vụ đã hoàn thành bàn giao nhưng chưa xác định là đã bán cũng treo ở tài khoản 157.
Khi nào dùng tài khoản 151
Hàng hóa, vật tư được coi là đang đi trên đường gồm hai nhóm.
- Hàng mua ngoài đã thanh toán tiền hoặc đã chấp nhận thanh toán nhưng còn để ở kho người bán, ở bến cảng, bến bãi, kho ngoại quan hoặc đang trên đường vận chuyển.
- Hàng mua ngoài đã về đến doanh nghiệp nhưng đang chờ kiểm nghiệm, kiểm nhận nhập kho.
Hằng ngày, khi nhận được hóa đơn mua hàng nhưng hàng chưa về nhập kho, doanh nghiệp chưa ghi sổ mà tiến hành đối chiếu với hợp đồng kinh tế và lưu hóa đơn vào tập hồ sơ riêng mang tên Hàng mua đang đi đường.
Trong kỳ, nếu hàng về nhập kho, kế toán căn cứ phiếu nhập kho và hóa đơn mua hàng ghi sổ trực tiếp vào các tài khoản 152, 153.
Chỉ nếu đến thời điểm kết thúc kỳ kế toán mà hàng vẫn chưa về thì mới căn cứ hóa đơn để ghi nhận vào tài khoản 151.
Cách làm này giảm hẳn số bút toán và tránh phần lớn sai sót đối chiếu. Tập hồ sơ riêng là chứng từ thay thế cho bút toán trung gian, nên phải được lưu đầy đủ và đối chiếu định kỳ.
Bút toán tài khoản 151
| Nghiệp vụ | Nợ | Có |
|---|---|---|
| Cuối kỳ, hàng chưa về nhập kho, thuế giá trị gia tăng đầu vào được khấu trừ | TK 151; TK 133 | TK 111, 112, 141, 331 |
| Kỳ sau hàng về nhập kho hoặc đưa ngay cho sản xuất kinh doanh | TK 152, 153, 156, 621 | TK 151 |
| Kỳ sau hàng giao thẳng cho khách từ kho người bán, bến cảng, bến bãi, hoặc gửi thẳng cho đại lý, ký gửi | TK 157, 632 | TK 151 |
| Hàng bị hao hụt, mất mát phát hiện khi về nhập kho hoặc xuất chuyển thẳng | TK 138 (1381, 1388) | TK 151 |
Trường hợp thuế giá trị gia tăng đầu vào không được khấu trừ thì giá trị hàng mua ghi vào tài khoản 151 bao gồm cả thuế.
Hao hụt đi vào tài khoản 138 Phải thu khác trước, để chờ xác định nguyên nhân và người chịu trách nhiệm, sau đó mới xử lý. Ghi thẳng vào chi phí là bỏ mất bước quy trách nhiệm.
Hàng gửi đi bán
Tài khoản 157 phản ánh trị giá hàng hóa, sản phẩm đã gửi cho khách hàng, gửi bán đại lý, ký gửi, dịch vụ đã hoàn thành bàn giao theo hợp đồng hoặc đơn đặt hàng nhưng chưa được xác định là đã bán, tức chưa được khách hàng chấp nhận thanh toán nên chưa tính là doanh thu trong kỳ. Hàng gửi kho ngoại quan cũng nằm ở đây.
Hàng hóa, sản phẩm phản ánh trên tài khoản này vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp.
Doanh nghiệp phải mở sổ chi tiết theo dõi từng loại hàng hóa, sản phẩm, từng lần gửi hàng, từ khi gửi đi cho đến khi được xác định là đã bán.
Không phản ánh vào tài khoản này chi phí vận chuyển, bốc xếp chi hộ khách hàng. Các khoản chi hộ đi vào phải thu khác.
| Nghiệp vụ | Nợ | Có |
|---|---|---|
| Xuất kho hàng hóa, sản phẩm gửi cho khách hàng, đại lý theo hợp đồng | TK 157 | TK 155, 156 |
| Dịch vụ đã hoàn thành bàn giao nhưng chưa xác định là đã bán | TK 157 | TK 154 |
| Xuất hàng gửi vào kho ngoại quan để xuất khẩu | TK 157 | TK 154, 155, 156 |
| Khi được xác định là đã bán, ghi doanh thu | TK 111, 112, 131 | TK 511; TK 333 |
| Đồng thời ghi giá vốn | TK 632 | TK 157 |
Với hàng thuộc đối tượng chịu thuế gián thu như thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu, thuế bảo vệ môi trường, doanh nghiệp ghi doanh thu theo giá bán chưa có thuế, các khoản thuế gián thu phải nộp tách riêng theo từng loại ngay khi ghi nhận doanh thu.
Nếu không tách riêng được ngay theo từng loại, doanh nghiệp ghi doanh thu gồm cả thuế phải nộp, rồi định kỳ xác định nghĩa vụ thuế và ghi giảm doanh thu: Nợ TK 511 / Có TK 333.
