Bài viết theo Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14, Điều 177 đến Điều 187
Công ty hợp danh là loại hình duy nhất có hai hạng thành viên với chế độ trách nhiệm hoàn toàn khác nhau: thành viên hợp danh chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình, thành viên góp vốn chỉ chịu trong phạm vi số vốn đã cam kết.
- Phải có ít nhất 02 thành viên hợp danh, ngoài ra có thể có thêm thành viên góp vốn.
- Thành viên hợp danh phải là cá nhân và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình.
- Thành viên góp vốn là tổ chức hoặc cá nhân, chỉ chịu trách nhiệm trong phạm vi số vốn đã cam kết góp.
- Có tư cách pháp nhân nhưng không được phát hành bất kỳ loại chứng khoán nào.
- Thành viên hợp danh chịu ba hạn chế, gồm không được làm chủ doanh nghiệp tư nhân.
- Thành viên góp vốn không được tham gia quản lý, nhưng được kinh doanh cùng ngành nghề nhân danh cá nhân.
- Chín vấn đề cần ít nhất ba phần tư tổng số thành viên hợp danh tán thành.
- Chủ tịch Hội đồng thành viên đồng thời kiêm Giám đốc hoặc Tổng giám đốc, nếu Điều lệ không quy định khác.
Hai loại thành viên
| Thành viên hợp danh | Thành viên góp vốn | |
|---|---|---|
| Tư cách | Phải là cá nhân | Tổ chức hoặc cá nhân |
| Trách nhiệm | Bằng toàn bộ tài sản của mình về các nghĩa vụ của công ty | Trong phạm vi số vốn đã cam kết góp |
| Số lượng tối thiểu | Ít nhất 02 | Không bắt buộc |
| Quản lý công ty | Được nhân danh công ty kinh doanh, đàm phán và ký kết hợp đồng | Không được tham gia quản lý công ty, không được tiến hành công việc kinh doanh nhân danh công ty |
| Kinh doanh cùng ngành nghề | Không được nhân danh cá nhân hoặc người khác kinh doanh cùng ngành nghề của công ty để tư lợi | Được nhân danh cá nhân hoặc nhân danh người khác tiến hành kinh doanh ngành nghề kinh doanh của công ty |
| Chuyển nhượng phần vốn góp | Phải được sự chấp thuận của các thành viên hợp danh còn lại | Được chuyển nhượng cho người khác |
| Thừa kế | Người thừa kế có thể trở thành thành viên hợp danh nếu được Hội đồng thành viên chấp thuận | Người thừa kế thay thế thành viên đã chết trở thành thành viên góp vốn |
Công ty hợp danh có tư cách pháp nhân kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, nhưng không được phát hành bất kỳ loại chứng khoán nào. Nguồn vốn chỉ đến từ vốn góp và vay.
Ba hạn chế với thành viên hợp danh
- Không được làm chủ doanh nghiệp tư nhân; không được làm thành viên hợp danh của công ty hợp danh khác, trừ trường hợp được sự nhất trí của các thành viên hợp danh còn lại.
- Không được nhân danh cá nhân hoặc nhân danh người khác kinh doanh cùng ngành, nghề kinh doanh của công ty để tư lợi hoặc phục vụ lợi ích của tổ chức, cá nhân khác.
- Không được chuyển một phần hoặc toàn bộ phần vốn góp của mình cho tổ chức, cá nhân khác nếu không được sự chấp thuận của các thành viên hợp danh còn lại.
Công ty hợp danh dựa trên uy tín cá nhân của từng thành viên hợp danh, nên luật khóa chặt cả việc kiêm nhiệm, việc cạnh tranh và việc thay người.
Hạn chế thứ nhất và thứ ba đều có lối mở qua sự nhất trí hoặc chấp thuận của các thành viên hợp danh còn lại.
Hạn chế thứ hai không có ngoại lệ, vì đó là xung đột lợi ích trực tiếp.
Quyền của thành viên hợp danh
- Mỗi thành viên hợp danh có một phiếu biểu quyết, hoặc số phiếu khác theo Điều lệ công ty.
- Nhân danh công ty kinh doanh; đàm phán và ký kết hợp đồng với những điều kiện mà thành viên đó cho là có lợi nhất cho công ty.
- Sử dụng tài sản của công ty để kinh doanh; ứng trước tiền của mình để kinh doanh cho công ty thì có quyền yêu cầu công ty hoàn trả cả gốc và lãi theo lãi suất thị trường.
