Bài viết theo Thông tư 58/2026/TT-BTC ngày 25/5/2026, hiệu lực từ 01/7/2026
Thông tư 58/2026/TT-BTC thay Thông tư 132/2018/TT-BTC, đặt lại chế độ kế toán cho doanh nghiệp siêu nhỏ theo hướng bỏ hệ thống tài khoản và chỉ giữ vài quyển sổ. Điểm đáng chú ý là hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh cũng được chọn áp dụng thông tư này.
- Hiệu lực từ 01/7/2026, áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ ngày hoặc sau 01/7/2026.
- Thông tư 132/2018/TT-BTC hết hiệu lực kể từ ngày Thông tư 58/2026 có hiệu lực.
- Ghi sổ theo phương pháp nộp thuế giá trị gia tăng và thu nhập doanh nghiệp, chia thành bốn trường hợp.
- Doanh nghiệp nộp thuế thu nhập doanh nghiệp theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu thì không bắt buộc lập báo cáo tài chính để nộp.
- Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nếu có nhu cầu thì được chọn áp dụng.
Ai thuộc diện áp dụng
Điều 2 Thông tư 58/2026 xác định đối tượng áp dụng là các doanh nghiệp siêu nhỏ, trong đó tiêu chí xác định doanh nghiệp siêu nhỏ thực hiện theo quy định của pháp luật về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Thông tư không tự đặt ra ngưỡng doanh thu hay lao động riêng.
Cùng điều này còn mở thêm một cửa đáng chú ý: hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh nếu có nhu cầu thì được lựa chọn áp dụng Thông tư 58/2026 để thực hiện công tác kế toán. Đây là lối ra cho những hộ đang phải dựng sổ sách sau khi bỏ thuế khoán, vì bộ sổ ở đây gọn hơn nhiều so với chế độ kế toán doanh nghiệp.
Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh khi đã chọn áp dụng Thông tư 58/2026 thì phải áp dụng nhất quán trong một năm tài chính.
Việc thay đổi chế độ kế toán chỉ được thực hiện tại ngày bắt đầu kỳ kế toán năm tiếp theo.
Người làm kế toán và kế toán trưởng
Điều 3 cho doanh nghiệp siêu nhỏ một loạt ngoại lệ mà doanh nghiệp thường không có. Doanh nghiệp siêu nhỏ được bố trí người làm kế toán là những người sau đây.
- Cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, vợ, chồng, con đẻ, con nuôi, anh, chị, em ruột của người đại diện theo pháp luật, của người đứng đầu, của giám đốc hoặc tổng giám đốc, và của cấp phó phụ trách công tác tài chính kế toán.
- Người đang làm quản lý, điều hành, thủ kho, thủ quỹ, người được giao nhiệm vụ thường xuyên mua, bán tài sản trong doanh nghiệp.
- Hoặc thuê dịch vụ làm kế toán theo quy định của pháp luật.
Doanh nghiệp siêu nhỏ không bắt buộc phải bố trí kế toán trưởng. Nếu doanh nghiệp bố trí phụ trách kế toán thay cho kế toán trưởng thì phụ trách kế toán được ký thay kế toán trưởng tại chứng từ kế toán, sổ kế toán và báo cáo tài chính của đơn vị.
Bốn cách ghi sổ theo phương pháp nộp thuế
Điều 4 quy định doanh nghiệp siêu nhỏ căn cứ vào phương pháp nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp để chọn bộ sổ tương ứng tại Điều 5, Điều 6, Điều 7 hoặc Điều 8.
| Phương pháp nộp thuế | Điều áp dụng | Sổ kế toán |
|---|---|---|
| Giá trị gia tăng theo tỷ lệ % và thu nhập doanh nghiệp theo tỷ lệ % trên doanh thu | Điều 5 | Một sổ: Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (Mẫu S1-DNSN) |
| Giá trị gia tăng theo tỷ lệ % và thu nhập doanh nghiệp trên thu nhập tính thuế | Điều 6 | Bộ sổ chi tiết doanh thu, chi phí, vật liệu, tiền |
| Giá trị gia tăng theo khấu trừ và thu nhập doanh nghiệp theo tỷ lệ % trên doanh thu | Điều 7 | Sổ doanh thu kèm Sổ theo dõi nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng |
| Giá trị gia tăng theo khấu trừ và thu nhập doanh nghiệp trên thu nhập tính thuế | Điều 8 | Bốn sổ: S2b, S2c, S2d và S3b-DNSN |
Trường hợp gọn nhất
Doanh nghiệp nộp cả hai sắc thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu chỉ phải mở một quyển sổ duy nhất là Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ mẫu S1-DNSN. Sổ này mở theo từng nhóm hàng hóa, dịch vụ, ngành nghề có cùng tỷ lệ phần trăm tính thuế giá trị gia tăng hoặc cùng tỷ lệ phần trăm tính thuế thu nhập doanh nghiệp, cuối mỗi nhóm cộng ra số thuế phải nộp.
