Bài viết theo Thông tư 99/2025/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 01/01/2026
- Tài sản đánh giá lại theo giá thấp hơn.
- Nợ phải trả đánh giá lại theo giá cao hơn.
- Nợ có thỏa thuận bằng văn bản thì lấy đúng số thỏa thuận.
Cả hai chiều đều đẩy bức tranh về phía thận trọng, bởi doanh nghiệp sắp ngừng thì tài sản khó bán được giá còn chủ nợ thường đòi thêm. Việc đánh giá lại làm tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán, cho từng loại.
Bảng tra tài sản
| Nhóm tài sản | Giá đánh giá lại |
|---|---|
| Hàng tồn kho, tài sản sinh học, chi phí sản xuất kinh doanh dở dang dài hạn, thiết bị vật tư phụ tùng thay thế dài hạn | Giá thấp hơn giữa giá gốc và giá trị thuần có thể thực hiện được |
| Tài sản cố định hữu hình, vô hình, bất động sản đầu tư, chi phí xây dựng cơ bản dở dang | Giá thấp hơn giữa giá trị còn lại và giá trị có thể thu hồi, tức giá thanh lý trừ chi phí thanh lý ước tính |
| Tài sản cố định thuê tài chính bắt buộc phải mua lại | Đánh giá lại như tài sản cố định của doanh nghiệp |
| Tài sản cố định thuê tài chính được trả lại bên cho thuê | Ghi nhận theo số nợ thuê tài chính còn phải trả |
| Chứng khoán kinh doanh | Theo giá trị hợp lý |
| Đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn, khoản phải thu, đầu tư vào công ty con, liên doanh, liên kết và đơn vị khác | Giá thấp hơn giữa giá trị ghi sổ và giá trị có thể thu hồi, tức giá có thể bán trừ chi phí bán ước tính |
Chứng khoán kinh doanh là khoản mục duy nhất trong nhóm tài sản lấy thẳng giá trị hợp lý, các khoản còn lại đều so hai giá rồi lấy bên thấp.
Bảng tra nợ phải trả
| Hình thức thanh toán nợ | Giá đánh giá lại khi chưa có thỏa thuận cụ thể |
|---|---|
| Trả bằng tiền | Giá cao hơn giữa giá trị ghi sổ và giá trị khoản nợ trả trước thời hạn theo hợp đồng |
| Trả bằng tài sản tài chính | Giá cao hơn giữa giá trị ghi sổ và giá trị hợp lý của tài sản tài chính đó |
| Trả bằng hàng tồn kho | Giá cao hơn giữa giá trị ghi sổ và giá mua cộng chi phí liên quan trực tiếp, hoặc giá thành sản xuất |
| Trả bằng tài sản cố định | Giá cao hơn giữa giá trị ghi sổ và giá mua cộng chi phí liên quan trực tiếp, hoặc giá trị còn lại |
Có thỏa thuận giữa các bên bằng văn bản về số phải trả thì đánh giá lại theo số thỏa thuận.
Bốn dòng trong bảng chỉ dùng khi chưa có thỏa thuận cụ thể.
Bởi vậy nên chốt thỏa thuận với chủ nợ sớm, số liệu sẽ chắc chắn hơn nhiều so với việc tự ước tính.
Giữ lại văn bản thỏa thuận làm căn cứ cho số liệu trên báo cáo.
Khoản mục gốc ngoại tệ
- Đánh giá lại theo tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên có giao dịch, làm như bình thường.
- Riêng số dư tiền gửi không kỳ hạn bằng ngoại tệ lấy tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình của ngân hàng nơi doanh nghiệp mở tài khoản tiền gửi không kỳ hạn.
- Hai ngân hàng này có thể khác nhau, nên cần tách riêng hai nhóm khoản mục khi tính.
Việc cần làm
- Lập danh sách toàn bộ tài sản và nợ phải trả tại ngày kết thúc kỳ kế toán.
- Với mỗi tài sản, tính hai giá rồi lấy giá thấp hơn.
- Ước tính chi phí thanh lý và chi phí bán, vì hai khoản này trừ vào giá trị có thể thu hồi.
- Tách riêng tài sản thuê tài chính theo điều khoản mua lại hay trả lại.
- Rà hợp đồng vay xem có điều khoản trả trước thời hạn hay chưa.
- Đàm phán và ký thỏa thuận bằng văn bản về số phải trả nếu làm được.
- Tính lại khoản mục ngoại tệ theo đúng ngân hàng tương ứng.
- Ghi toàn bộ giá đánh giá lại vào sổ trước khi lập Báo cáo tình hình tài chính.
Đánh giá lại vào thời điểm nào?
Tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán, thực hiện cho từng loại tài sản và nợ phải trả.
Hàng tồn kho đánh giá lại theo giá nào?
Giá thấp hơn giữa giá gốc và giá trị thuần có thể thực hiện được.
Tài sản cố định lấy giá nào?
Giá thấp hơn giữa giá trị còn lại và giá trị có thể thu hồi, trong đó giá trị có thể thu hồi là giá thanh lý trừ các chi phí thanh lý ước tính.
Tài sản cố định thuê tài chính xử lý ra sao?
Có điều khoản bắt buộc phải mua lại thì đánh giá như tài sản cố định của doanh nghiệp. Được trả lại cho bên cho thuê thì ghi nhận theo số nợ thuê tài chính còn phải trả.
Chứng khoán kinh doanh đánh giá thế nào?
Theo giá trị hợp lý.
Khoản phải thu và khoản đầu tư dài hạn lấy giá nào?
Giá thấp hơn giữa giá trị ghi sổ và giá trị có thể thu hồi, tức giá có thể bán trừ chi phí bán ước tính.
Nợ phải trả bằng tiền đánh giá lại ra sao?
Lấy giá cao hơn giữa giá trị ghi sổ khoản nợ và giá trị khoản nợ trả trước thời hạn theo quy định của hợp đồng.
Có thỏa thuận với chủ nợ thì áp dụng số nào?
Trường hợp có sự thỏa thuận giữa các bên bằng văn bản về số phải trả thì đánh giá lại theo số thỏa thuận.
Tiền gửi không kỳ hạn bằng ngoại tệ lấy tỷ giá ngân hàng nào?
Tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp mở tài khoản tiền gửi không kỳ hạn.
- Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp, Điều 24 khoản 6
[…] Xem thêm: Tài sản lấy giá thấp, nợ phải trả lấy giá cao […]