- Yêu cầu công ty bù đắp thiệt hại từ hoạt động kinh doanh trong phạm vi nhiệm vụ được phân công, nếu thiệt hại không phải do sai sót cá nhân của thành viên đó.
- Yêu cầu công ty và thành viên hợp danh khác cung cấp thông tin; kiểm tra tài sản, sổ kế toán và tài liệu khác khi thấy cần thiết.
- Được chia lợi nhuận tương ứng với tỷ lệ phần vốn góp hoặc theo thỏa thuận tại Điều lệ.
Quyền thứ ba đáng chú ý về mặt kế toán: khoản tiền thành viên ứng trước cho công ty là khoản vay có lãi theo lãi suất thị trường, không phải khoản chi hộ không lãi.
Góp vốn
| Loại thành viên | Hậu quả khi không góp đủ, đúng hạn |
|---|---|
| Thành viên hợp danh | Gây thiệt hại cho công ty thì phải bồi thường thiệt hại cho công ty |
| Thành viên góp vốn | Số vốn chưa góp đủ được coi là khoản nợ của thành viên đó đối với công ty; thành viên có thể bị khai trừ khỏi công ty theo quyết định của Hội đồng thành viên |
Tại thời điểm góp đủ số vốn đã cam kết, thành viên được cấp giấy chứng nhận phần vốn góp, trong đó ghi rõ loại thành viên, giá trị phần vốn góp và loại tài sản góp vốn.
Hội đồng thành viên
Hội đồng thành viên bao gồm tất cả thành viên, cả hợp danh lẫn góp vốn. Hội đồng thành viên bầu một thành viên hợp danh làm Chủ tịch, đồng thời kiêm Giám đốc hoặc Tổng giám đốc công ty nếu Điều lệ không có quy định khác.
Nếu Điều lệ công ty không quy định, chín vấn đề sau phải được ít nhất ba phần tư tổng số thành viên hợp danh tán thành.
- Định hướng, chiến lược phát triển công ty.
- Sửa đổi, bổ sung Điều lệ công ty.
- Tiếp nhận thêm thành viên mới.
- Chấp thuận thành viên hợp danh rút khỏi công ty hoặc quyết định khai trừ thành viên.
- Quyết định dự án đầu tư.
- Quyết định việc vay và huy động vốn dưới hình thức khác, cho vay với giá trị từ 50% vốn điều lệ trở lên, trừ khi Điều lệ quy định tỷ lệ cao hơn.
- Quyết định mua, bán tài sản có giá trị bằng hoặc lớn hơn vốn điều lệ, trừ khi Điều lệ quy định tỷ lệ cao hơn.
- Thông qua báo cáo tài chính hằng năm, tổng số lợi nhuận được chia và số lợi nhuận chia cho từng thành viên.
- Quyết định giải thể; yêu cầu phá sản công ty.
Mẫu số là tổng số thành viên hợp danh, không phải tổng số thành viên. Thành viên góp vốn không tính vào tỷ lệ này.
Quyền của thành viên góp vốn
Thành viên góp vốn chỉ được tham gia họp, thảo luận và biểu quyết tại Hội đồng thành viên về bốn nhóm nội dung: sửa đổi, bổ sung Điều lệ; sửa đổi, bổ sung quyền và nghĩa vụ của thành viên góp vốn; tổ chức lại, giải thể công ty; và nội dung khác của Điều lệ có liên quan trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ của họ.
Thành viên góp vốn được cung cấp báo cáo tài chính hằng năm, có quyền yêu cầu Chủ tịch Hội đồng thành viên và thành viên hợp danh cung cấp đầy đủ và trung thực thông tin, và xem xét sổ kế toán, biên bản, hợp đồng, giao dịch, hồ sơ và tài liệu khác của công ty.
Thành viên góp vốn được nhân danh cá nhân hoặc nhân danh người khác tiến hành kinh doanh ngành, nghề kinh doanh của công ty. Đây là điểm khác hẳn thành viên hợp danh.
Đổi lại, thành viên góp vốn không được tham gia quản lý công ty, không được tiến hành công việc kinh doanh nhân danh công ty.
Thành viên góp vốn được định đoạt phần vốn góp bằng cách để thừa kế, tặng cho, thế chấp, cầm cố và các hình thức khác. Trường hợp chết thì người thừa kế thay thế trở thành thành viên góp vốn, không cần Hội đồng thành viên chấp thuận.
