Bài viết theo Thông tư 99/2025/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 01/01/2026
Hai tài khoản nghỉ việc
- Trích lập dự phòng hoặc đánh giá tổn thất tài sản được ghi giảm trực tiếp vào giá trị ghi sổ của tài sản, không thực hiện trích lập dự phòng trên Tài khoản 229 – Dự phòng tổn thất tài sản.
- Tính khấu hao hoặc ghi nhận tổn thất của tài sản cố định, bất động sản đầu tư cũng ghi giảm trực tiếp vào giá trị ghi sổ, không sử dụng Tài khoản 214 – Hao mòn tài sản cố định để phản ánh hao mòn lũy kế.
Hệ quả trên báo cáo: tài sản cố định còn lại một con số duy nhất, thay cho cặp nguyên giá và hao mòn lũy kế quen thuộc. Kế toán quen bút toán cũ rất dễ vẫn định khoản qua 214 rồi báo cáo lệch mẫu.
Sáu khoản phải xử lý
| Khoản mục | Xử lý |
|---|---|
| Lỗ dự kiến phát sinh trong tương lai | Trích trước vào chi phí để xác định kết quả kinh doanh, nếu khả năng phát sinh tương đối chắc chắn và giá trị ước tính được một cách đáng tin cậy |
| Khoản phải trả chưa đủ hồ sơ | Ghi nhận nghĩa vụ hiện tại kể cả khi chưa có đầy đủ hồ sơ tài liệu, miễn là chắc chắn phải thanh toán |
| Chênh lệch đánh giá lại tài sản lũy kế thuộc vốn chủ sở hữu | Kết chuyển vào thu nhập khác nếu lãi, chi phí khác nếu lỗ |
| Chênh lệch tỷ giá lũy kế trên Báo cáo tình hình tài chính | Kết chuyển toàn bộ vào doanh thu hoạt động tài chính nếu lãi, chi phí tài chính nếu lỗ |
| Chi phí chờ phân bổ chưa phân bổ hết | Ghi giảm toàn bộ để tính vào chi phí sản xuất kinh doanh liên quan trong kỳ |
| Lợi thế thương mại trên báo cáo hợp nhất | Công ty mẹ dừng ghi nhận, phần chưa phân bổ hết tính ngay vào chi phí quản lý doanh nghiệp |
Riêng khoản chênh lệch lãi lỗ khi đánh giá lại tài sản và nợ phải trả thì bù trừ với số dự phòng đã trích lập trước, phần còn lại mới ghi vào doanh thu hoạt động tài chính, thu nhập khác hoặc chi phí tài chính, chi phí khác tùy từng khoản mục.
Thông tư nêu thẳng ví dụ biên bản nghiệm thu khối lượng của nhà thầu.
Thiếu chứng từ đó nhưng chắc chắn phải thanh toán thì vẫn ghi nhận nghĩa vụ hiện tại.
Cách làm này giữ cho bức tranh nợ phải trả đủ để chủ nợ nhìn được thực chất.
Cần lưu hồ sơ chứng minh nghĩa vụ chắc chắn, kể cả khi chứng từ chính thức chưa về.
Thuyết minh phải chi tiết tới mức nào
- Số tiền có khả năng thu hồi từ việc thanh lý, nhượng bán tài sản và thu hồi nợ phải thu.
- Khả năng thanh toán nợ phải trả theo thứ tự ưu tiên, như trả nợ Ngân sách Nhà nước, trả nợ người lao động, trả nợ vay, nợ nhà cung cấp.
- Khả năng thanh toán cho chủ sở hữu. Công ty cổ phần cần công bố rõ mỗi cổ phiếu sẽ nhận được bao nhiêu tiền.
- Thời gian tiến hành thanh toán các khoản nợ phải trả và vốn chủ sở hữu.
- Lý do không so sánh được giữa thông tin kỳ báo cáo và kỳ so sánh.
