Bài viết theo Thông tư 99/2025/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 01/01/2026
Doanh nghiệp ghi sổ bằng ngoại tệ vẫn phải nộp và công bố báo cáo bằng Đồng Việt Nam. Phần quy đổi có năm nhóm chỉ tiêu, mỗi nhóm một loại tỷ giá, và chênh lệch phát sinh khỏi đi qua kết quả kinh doanh.
Đổi đơn vị tiền tệ chỉ được vào đầu niên độ
- Điều kiện đổi: có thay đổi lớn về hoạt động quản lý và kinh doanh khiến đơn vị tiền tệ đang dùng không còn thỏa mãn các yếu tố tại Điều 4.
- Việc thay đổi chỉ được thực hiện tại thời điểm bắt đầu niên độ kế toán mới.
- Kỳ kế toán đầu tiên sau khi đổi, số dư trên sổ và trên Báo cáo tình hình tài chính chuyển theo tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình tại ngày thay đổi.
- Cột kỳ trước của Báo cáo kết quả kinh doanh và Lưu chuyển tiền tệ lại dùng tỷ giá trung bình của kỳ trước liền kề.
- Thuyết minh phải nêu lý do thay đổi và ảnh hưởng đối với báo cáo tài chính.
Tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình là trung bình cộng giữa tỷ giá mua chuyển khoản và tỷ giá bán chuyển khoản.
Lấy tại ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên có giao dịch.
Thông tư định nghĩa luôn ngân hàng đó là nơi doanh nghiệp có tần suất hoặc giá trị giao dịch nhiều hơn so với bên khác.
Doanh nghiệp giao dịch nhiều ngân hàng nên chốt sẵn tiêu chí này bằng văn bản nội bộ, tránh mỗi kỳ lấy một nơi.
Năm nhóm chỉ tiêu, năm loại tỷ giá
| Nhóm chỉ tiêu | Tỷ giá quy đổi |
|---|---|
| Tài sản và nợ phải trả | Mua bán chuyển khoản trung bình tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán |
| Vốn chủ sở hữu: vốn góp của chủ sở hữu, thặng dư vốn, vốn khác, quyền chọn chuyển đổi trái phiếu | Giao dịch thực tế tại ngày góp vốn |
| Chênh lệch đánh giá lại tài sản | Giao dịch thực tế tại ngày đánh giá |
| Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối và các quỹ trích từ đó, phát sinh trong từng kỳ | Tính toán theo các khoản mục của Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh. Phần còn lại theo tỷ giá ghi sổ của khoản mục này |
| Khoản mục thuộc Báo cáo kết quả kinh doanh và Lưu chuyển tiền tệ | Giao dịch thực tế tại thời điểm phát sinh |
Khi nào được dùng tỷ giá bình quân kỳ
Với nhóm cuối, nếu tỷ giá bình quân kỳ kế toán xấp xỉ tỷ giá thực tế tại thời điểm phát sinh, tức chênh lệch khỏi vượt quá biên độ tỷ giá giao ngay theo quy định của Ngân hàng Nhà nước, thì doanh nghiệp có thể chọn áp dụng tỷ giá bình quân kỳ.
Chênh lệch tỷ giá đi vào đâu
- Chênh lệch phát sinh khi quy đổi báo cáo từ ngoại tệ sang Đồng Việt Nam ghi vào chỉ tiêu Chênh lệch tỷ giá hối đoái.
- Chỉ tiêu này nằm ở phần vốn chủ sở hữu của Báo cáo tình hình tài chính.
- Nghĩa là khoản chênh lệch này khỏi chạy qua kết quả kinh doanh, khỏi làm lệch lợi nhuận trong kỳ.
- Thuyết minh phải trình bày rõ những ảnh hưởng phát sinh do việc quy đổi.
Bản nào là bản pháp lý
Báo cáo tài chính mang tính pháp lý để công bố ra công chúng và nộp cho cơ quan có thẩm quyền tại Việt Nam là bản trình bày bằng Đồng Việt Nam. Doanh nghiệp thuộc diện kiểm toán thì bản được kiểm toán cũng là bản bằng Đồng Việt Nam.
Việc cần làm
- Muốn đổi đơn vị tiền tệ thì chuẩn bị từ trước, vì chỉ được đổi vào đầu niên độ kế toán mới.
- Ban hành văn bản nội bộ chốt ngân hàng thường xuyên giao dịch làm nguồn tỷ giá.
- Lưu bảng tỷ giá tại ngày thay đổi và tỷ giá trung bình kỳ trước liền kề.
- Lập bảng quy đổi tách theo năm nhóm chỉ tiêu, đừng dùng chung một tỷ giá.
- Lưu hồ sơ ngày góp vốn và tỷ giá tại ngày đó, vì phần vốn chủ sở hữu tính theo mốc này.
- Muốn dùng tỷ giá bình quân kỳ thì chứng minh chênh lệch nằm trong biên độ tỷ giá giao ngay.
- Mở chỉ tiêu Chênh lệch tỷ giá hối đoái trong phần vốn chủ sở hữu.
- Soạn thuyết minh về lý do đổi và ảnh hưởng của việc quy đổi.
Được đổi đơn vị tiền tệ trong kế toán vào lúc nào?
Chỉ được thực hiện tại thời điểm bắt đầu niên độ kế toán mới.
Số dư chuyển theo tỷ giá nào?
Tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên có giao dịch, tại ngày thay đổi đơn vị tiền tệ.
Tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình tính ra sao?
Là trung bình cộng giữa tỷ giá mua chuyển khoản và tỷ giá bán chuyển khoản.
Cột kỳ trước dùng tỷ giá nào?
Tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình của kỳ trước liền kề với kỳ thay đổi.
Ghi sổ bằng ngoại tệ thì nộp báo cáo bằng gì?
Báo cáo tài chính mang tính pháp lý để công bố và nộp cho cơ quan có thẩm quyền tại Việt Nam là báo cáo trình bày bằng Đồng Việt Nam.
Bản nào được kiểm toán?
Báo cáo tài chính trình bày bằng Đồng Việt Nam.
Vốn chủ sở hữu quy đổi theo tỷ giá nào?
Tỷ giá giao dịch thực tế tại ngày góp vốn.
Tài sản và nợ phải trả quy đổi theo tỷ giá nào?
Tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán.
Có được dùng tỷ giá bình quân kỳ không?
Được, với các khoản mục thuộc Báo cáo kết quả kinh doanh và Lưu chuyển tiền tệ, khi tỷ giá bình quân kỳ xấp xỉ tỷ giá thực tế, chênh lệch không vượt quá biên độ tỷ giá giao ngay theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.
Chênh lệch tỷ giá do quy đổi ghi vào đâu?
Chỉ tiêu Chênh lệch tỷ giá hối đoái thuộc phần vốn chủ sở hữu của Báo cáo tình hình tài chính.
- Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp, Điều 4, Điều 5 và Điều 6
Xem thêm: Đơn vị tiền tệ trong kế toán
