Bài viết theo Nghị định số 68/2026/NĐ-CP quy định về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh
Khi còn nộp thuế khoán, chi phí của hộ kinh doanh không ai hỏi tới. Nay hộ nộp thuế trên phần chênh lệch giữa doanh thu và chi phí, nên danh mục khoản được trừ trở thành thứ quyết định số thuế phải nộp. Nghị định 68/2026 liệt kê sáu nhóm được trừ và bảy nhóm bị loại.
- Doanh thu năm từ 500 triệu đồng trở xuống thì không phải nộp thuế thu nhập cá nhân.
- Khoản chi được trừ phải thực tế phát sinh, liên quan hoạt động kinh doanh, có đủ hóa đơn, chứng từ.
- Thanh toán từng lần từ 05 triệu đồng trở lên phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.
- Lương của chính chủ hộ và của các thành viên hộ kinh doanh không được trừ, trừ khoản đóng bảo hiểm bắt buộc.
- Xe ô tô và tài sản đăng ký tên cá nhân không được trừ, trừ khi đăng ký với mục đích kinh doanh vận tải, du lịch.
- Lãi vay của người không phải tổ chức tín dụng chỉ được trừ trong mức Bộ luật Dân sự cho phép.
- Tài sản cố định đã khấu hao hết giá trị mà vẫn dùng thì không được trích khấu hao tiếp.
- Cá nhân kinh doanh phải theo dõi riêng chi phí kinh doanh với chi phí cá nhân, gia đình.
Điều kiện chung của một khoản được trừ
Khoản 1 Điều 6 đặt ba điều kiện đi kèm nhau.
- Là chi phí thực tế phát sinh liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.
- Có đủ hóa đơn, chứng từ theo pháp luật về hóa đơn, chứng từ và pháp luật về kế toán.
- Có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt với các khoản thanh toán từng lần có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên, theo pháp luật về thuế giá trị gia tăng.
Ngưỡng 05 triệu đồng tính theo từng lần thanh toán. Chia nhỏ một khoản mua thành nhiều lần dưới ngưỡng để né chứng từ ngân hàng là cách làm rủi ro, vì bản chất giao dịch mới là thứ được xét.
Sáu nhóm được trừ
| Nhóm | Nội dung | Lưu ý |
|---|---|---|
| a | Nguyên liệu, vật liệu, nhiên liệu, năng lượng, hàng hóa dùng vào sản xuất, kinh doanh | |
| b | Tiền lương, tiền công, tiền thưởng, phụ cấp, bảo hiểm bắt buộc và các khoản chi trả cho người lao động có đóng bảo hiểm bắt buộc; và các khoản chi trả cho người lao động dưới 01 tháng | Không gồm chi trả cho chính chủ hộ và thành viên hộ |
| c | Khấu hao tài sản cố định phục vụ sản xuất, kinh doanh | Mức trích theo chế độ quản lý, sử dụng và trích khấu hao áp dụng đối với doanh nghiệp |
| d | Dịch vụ mua ngoài: điện, nước, điện thoại, internet, vận chuyển, thuê tài sản, sửa chữa, bảo dưỡng | Phải có hóa đơn, chứng từ |
| đ | Lãi tiền vay vốn sản xuất, kinh doanh | Vay tổ chức tín dụng: theo lãi suất thực tế. Vay người khác: không vượt mức quy định tại Bộ luật Dân sự |
| e | Các khoản chi khác phục vụ trực tiếp hoạt động sản xuất, kinh doanh |
Điểm c dẫn thẳng sang chế độ quản lý, sử dụng và trích khấu hao tài sản cố định áp dụng đối với doanh nghiệp, nên hộ kinh doanh phải theo khung thời gian trích khấu hao của doanh nghiệp.
Đi kèm một giới hạn rõ: tài sản cố định đã khấu hao hết giá trị nhưng vẫn tiếp tục được sử dụng cho sản xuất, kinh doanh thì không được trích khấu hao.
