02/09/2026
Hợp tác xã và liên hiệp hợp tác xã có chế độ kế toán riêng theo Thông tư 71/2024/TT-BTC, áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2025. Thông tư này thay chế độ cũ và kèm theo một loạt bước chuyển đổi số dư, trong đó có việc dừng dùng tài khoản phản ánh hoạt động tín dụng nội bộ.
- Áp dụng cho hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã thành lập và hoạt động theo Luật Hợp tác xã.
- Phạm vi gồm chứng từ, tài khoản, nguyên tắc ghi sổ, lập và trình bày báo cáo tài chính.
- Chế độ này không dùng để xác định nghĩa vụ thuế của hợp tác xã với ngân sách nhà nước.
- Hợp tác xã được tự xây dựng biểu mẫu chứng từ và sổ kế toán, hoặc dùng mẫu tại các phụ lục của thông tư.
- Có bốn nhóm chuyển đổi số dư phải làm khi chuyển sang chế độ mới.
Phạm vi và ranh giới với thuế
Thông tư hướng dẫn chứng từ kế toán, tài khoản kế toán, nguyên tắc ghi sổ, lập và trình bày báo cáo tài chính của hợp tác xã. Phần xác định nghĩa vụ thuế với ngân sách nhà nước nằm ngoài phạm vi, thực hiện theo pháp luật thuế.
Việc ghi sổ phải căn cứ vào chứng từ kế toán phản ánh các giao dịch kinh tế đã phát sinh và đã hoàn thành. Ranh giới này quan trọng khi hợp tác xã lập báo cáo tài chính và tờ khai quyết toán thuế, vì hai bộ số liệu có căn cứ pháp lý khác nhau.
Hệ thống tài khoản
| Nhóm tài khoản | Gồm | Cách hạch toán |
|---|---|---|
| Tài khoản trong bảng | Các tài khoản từ loại 1 đến loại 6 và tài khoản loại 9 | Hạch toán kép, nghiệp vụ ghi vào bên Nợ của ít nhất một tài khoản và bên Có của ít nhất một tài khoản khác |
| Tài khoản ngoài bảng | Tài khoản loại 0 | Hạch toán đơn, chỉ ghi vào bên Nợ hoặc bên Có của một tài khoản, không đối ứng |
Hợp tác xã được bổ sung tài khoản chi tiết cho các tài khoản đã có trong danh mục để hạch toán phù hợp với yêu cầu quản lý của mình.
Chứng từ và sổ kế toán
- Hợp tác xã được chủ động xây dựng, thiết kế biểu mẫu chứng từ kế toán, với điều kiện đủ các nội dung chủ yếu theo Luật Kế toán, phù hợp đặc điểm hoạt động và bảo đảm kiểm soát chặt chẽ, an toàn tài sản, nguồn vốn.
- Không tự xây dựng thì áp dụng hệ thống biểu mẫu chứng từ và phương pháp lập theo phụ lục của thông tư.
- Sổ kế toán cũng được tự xây dựng, miễn là cung cấp thông tin minh bạch, đầy đủ, dễ kiểm tra, kiểm soát và dễ đối chiếu; nếu không thì dùng biểu mẫu, phương pháp ghi sổ và hình thức sổ theo phụ lục.
- Chứng từ kế toán điện tử còn phải tuân thủ pháp luật về giao dịch điện tử và pháp luật quản lý thuế.
Bốn nhóm chuyển đổi số dư
Hoạt động tín dụng nội bộ
- Hợp tác xã không tiếp tục sử dụng tài khoản phản ánh phải trả của hoạt động tín dụng nội bộ.
- Ngoại lệ: hợp tác xã có hợp đồng tín dụng nội bộ ký trước ngày 01/09/2023 và còn hiệu lực thì được dùng tiếp tài khoản này cho tới khi hợp đồng hết hạn.
- Với các hợp đồng ký trước 01/09/2023 còn hiệu lực, chi phí lãi tiền gửi phải trả cho thành viên được theo dõi trên tài khoản chi phí hoạt động cho vay nội bộ, mở chi tiết.
Quỹ dự phòng rủi ro tín dụng
Hợp tác xã không tiếp tục sử dụng tài khoản quỹ dự phòng rủi ro tín dụng. Số dư đang theo dõi được chuyển sang theo dõi chi tiết trên tài khoản phải trả khác và trình bày trên thuyết minh báo cáo tài chính.
