Bài viết theo Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14, Điều 188 đến Điều 193
Bán doanh nghiệp tư nhân xong là hết trách nhiệm? Luật nói ngược lại: chủ cũ vẫn phải chịu trách nhiệm về các khoản nợ phát sinh trước ngày chuyển giao, trừ khi có thỏa thuận khác với cả người mua lẫn chủ nợ.
- Chủ doanh nghiệp tư nhân tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình.
- Mỗi cá nhân chỉ được thành lập một doanh nghiệp tư nhân.
- Chủ doanh nghiệp tư nhân không được đồng thời là chủ hộ kinh doanh hoặc thành viên hợp danh.
- Doanh nghiệp tư nhân không được góp vốn, mua cổ phần ở doanh nghiệp khác.
- Không được phát hành bất kỳ loại chứng khoán nào.
- Vốn vay và tài sản thuê dùng vào kinh doanh vẫn phải ghi vào sổ kế toán.
- Giảm vốn xuống thấp hơn mức đã đăng ký thì phải đăng ký trước mới được giảm.
- Bán doanh nghiệp rồi vẫn chịu nợ cũ, trừ khi có thỏa thuận với người mua và chủ nợ.
Bốn điều cấm
- Doanh nghiệp tư nhân không được phát hành bất kỳ loại chứng khoán nào.
- Mỗi cá nhân chỉ được quyền thành lập một doanh nghiệp tư nhân.
- Chủ doanh nghiệp tư nhân không được đồng thời là chủ hộ kinh doanh, thành viên hợp danh của công ty hợp danh.
- Doanh nghiệp tư nhân không được quyền góp vốn thành lập hoặc mua cổ phần, phần vốn góp trong công ty hợp danh, công ty trách nhiệm hữu hạn hoặc công ty cổ phần.
Nhiều người vừa có hộ kinh doanh vừa muốn mở doanh nghiệp tư nhân. Luật không cho: chủ doanh nghiệp tư nhân không được đồng thời là chủ hộ kinh doanh.
Cấm này đối xứng với hạn chế của thành viên hợp danh, vốn cũng không được làm chủ doanh nghiệp tư nhân.
Điểm thứ tư cũng đáng chú ý: bản thân doanh nghiệp tư nhân không được góp vốn vào công ty khác. Cá nhân chủ doanh nghiệp thì góp được với tư cách cá nhân, còn pháp nhân doanh nghiệp tư nhân thì không, vì doanh nghiệp tư nhân không có tư cách pháp nhân.
Vốn đầu tư và sổ sách
Vốn đầu tư do chủ doanh nghiệp tự đăng ký. Chủ doanh nghiệp có nghĩa vụ đăng ký chính xác tổng số vốn đầu tư, nêu rõ số vốn bằng Đồng Việt Nam, ngoại tệ tự do chuyển đổi, vàng và tài sản khác; với vốn bằng tài sản khác còn phải ghi rõ loại tài sản, số lượng và giá trị còn lại của mỗi loại.
Toàn bộ vốn và tài sản, kể cả vốn vay và tài sản thuê, được sử dụng vào hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp phải được ghi chép đầy đủ vào sổ kế toán và báo cáo tài chính.
Đây là điểm khác biệt đáng chú ý: doanh nghiệp tư nhân không có ranh giới tài sản với chủ, nhưng luật vẫn buộc tách sổ sách cho phần đưa vào kinh doanh.
Việc tăng hoặc giảm vốn đầu tư cũng phải được ghi chép đầy đủ vào sổ kế toán.
Trong quá trình hoạt động, chủ doanh nghiệp có quyền tăng hoặc giảm vốn đầu tư. Trường hợp giảm vốn đầu tư xuống thấp hơn vốn đầu tư đã đăng ký thì chỉ được giảm sau khi đã đăng ký với Cơ quan đăng ký kinh doanh. Đăng ký trước, giảm sau.
Quản lý và điều hành
Chủ doanh nghiệp tư nhân có toàn quyền quyết định đối với tất cả hoạt động kinh doanh và việc sử dụng lợi nhuận sau khi đã nộp thuế và thực hiện nghĩa vụ tài chính khác.
Chủ doanh nghiệp có thể trực tiếp hoặc thuê người khác làm Giám đốc hoặc Tổng giám đốc để quản lý, điều hành. Trường hợp thuê người, chủ doanh nghiệp tư nhân vẫn phải chịu trách nhiệm về mọi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Bán doanh nghiệp tư nhân
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Quyền bán | Chủ doanh nghiệp tư nhân có quyền bán doanh nghiệp tư nhân của mình cho cá nhân, tổ chức khác |
| Trách nhiệm sau khi bán | Vẫn phải chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác phát sinh trong thời gian trước ngày chuyển giao, trừ trường hợp chủ doanh nghiệp tư nhân, người mua và chủ nợ có thỏa thuận khác |
| Lao động | Chủ doanh nghiệp tư nhân và người mua phải tuân thủ quy định của pháp luật về lao động |
| Thủ tục | Người mua phải đăng ký thay đổi chủ doanh nghiệp tư nhân |
Lối ra duy nhất khỏi trách nhiệm nợ cũ đòi hỏi thỏa thuận ba bên: chủ cũ, người mua và chủ nợ. Thỏa thuận riêng giữa chủ cũ và người mua không ràng buộc được chủ nợ.