Bảy nhóm bị loại
| Nhóm | Khoản chi không được trừ |
|---|---|
| a | Khoản chi không liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh |
| b | Khoản chi không có đủ hóa đơn, chứng từ theo quy định |
| c | Tiền lương, tiền công và các khoản chi có tính chất tiền lương của chính cá nhân kinh doanh, nhóm cá nhân kinh doanh, các thành viên trong hộ kinh doanh, trừ các khoản đóng góp bảo hiểm bắt buộc; và khoản lương đã tính vào chi phí nhưng thực tế không chi trả hoặc không có chứng từ thanh toán |
| d | Phần khấu hao vượt mức quy định, hoặc khấu hao tài sản cố định không sử dụng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh |
| đ | Phạt vi phạm hành chính, phạt vi phạm hợp đồng, tiền bồi thường do lỗi của cá nhân kinh doanh |
| e | Đất ở và công trình phục vụ sinh hoạt trên đất, xe ô tô và các tài sản đăng ký sở hữu hoặc đăng ký sử dụng mang tên cá nhân, trừ xe ô tô và tài sản đăng ký với mục đích kinh doanh vận tải, du lịch |
| g | Các khoản chi phục vụ nhu cầu cá nhân, gia đình |
Điểm c loại thẳng tiền lương, tiền công và các khoản chi có tính chất tiền lương của chính cá nhân kinh doanh, nhóm cá nhân kinh doanh và các thành viên trong hộ kinh doanh.
Lý do nằm ở bản chất: thu nhập của chủ hộ chính là phần lợi nhuận sau khi trừ chi phí, nên đưa lương của mình vào chi phí là trừ hai lần.
Ngoại lệ duy nhất là các khoản đóng góp bảo hiểm bắt buộc của những người này vẫn được trừ.
Xe ô tô đăng ký sở hữu hoặc đăng ký sử dụng mang tên cá nhân nằm trong nhóm bị loại, cùng với đất ở và công trình phục vụ sinh hoạt.
Ngoại lệ là xe ô tô và tài sản đăng ký sở hữu hoặc đăng ký sử dụng với mục đích kinh doanh vận tải, du lịch. Hộ chạy xe dịch vụ, xe du lịch nằm trong ngoại lệ này; hộ bán hàng dùng xe nhà đi giao hàng thì không.
Đi kèm nhóm cuối là một nghĩa vụ: cá nhân kinh doanh có trách nhiệm theo dõi riêng chi phí phục vụ hoạt động kinh doanh và chi phí phục vụ nhu cầu cá nhân, gia đình. Trên thực tế đây là lý do phải tách tài khoản ngân hàng kinh doanh khỏi tài khoản cá nhân.
Ngưỡng doanh thu 500 triệu
Khoản 1 Điều 4 quy định cá nhân cư trú có hoạt động sản xuất, kinh doanh, gồm cả cá nhân đăng ký thành lập hộ kinh doanh hoặc người được các thành viên hộ gia đình ủy quyền làm đại diện, có mức doanh thu năm từ 500 triệu đồng trở xuống thì không phải nộp thuế thu nhập cá nhân.
Với cá nhân có nhiều ngành nghề áp thuế suất khác nhau hoặc nhiều địa điểm kinh doanh, khoản 3 Điều 4 cho phép chọn áp mức trừ 500 triệu đồng vào ngành nghề hoặc địa điểm theo phương án có lợi nhất, miễn tổng mức trừ không vượt 500 triệu đồng một năm. Chưa trừ hết ở nơi đã chọn thì được trừ tiếp sang nơi khác cho đủ.
Cơ chế tương tự áp cho cá nhân cho thuê bất động sản ở nhiều địa điểm: được chọn hợp đồng để áp mức trừ, tổng không quá 500 triệu đồng một năm. Nếu hợp đồng có thỏa thuận bên đi thuê khai thay, nộp thay thì phải ghi rõ trong hợp đồng nội dung khai thay, nộp thay và số tiền được trừ.
Việc hộ kinh doanh nên làm
- Mở tài khoản ngân hàng riêng cho hoạt động kinh doanh, tách khỏi tài khoản chi tiêu gia đình.
- Lấy hóa đơn cho mọi khoản mua, kể cả khoản nhỏ, vì thiếu chứng từ là bị loại thẳng.
- Chuyển khoản với mọi giao dịch từ 05 triệu đồng trở lên một lần.
- Lập bảng theo dõi tài sản cố định với thời gian trích khấu hao theo chế độ của doanh nghiệp, đánh dấu tài sản đã hết khấu hao.