Đổi tên tài khoản phải thu
Số dư tài khoản phải thu của hoạt động tín dụng nội bộ chuyển sang tài khoản phải thu của hoạt động cho vay nội bộ.
Tài sản chung không chia
Hợp tác xã đang theo dõi khoản hỗ trợ của Nhà nước bằng tài sản phi tiền tệ không phải hoàn lại, quyền sử dụng đất do Nhà nước giao hoặc cho thuê, và các tài sản khác là tài sản cố định thuộc nhóm tài sản không chia, thì chuyển số dư chi tiết từ tài khoản tài sản cố định sang tài khoản tài sản chung không chia, chi tiết theo từng loại tài sản và từng đối tượng ghi tài sản.
Đồng thời chuyển nguồn hình thành các tài sản này từ tài khoản nguồn vốn trợ cấp, hỗ trợ không hoàn lại của Nhà nước sang tài khoản nguồn hình thành tài sản chung không chia.
Nhóm này phải chuyển đổi số dư một loạt tài khoản khi sang chế độ kế toán hợp tác xã, ví dụ số dư chứng khoán kinh doanh chuyển sang đầu tư tài chính khác, tiền gửi có kỳ hạn chuyển sang nhóm tài khoản tương ứng của chế độ mới. Nên lập bảng đối chiếu số dư trước và sau chuyển đổi, có xác nhận của kế toán trưởng, để làm căn cứ khi kiểm tra.
Hiệu lực
- Thông tư 71/2024/TT-BTC có hiệu lực từ 07/10/2024, áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2025.
- Thông tư thay thế thông tư năm 2017 của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ kế toán hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã.
- Báo cáo tài chính của hợp tác xã lập theo hệ thống biểu mẫu, nội dung và phương pháp hướng dẫn tại phụ lục của thông tư.
Xem thêm: Chế độ kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ
Xem thêm: Chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp: ai áp dụng và ba cấp trong bộ máy
Hỏi đáp
Hợp tác xã áp dụng chế độ kế toán nào?
Chế độ kế toán hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã theo Thông tư 71/2024/TT-BTC, áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2025.
Hợp tác xã có được tự thiết kế mẫu chứng từ không?
Được, với điều kiện chứng từ đủ các nội dung chủ yếu theo Luật Kế toán, phù hợp đặc điểm hoạt động và bảo đảm kiểm soát chặt chẽ, an toàn tài sản và nguồn vốn. Không tự thiết kế thì dùng biểu mẫu tại phụ lục của thông tư.
Còn hợp đồng tín dụng nội bộ cũ thì hạch toán ở đâu?
Hợp tác xã có hợp đồng tín dụng nội bộ ký trước ngày 01/09/2023 và còn hiệu lực được tiếp tục dùng tài khoản phải trả của hoạt động tín dụng nội bộ cho tới khi hợp đồng hết hạn, đồng thời theo dõi chi phí lãi tiền gửi phải trả cho thành viên trên tài khoản chi phí hoạt động cho vay nội bộ mở chi tiết.
Số dư quỹ dự phòng rủi ro tín dụng xử lý thế nào?
Chuyển sang theo dõi chi tiết trên tài khoản phải trả khác và trình bày trên thuyết minh báo cáo tài chính, vì hợp tác xã không tiếp tục sử dụng tài khoản quỹ dự phòng rủi ro tín dụng.
Tài sản do Nhà nước hỗ trợ không hoàn lại theo dõi ở đâu?
Chuyển số dư chi tiết sang tài khoản tài sản chung không chia, chi tiết theo từng loại tài sản và từng đối tượng ghi tài sản; nguồn hình thành chuyển sang tài khoản nguồn hình thành tài sản chung không chia.
Chế độ kế toán này có dùng để tính thuế không?
Không. Thông tư nêu rõ không áp dụng cho việc xác định nghĩa vụ thuế của hợp tác xã đối với ngân sách nhà nước, phần đó theo pháp luật thuế.
- Thông tư 71/2024/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, hiệu lực từ 07/10/2024, áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau 01/01/2025
- Luật Hợp tác xã số 17/2023/QH15
- Nghị định 113/2024/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Hợp tác xã
[…] Xem thêm: Chế độ kế toán hợp tác xã: phạm vi và bốn nhóm chuyển đổi số dư […]