Ba tình huống đặc biệt
- Chủ doanh nghiệp bị tạm giam, đang chấp hành hình phạt tù, đang chấp hành biện pháp xử lý hành chính tại cơ sở cai nghiện bắt buộc hoặc cơ sở giáo dục bắt buộc: ủy quyền cho người khác thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình.
- Chủ doanh nghiệp chết: người thừa kế hoặc một trong những người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật là chủ doanh nghiệp tư nhân theo thỏa thuận giữa những người thừa kế.
- Những người thừa kế không thỏa thuận được: đăng ký chuyển đổi thành công ty hoặc giải thể doanh nghiệp tư nhân đó.
Muốn chuyển đổi doanh nghiệp tư nhân thành công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần hoặc công ty hợp danh, cần bốn điều kiện, trong đó chủ doanh nghiệp phải cam kết bằng văn bản chịu trách nhiệm cá nhân bằng toàn bộ tài sản với các khoản nợ chưa thanh toán.
Việc cần làm
- Đăng ký chính xác tổng số vốn đầu tư, tách theo Đồng Việt Nam, ngoại tệ, vàng và tài sản khác.
- Với tài sản khác, ghi rõ loại, số lượng và giá trị còn lại.
- Ghi vào sổ kế toán toàn bộ vốn và tài sản dùng vào kinh doanh, kể cả vốn vay và tài sản thuê.
- Ghi chép mọi lần tăng, giảm vốn đầu tư vào sổ kế toán.
- Trước khi giảm vốn xuống dưới mức đã đăng ký, làm thủ tục đăng ký với Cơ quan đăng ký kinh doanh.
- Kiểm tra chủ doanh nghiệp có đang là chủ hộ kinh doanh hoặc thành viên hợp danh hay không.
- Khi bán doanh nghiệp, lấy thỏa thuận ba bên với chủ nợ nếu muốn chuyển giao trách nhiệm nợ cũ.
- Lập danh sách người lao động và phương án xử lý trước khi chuyển giao.
Một người được lập mấy doanh nghiệp tư nhân?
Một. Mỗi cá nhân chỉ được quyền thành lập một doanh nghiệp tư nhân.
Đang có hộ kinh doanh thì lập doanh nghiệp tư nhân được không?
Không. Chủ doanh nghiệp tư nhân không được đồng thời là chủ hộ kinh doanh, thành viên hợp danh của công ty hợp danh.
Doanh nghiệp tư nhân có được góp vốn vào công ty khác không?
Không. Doanh nghiệp tư nhân không được quyền góp vốn thành lập hoặc mua cổ phần, phần vốn góp trong công ty hợp danh, công ty trách nhiệm hữu hạn hoặc công ty cổ phần.
Vốn vay dùng cho kinh doanh có phải ghi sổ không?
Có. Toàn bộ vốn và tài sản, kể cả vốn vay và tài sản thuê, được sử dụng vào hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp phải được ghi chép đầy đủ vào sổ kế toán và báo cáo tài chính.
Giảm vốn đầu tư có phải xin phép không?
Trường hợp giảm vốn đầu tư xuống thấp hơn vốn đầu tư đã đăng ký thì chủ doanh nghiệp tư nhân chỉ được giảm vốn sau khi đã đăng ký với Cơ quan đăng ký kinh doanh.
Thuê giám đốc thì chủ doanh nghiệp có hết trách nhiệm không?
Không. Chủ doanh nghiệp tư nhân có thể trực tiếp hoặc thuê người khác làm Giám đốc hoặc Tổng giám đốc, nhưng vẫn phải chịu trách nhiệm về mọi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Bán doanh nghiệp tư nhân rồi có còn chịu nợ cũ không?
Có. Sau khi bán, chủ doanh nghiệp tư nhân vẫn phải chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác phát sinh trong thời gian trước ngày chuyển giao doanh nghiệp, trừ trường hợp chủ doanh nghiệp tư nhân, người mua và chủ nợ có thỏa thuận khác.
Chủ doanh nghiệp tư nhân bị tạm giam thì ai điều hành?
Chủ doanh nghiệp tư nhân ủy quyền cho người khác thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình.
Chủ doanh nghiệp tư nhân chết thì doanh nghiệp ra sao?
Người thừa kế hoặc một trong những người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật là chủ doanh nghiệp tư nhân theo thỏa thuận giữa những người thừa kế. Nếu không thỏa thuận được thì đăng ký chuyển đổi thành công ty hoặc giải thể doanh nghiệp tư nhân đó.
Doanh nghiệp tư nhân có phát hành trái phiếu được không?
Không. Doanh nghiệp tư nhân không được phát hành bất kỳ loại chứng khoán nào.
- Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14, Điều 188, Điều 189, Điều 190, Điều 192, Điều 193 và Điều 205
Xem thêm: Chuyển đổi loại hình doanh nghiệp