Phân loại lại số liệu so sánh
Ở kỳ đầu tiên doanh nghiệp không đáp ứng giả định hoạt động liên tục, số liệu so sánh trên báo cáo phải được phân loại lại cho khớp cách trình bày mới, trừ khi việc này không thể thực hiện được. Khi phân loại lại phải trình bày tính chất, số liệu và lý do. Trường hợp không làm được thì thuyết minh rõ và giải thích lý do không so sánh được.
Việc cần làm
- Ngừng dùng Tài khoản 229 và Tài khoản 214, chuyển sang ghi giảm thẳng giá trị tài sản.
- Rà các khoản lỗ dự kiến đủ điều kiện để trích trước vào chi phí.
- Ghi nhận nợ phải trả chắc chắn kể cả khi hồ sơ chưa đủ.
- Kết chuyển chênh lệch đánh giá lại tài sản sang thu nhập khác hoặc chi phí khác.
- Kết chuyển toàn bộ chênh lệch tỷ giá lũy kế sang doanh thu hoặc chi phí tài chính.
- Xóa hết số dư chi phí chờ phân bổ vào chi phí trong kỳ.
- Công ty mẹ đưa lợi thế thương mại còn lại vào chi phí quản lý doanh nghiệp.
- Bù trừ chênh lệch đánh giá lại với dự phòng đã trích trước khi ghi vào kết quả.
- Soạn thuyết minh đủ năm nội dung nêu trên, công ty cổ phần tính rõ số tiền trên mỗi cổ phiếu.
- Phân loại lại số liệu so sánh của kỳ đầu tiên, kèm tính chất, số liệu và lý do.
Còn dùng Tài khoản 229 để trích dự phòng không?
Không. Việc trích lập dự phòng hoặc đánh giá tổn thất tài sản được ghi giảm trực tiếp vào giá trị ghi sổ của tài sản.
Hao mòn lũy kế phản ánh ở đâu?
Khấu hao và tổn thất của tài sản cố định, bất động sản đầu tư ghi giảm trực tiếp vào giá trị ghi sổ, không sử dụng Tài khoản 214 để phản ánh hao mòn lũy kế.
Lỗ dự kiến trong tương lai có được trích trước không?
Được, nếu khả năng phát sinh khoản lỗ là tương đối chắc chắn và giá trị khoản lỗ được ước tính một cách đáng tin cậy.
Chưa có biên bản nghiệm thu thì có ghi nhận nợ không?
Vẫn ghi nhận nghĩa vụ hiện tại đối với khoản phải trả chắc chắn phải thanh toán, kể cả khi chưa có đầy đủ hồ sơ tài liệu.
Chênh lệch đánh giá lại tài sản lũy kế xử lý ra sao?
Kết chuyển vào thu nhập khác nếu lãi, hoặc chi phí khác nếu lỗ.
Chênh lệch tỷ giá lũy kế đi về đâu?
Kết chuyển toàn bộ vào doanh thu hoạt động tài chính nếu lãi, hoặc chi phí tài chính nếu lỗ.
Lợi thế thương mại trên báo cáo hợp nhất thì sao?
Công ty mẹ dừng ghi nhận lợi thế thương mại, phần chưa phân bổ hết được tính ngay vào chi phí quản lý doanh nghiệp.
Công ty cổ phần phải công bố thêm gì?
Cần công bố rõ khả năng mỗi cổ phiếu sẽ nhận được bao nhiêu tiền.
Số liệu so sánh của kỳ trước có phải sửa không?
Phải phân loại lại các số liệu so sánh trên báo cáo tài chính của kỳ đầu tiên doanh nghiệp không đáp ứng giả định hoạt động liên tục, trừ khi việc này không thể thực hiện được, và phải trình bày tính chất, số liệu cùng lý do của việc phân loại lại.
- Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp, Điều 24 khoản 7, khoản 8 và khoản 9