- Ký hợp đồng lao động và đóng bảo hiểm bắt buộc cho người làm, vì khoản chi trả cho người lao động có đóng bảo hiểm mới nằm trong nhóm được trừ.
- Với người làm dưới 01 tháng, giữ chứng từ chi trả vì nhóm này được liệt kê riêng ở điểm b.
- Rà lại tài sản đang dùng cho kinh doanh mà đăng ký tên cá nhân, xác định có thuộc ngoại lệ vận tải, du lịch hay không.
- Với hộ nhiều ngành nghề hoặc nhiều địa điểm, tính trước phương án phân bổ mức trừ 500 triệu có lợi nhất.
Chủ hộ kinh doanh có được tính lương của mình vào chi phí không?
Không. Điểm c khoản 2 Điều 6 Nghị định số 68/2026/NĐ-CP loại tiền lương, tiền công và các khoản chi có tính chất tiền lương của chính cá nhân kinh doanh, nhóm cá nhân kinh doanh và các thành viên trong hộ kinh doanh, trừ các khoản đóng góp bảo hiểm bắt buộc.
Xe ô tô của chủ hộ dùng giao hàng có được khấu hao không?
Điểm e khoản 2 Điều 6 loại xe ô tô và các tài sản đăng ký sở hữu hoặc đăng ký sử dụng mang tên cá nhân, trừ xe ô tô và tài sản đăng ký sở hữu hoặc đăng ký sử dụng với mục đích kinh doanh vận tải, du lịch. Xe đăng ký tên cá nhân dùng để giao hàng cho hoạt động bán hàng không nằm trong ngoại lệ đó.
Vay tiền của người quen để kinh doanh, lãi có được trừ không?
Được, nhưng có trần. Điểm đ khoản 1 Điều 6 quy định chi phí trả lãi tiền vay của đối tượng không phải là tổ chức tín dụng không vượt quá mức quy định tại Bộ luật Dân sự. Vay tổ chức tín dụng thì trừ theo lãi suất thực tế.
Máy móc đã khấu hao hết mà vẫn chạy, có trích khấu hao tiếp được không?
Không. Điểm c khoản 1 Điều 6 nêu rõ trường hợp tài sản cố định đã khấu hao hết giá trị nhưng vẫn tiếp tục được sử dụng cho sản xuất, kinh doanh thì không được trích khấu hao.
Doanh thu bao nhiêu thì hộ kinh doanh phải nộp thuế thu nhập cá nhân?
Trên 500 triệu đồng một năm. Khoản 1 Điều 4 quy định cá nhân kinh doanh có mức doanh thu năm từ 500 triệu đồng trở xuống thì không phải nộp thuế thu nhập cá nhân; trên mức đó thì nộp theo Điều 7 Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15.
Có nhiều cửa hàng thì mức trừ 500 triệu chia thế nào?
Cá nhân được chọn áp mức trừ vào một hoặc một số ngành nghề, địa điểm kinh doanh theo phương án có lợi nhất, nhưng tổng mức trừ không vượt quá 500 triệu đồng một năm cho toàn bộ hoạt động. Nơi đã chọn chưa trừ hết thì được trừ tiếp sang nơi khác cho đến khi đủ.
Chi phí điện nước ở nhà vừa ở vừa bán hàng thì tính sao?
Điểm g khoản 2 Điều 6 loại các khoản chi phục vụ nhu cầu cá nhân, gia đình, và giao cá nhân kinh doanh trách nhiệm theo dõi riêng chi phí kinh doanh với chi phí cá nhân, gia đình. Phần dùng cho kinh doanh cần có cơ sở tách bạch rõ ràng, chẳng hạn đồng hồ riêng hoặc tiêu thức phân bổ có căn cứ.
Tiền phạt chậm nộp thuế có được trừ không?
Điểm đ khoản 2 Điều 6 loại các khoản chi phạt vi phạm hành chính, phạt vi phạm hợp đồng và tiền bồi thường do lỗi của cá nhân kinh doanh.
- Nghị định số 68/2026/NĐ-CP quy định về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, Điều 4 và Điều 6
- Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, Điều 7
Xem thêm: Thuế hộ kinh doanh: ngưỡng doanh thu và cách tính thuế