Hai tài khoản, hai thời điểm chuyển quyền
| Tài khoản 151 | Tài khoản 157 | |
|---|---|---|
| Quyền sở hữu | Đã thuộc doanh nghiệp | Vẫn thuộc doanh nghiệp |
| Vị trí thực tế | Ở kho người bán, bến cảng, trên đường, hoặc đã về nhưng chờ kiểm nhận | Ở kho khách hàng, đại lý, ký gửi, hoặc kho ngoại quan |
| Ghi khi nào | Chỉ khi kết thúc kỳ mà hàng chưa về | Ngay khi xuất kho gửi đi |
| Chuyển đi đâu | 152, 153, 156, 621, hoặc 157, 632 | 632 khi được xác định là đã bán |
Có một đường nối giữa hai tài khoản: hàng mua đang đi đường mà kỳ sau không nhập kho, giao thẳng cho khách hoặc gửi thẳng cho đại lý thì chuyển từ 151 sang 157 hoặc 632.
Việc cần làm
- Lập tập hồ sơ Hàng mua đang đi đường để lưu hóa đơn của hàng chưa về, đối chiếu với hợp đồng.
- Cuối mỗi kỳ, rà lại tập hồ sơ này để xác định số phải ghi vào tài khoản 151.
- Theo dõi chi tiết hàng mua đang đi đường theo từng mặt hàng, từng lô, từng hợp đồng nếu yêu cầu quản lý cần.
- Mở sổ chi tiết tài khoản 157 theo từng loại hàng, từng lần gửi, từng khách hàng, từng cơ sở nhận đại lý.
- Tách riêng chi phí chi hộ khách hàng ra khỏi tài khoản 157.
- Đối chiếu số dư tài khoản 157 với bảng kê hàng tồn tại đại lý vào cuối kỳ.
Nhận hóa đơn mà hàng chưa về có phải ghi Nợ 151 ngay không?
Không. Hằng ngày khi nhận hóa đơn mua hàng nhưng hàng chưa về nhập kho, doanh nghiệp chưa ghi sổ mà đối chiếu với hợp đồng kinh tế và lưu hóa đơn vào tập hồ sơ riêng Hàng mua đang đi đường. Chỉ khi kết thúc kỳ kế toán mà hàng vẫn chưa về thì mới ghi vào tài khoản 151.
Hàng đã về sân doanh nghiệp nhưng chưa kiểm nhận thì ghi vào đâu?
Vẫn tính là hàng đang đi đường. Thông tư 99 xếp hàng hóa, vật tư mua ngoài đã về đến doanh nghiệp nhưng đang chờ kiểm nghiệm, kiểm nhận nhập kho vào nhóm hàng đang đi trên đường.
Hàng đi đường bị thiếu khi về thì hạch toán ra sao?
Ghi Nợ tài khoản 138 Phải thu khác, tiểu khoản 1381 hoặc 1388, Có tài khoản 151, để chờ xác định nguyên nhân và trách nhiệm trước khi xử lý.
Hàng mua giao thẳng cho khách, không qua kho thì ghi thế nào?
Nếu sang kỳ sau hàng đã mua đang đi đường không nhập kho mà giao thẳng cho khách hàng theo hợp đồng từ kho người bán, bến cảng, bến bãi, hoặc gửi thẳng cho đại lý, ký gửi, ghi Nợ các tài khoản 157, 632, Có tài khoản 151.
Hàng gửi đại lý đã bán được đâu mà vẫn ghi vào tài sản?
Vì hàng hóa, sản phẩm phản ánh trên tài khoản 157 vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp cho tới khi được xác định là đã bán, tức được khách hàng chấp nhận thanh toán.
Chi phí vận chuyển hàng gửi đại lý có cộng vào tài khoản 157 không?
Không cộng phần chi hộ. Thông tư 99 nêu rõ không phản ánh vào tài khoản 157 chi phí vận chuyển, bốc xếp chi hộ khách hàng.
Dịch vụ đã làm xong nhưng khách chưa nghiệm thu thì treo ở đâu?
Ghi Nợ tài khoản 157 Hàng gửi đi bán, Có tài khoản 154 Chi phí sản xuất kinh doanh dở dang, cho phần dịch vụ đã hoàn thành bàn giao cho khách hàng nhưng chưa xác định là đã bán trong kỳ.
Không tách được thuế gián thu ngay khi ghi doanh thu thì làm sao?
Ghi nhận doanh thu bao gồm cả thuế phải nộp, sau đó định kỳ xác định nghĩa vụ thuế phải nộp và ghi giảm doanh thu: Nợ tài khoản 511, Có tài khoản 333.
- Thông tư số 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp, Tài khoản 151 Hàng mua đang đi đường và Tài khoản 157 Hàng gửi đi bán
- Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 02 Hàng tồn kho
Xem thêm: Nguyên tắc kế toán hàng tồn kho