Trường hợp đầy đủ nhất
Doanh nghiệp khấu trừ thuế giá trị gia tăng và nộp thuế thu nhập doanh nghiệp trên thu nhập tính thuế mở bốn sổ: Sổ chi tiết doanh thu, chi phí (S2b-DNSN), Sổ chi tiết vật liệu, dụng cụ, sản phẩm, hàng hóa (S2c-DNSN), Sổ chi tiết tiền (S2d-DNSN) và Sổ theo dõi nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng (S3b-DNSN).
Trường hợp trong năm tài chính doanh nghiệp có thay đổi các tiêu chí dẫn đến không còn thuộc đối tượng áp dụng, thì được áp dụng Thông tư 58/2026 cho đến hết năm tài chính hiện tại.
Chế độ kế toán phù hợp với quy định của pháp luật chỉ áp dụng kể từ năm tài chính kế tiếp.
Báo cáo tài chính
Điều 10 tách trách nhiệm lập báo cáo tài chính theo phương pháp nộp thuế thu nhập doanh nghiệp, và đây là chỗ nhiều người hiểu nhầm nhất.
| Nộp thuế thu nhập doanh nghiệp theo | Lập báo cáo tài chính | Nộp cho cơ quan nhà nước |
|---|---|---|
| Thu nhập tính thuế | Bắt buộc | Trong thời hạn 90 ngày kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán năm |
| Tỷ lệ % trên doanh thu | Không bắt buộc | Không bắt buộc nộp, trừ khi pháp luật khác có yêu cầu |
Doanh nghiệp nộp thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu nếu vẫn muốn lập báo cáo tài chính để phục vụ quản lý thì được lập theo Điều 6 hoặc Điều 8, nhưng báo cáo đó được bảo quản, lưu trữ và sử dụng tại doanh nghiệp, và cung cấp khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu.
Hệ thống báo cáo tài chính chỉ còn hai mẫu
| Tên báo cáo | Ký hiệu |
|---|---|
| Báo cáo tình hình tài chính | Mẫu số B01-DNSN |
| Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh | Mẫu số B02-DNSN |
Báo cáo tình hình tài chính mẫu B01-DNSN gói toàn bộ tài sản vào năm dòng và nguồn vốn vào hai phần, cấu trúc như sau.
| Phần | Chỉ tiêu | Mã số |
|---|---|---|
| Tài sản | Tiền | 110 |
| Tài sản | Các khoản nợ phải thu | 120 |
| Tài sản | Hàng tồn kho | 130 |
| Tài sản | Tài sản cố định | 140 |
| Tài sản | Tài sản khác | 150 |
| Tài sản | Tổng cộng tài sản | 200 |
| Nguồn vốn | Nợ phải trả | 300 |
| Nguồn vốn | Các khoản nợ phải trả | 310 |
| Nguồn vốn | Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước | 320 |
| Nguồn vốn | Vốn chủ sở hữu | 400 |
| Nguồn vốn | Vốn đầu tư của chủ sở hữu | 410 |
| Nguồn vốn | Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối | 420 |
| Nguồn vốn | Các quỹ thuộc vốn chủ sở hữu | 430 |
| Nguồn vốn | Tổng cộng nguồn vốn | 500 |
Chuyển số dư từ Thông tư 132/2018 sang
Doanh nghiệp đang ghi sổ theo Thông tư 132/2018 phải chuyển số dư các tài khoản sang sổ kế toán mới theo Điều 11. Bảng dưới đây là toàn bộ đường chuyển.