Việc cần làm
- Ghi rõ trong Điều lệ loại thành viên của từng người và tỷ lệ phần vốn góp.
- Cấp giấy chứng nhận phần vốn góp có ghi loại thành viên tại thời điểm góp đủ.
- Rà soát thành viên hợp danh có đang làm chủ doanh nghiệp tư nhân hoặc là thành viên hợp danh công ty khác hay không.
- Lấy văn bản nhất trí của các thành viên hợp danh còn lại khi có kiêm nhiệm hoặc chuyển nhượng phần vốn góp.
- Theo dõi khoản ứng trước của thành viên như khoản vay có lãi theo lãi suất thị trường.
- Với các vấn đề thuộc nhóm chín, đếm tỷ lệ trên tổng số thành viên hợp danh.
- Cung cấp báo cáo tài chính hằng năm cho thành viên góp vốn theo đúng quyền của họ.
- Không giao công việc quản lý hoặc quyền ký nhân danh công ty cho thành viên góp vốn.
Công ty hợp danh cần ít nhất mấy thành viên?
Phải có ít nhất 02 thành viên là chủ sở hữu chung của công ty, cùng nhau kinh doanh dưới một tên chung, gọi là thành viên hợp danh. Ngoài ra công ty có thể có thêm thành viên góp vốn.
Thành viên hợp danh chịu trách nhiệm đến đâu?
Thành viên hợp danh phải là cá nhân, chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về các nghĩa vụ của công ty.
Công ty hợp danh có được phát hành trái phiếu không?
Không. Công ty hợp danh không được phát hành bất kỳ loại chứng khoán nào.
Thành viên hợp danh có được làm chủ doanh nghiệp tư nhân không?
Không. Thành viên hợp danh không được làm chủ doanh nghiệp tư nhân và không được làm thành viên hợp danh của công ty hợp danh khác, trừ trường hợp được sự nhất trí của các thành viên hợp danh còn lại.
Thành viên góp vốn có được quản lý công ty không?
Không. Thành viên góp vốn không được tham gia quản lý công ty, không được tiến hành công việc kinh doanh nhân danh công ty.
Thành viên góp vốn có được kinh doanh cùng ngành nghề không?
Được. Thành viên góp vốn có quyền nhân danh cá nhân hoặc nhân danh người khác tiến hành kinh doanh ngành, nghề kinh doanh của công ty. Thành viên hợp danh thì không được.
Bán phần vốn góp trong công ty hợp danh có cần ai đồng ý không?
Thành viên hợp danh không được chuyển một phần hoặc toàn bộ phần vốn góp cho tổ chức, cá nhân khác nếu không được sự chấp thuận của các thành viên hợp danh còn lại. Thành viên góp vốn thì được chuyển nhượng phần vốn góp của mình cho người khác.
Vay vốn bao nhiêu thì phải qua Hội đồng thành viên?
Việc vay và huy động vốn dưới hình thức khác, cho vay với giá trị từ 50% vốn điều lệ của công ty trở lên phải được ít nhất ba phần tư tổng số thành viên hợp danh tán thành, trừ trường hợp Điều lệ công ty quy định một tỷ lệ khác cao hơn.
Thành viên hợp danh ứng tiền cho công ty có được tính lãi không?
Có. Trường hợp ứng trước tiền của mình để kinh doanh cho công ty thì có quyền yêu cầu công ty hoàn trả lại cả số tiền gốc và lãi theo lãi suất thị trường trên số tiền gốc đã ứng trước.
Thành viên hợp danh chết thì người thừa kế có thành thành viên không?
Người thừa kế được hưởng phần giá trị tài sản tại công ty sau khi đã trừ phần nợ và nghĩa vụ tài sản khác thuộc trách nhiệm của thành viên đó. Người thừa kế có thể trở thành thành viên hợp danh nếu được Hội đồng thành viên chấp thuận.
Thành viên góp vốn không góp đủ vốn thì sao?
Số vốn chưa góp đủ được coi là khoản nợ của thành viên đó đối với công ty, và thành viên góp vốn có liên quan có thể bị khai trừ khỏi công ty theo quyết định của Hội đồng thành viên.
- Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14, Điều 177, Điều 178, Điều 180, Điều 181, Điều 182 và Điều 187
