02/09/2026
Lô hàng nhập về không đúng chất lượng, hai bên tranh cãi. Chứng thư giám định là căn cứ để phân định, nhưng nó chỉ ràng buộc cả hai bên khi hợp đồng có thỏa thuận trước về đơn vị giám định. Thiếu điều khoản đó, bên kia có quyền yêu cầu giám định lại.
- Chỉ thương nhân có đăng ký kinh doanh dịch vụ giám định mới được cấp chứng thư giám định.
- Hợp đồng có thỏa thuận đơn vị giám định thì chứng thư ràng buộc tất cả các bên.
- Không có thỏa thuận thì chứng thư chỉ có giá trị với bên yêu cầu, bên kia được giám định lại.
- Giám định sai do vô ý thì bị phạt, mức tối đa mười lần thù lao dịch vụ giám định.
- Khách hàng có nghĩa vụ chứng minh kết quả sai và lỗi của bên giám định.
Phạm vi nội dung giám định
Điều 255 Luật Thương mại 2005 số 36/2005/QH11 liệt kê nội dung giám định gồm một hoặc một số nội dung về số lượng, chất lượng, bao bì, giá trị hàng hóa, xuất xứ hàng hóa, tổn thất, độ an toàn, tiêu chuẩn vệ sinh, phòng dịch, kết quả thực hiện dịch vụ, phương pháp cung ứng dịch vụ và các nội dung khác theo yêu cầu của khách hàng.
Điều 256 giới hạn chủ thể: chỉ các thương nhân có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật và được cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh dịch vụ giám định thương mại mới được thực hiện dịch vụ giám định và cấp chứng thư giám định.
Chứng thư ràng buộc ai
| Tình huống | Giá trị pháp lý của chứng thư |
|---|---|
| Các bên có thỏa thuận sử dụng chứng thư của một thương nhân giám định cụ thể | Có giá trị pháp lý đối với tất cả các bên |
| Các bên không có thỏa thuận | Chỉ có giá trị pháp lý đối với bên yêu cầu giám định; bên kia có quyền yêu cầu giám định lại |
Ghi tên đơn vị giám định vào hợp đồng ngay từ đầu giúp kết quả giám định ràng buộc cả hai bên, tránh vòng giám định lại kéo dài. Đây là điều khoản nhỏ nhưng tiết kiệm nhiều thời gian khi có tranh chấp về chất lượng hoặc số lượng.
Ở cả hai trường hợp, chứng thư có giá trị pháp lý nếu bên phản đối không chứng minh được kết quả giám định không khách quan, không trung thực hoặc sai về kỹ thuật, nghiệp vụ giám định.
Khi hai kết quả giám định khác nhau
Khoản 3 Điều 262 Luật Thương mại 2005 xử lý tình huống chứng thư giám định lại cho kết quả khác chứng thư ban đầu:
- Thương nhân cấp chứng thư ban đầu thừa nhận kết quả giám định lại thì kết quả giám định lại có giá trị pháp lý với tất cả các bên;
- Thương nhân cấp chứng thư ban đầu không thừa nhận thì các bên thỏa thuận lựa chọn một thương nhân giám định khác giám định lại lần thứ hai.
Trách nhiệm khi giám định sai
| Lỗi | Chế tài | Mức |
|---|---|---|
| Vô ý | Trả tiền phạt cho khách hàng | Do các bên thỏa thuận, không vượt quá mười lần thù lao dịch vụ giám định |
| Cố ý | Bồi thường thiệt hại phát sinh cho khách hàng trực tiếp yêu cầu giám định | Theo thiệt hại thực tế |
Khoản 3 Điều 266 đặt gánh nặng chứng minh lên khách hàng: khách hàng có nghĩa vụ chứng minh kết quả giám định sai và lỗi của thương nhân kinh doanh dịch vụ giám định.
Mức trần mười lần thù lao dịch vụ giám định là con số đáng lưu ý. Với lô hàng giá trị lớn mà phí giám định nhỏ, khoản phạt tối đa có thể thấp hơn nhiều so với thiệt hại thực tế, trừ khi chứng minh được lỗi cố ý.
Giám định viên nước ngoài
Điều 267 Luật Thương mại 2005 quy định trường hợp thương nhân kinh doanh dịch vụ giám định nước ngoài được thuê thực hiện giám định mà chưa được phép hoạt động tại Việt Nam thì thương nhân đó được ủy quyền cho thương nhân kinh doanh dịch vụ giám định đã được phép hoạt động tại Việt Nam thực hiện.
Bên bán tự đi giám định thì bên mua có phải chấp nhận không?
Nếu hợp đồng không có thỏa thuận về đơn vị giám định thì chứng thư chỉ có giá trị với bên yêu cầu, theo khoản 2 Điều 262 Luật Thương mại 2005. Bên mua có quyền yêu cầu giám định lại.
Giám định sai gây thiệt hại lớn thì đòi được bao nhiêu?
Lỗi vô ý thì mức phạt tối đa mười lần thù lao dịch vụ giám định theo khoản 1 Điều 266. Lỗi cố ý thì thương nhân giám định phải bồi thường thiệt hại phát sinh theo khoản 2 Điều 266.
Ai chứng minh kết quả giám định sai?
Khách hàng, theo khoản 3 Điều 266 Luật Thương mại 2005. Khách hàng phải chứng minh cả kết quả sai lẫn lỗi của thương nhân giám định.
Giám định lần hai vẫn khác thì làm sao?
Khoản 3 Điều 262 quy định các bên thỏa thuận lựa chọn một thương nhân giám định khác giám định lại lần thứ hai khi bên cấp chứng thư ban đầu không thừa nhận kết quả giám định lại.
Có được thuê đơn vị giám định nước ngoài không?
Được, nhưng nếu đơn vị đó chưa được phép hoạt động tại Việt Nam thì phải ủy quyền cho thương nhân kinh doanh dịch vụ giám định đã được phép hoạt động tại Việt Nam thực hiện, theo Điều 267.
- Luật Thương mại 2005 số 36/2005/QH11, các điều 254, 255, 256, 261, 262, 266 và 267