| Tài khoản theo Thông tư 132/2018 | Chuyển sang |
|---|---|
| Dư Nợ TK 1111 Tiền mặt và TK 1112 Tiền gửi ngân hàng | Số dư đầu kỳ Sổ chi tiết tiền, tách phần tiền mặt và tiền gửi không kỳ hạn |
| Dư Nợ TK 1311, TK 1318 và dư Có TK 3311, TK 3312, TK 3318 | Số dư đầu kỳ Sổ chi tiết thanh toán công nợ theo từng đối tượng |
| Dư Nợ TK 1313 và dư Có TK 33131 | Dòng thuế đầu vào hoặc đầu ra trên Sổ theo dõi nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng |
| Dư Nợ TK 1521, TK 1524, TK 1526 | Số dư đầu kỳ Sổ chi tiết vật liệu, dụng cụ, sản phẩm, hàng hóa |
| Dư Nợ TK 211 Tài sản cố định | Số dư đầu kỳ Sổ tài sản cố định |
| Dư Có TK 33134 và TK 33138 | Sổ doanh thu, Sổ theo dõi thuế giá trị gia tăng, Sổ chi tiết doanh thu chi phí và Sổ chi tiết thanh toán công nợ theo từng loại thuế |
| Dư Có TK 4111 và TK 4118 | Số dư đầu kỳ Sổ theo dõi vốn chủ sở hữu |
Khi doanh nghiệp đổi chế độ kế toán vì chuyển đổi phương pháp nộp thuế, hoặc vì chọn rồi bỏ chọn chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa, thì căn cứ số dư cuối kỳ trên sổ kỳ trước để chuyển sang số dư đầu kỳ của sổ tương ứng kỳ sau.
Được sửa mẫu sổ tới đâu
Điều 4 cho phép doanh nghiệp thiết kế thêm hoặc sửa đổi, bổ sung biểu mẫu chứng từ kế toán và sổ kế toán so với mẫu hướng dẫn tại thông tư, miễn là vẫn tuân thủ Điều 16 và các khoản 1, 2, 3, 4 Điều 24 Luật Kế toán, đồng thời phản ánh đầy đủ, kịp thời, trung thực, minh bạch để kiểm tra, kiểm soát và đối chiếu được tài sản, nguồn vốn.
Trường hợp doanh nghiệp siêu nhỏ dùng hóa đơn điện tử và được hệ thống thông tin quản lý thuế hỗ trợ xác định, thông báo số thuế phải nộp, thì doanh nghiệp dùng chính các mẫu sổ tại thông tư để theo dõi và đối chiếu với số thuế theo thông báo của cơ quan thuế.
Thông tư 58/2026 áp dụng từ khi nào?
Hiệu lực từ 01/7/2026 và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ ngày hoặc sau ngày 01/7/2026. Thông tư 132/2018/TT-BTC hết hiệu lực kể từ ngày Thông tư 58/2026 có hiệu lực.
Doanh nghiệp siêu nhỏ có bắt buộc lập báo cáo tài chính không?
Tùy phương pháp nộp thuế thu nhập doanh nghiệp. Nộp trên thu nhập tính thuế thì phải lập và nộp trong 90 ngày kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán năm. Nộp theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu thì không bắt buộc lập báo cáo tài chính để nộp cho cơ quan nhà nước, trừ khi pháp luật khác có yêu cầu.
Hộ kinh doanh có được dùng chế độ kế toán này không?
Được. Điều 2 quy định hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh nếu có nhu cầu thì được lựa chọn áp dụng Thông tư 58/2026, với điều kiện áp dụng nhất quán trong một năm tài chính và chỉ đổi tại ngày bắt đầu kỳ kế toán năm tiếp theo.
Doanh nghiệp siêu nhỏ có phải bố trí kế toán trưởng không?
Không bắt buộc. Nếu doanh nghiệp bố trí phụ trách kế toán thay cho kế toán trưởng thì phụ trách kế toán được ký thay kế toán trưởng tại chứng từ kế toán, sổ kế toán và báo cáo tài chính.
Vợ của giám đốc có được làm kế toán cho công ty không?
Với doanh nghiệp siêu nhỏ thì được. Điều 3 Thông tư 58/2026 cho phép bố trí người làm kế toán là vợ, chồng, cha mẹ, con, anh chị em ruột của người đại diện theo pháp luật, người đứng đầu, giám đốc hoặc tổng giám đốc và cấp phó phụ trách tài chính kế toán.
Doanh nghiệp siêu nhỏ có được chọn chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa không?
Được. Điều 4 cho phép lựa chọn chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa cho phù hợp đặc điểm hoạt động và yêu cầu quản lý, nhưng phải áp dụng nhất quán trong một năm tài chính và chỉ thay đổi tại ngày bắt đầu kỳ kế toán năm tiếp theo.
- Thông tư 58/2026/TT-BTC ngày 25/5/2026 hướng dẫn Chế độ kế toán cho doanh nghiệp siêu nhỏ, hiệu lực từ 01/7/2026: Điều 2, Điều 3, Điều 4, Điều 5, Điều 8, Điều 10, Điều 11, Điều 12.
- Thông tư 132/2018/TT-BTC ngày 28/12/2018, hết hiệu lực từ 01/7/2026.
- Luật Kế toán: Điều 16, Điều 24.
