02/09/2026
Doanh nghiệp phá sản không phải lúc nào cũng kéo theo lệnh cấm với người quản lý. Luật chia ba nhóm với ba phạm vi cấm khác nhau, và có hai trường hợp loại trừ mà người trong cuộc cần biết để tự bảo vệ.
- Thời hạn cấm là 03 năm kể từ ngày Tòa án có quyết định tuyên bố phá sản.
- Người quản lý doanh nghiệp nhà nước bị cấm giữ chức vụ đó ở mọi doanh nghiệp nhà nước.
- Người đại diện phần vốn nhà nước bị cấm giữ chức vụ quản lý ở mọi doanh nghiệp có vốn nhà nước.
- Người quản lý doanh nghiệp thường chỉ bị cấm khi cố ý vi phạm và có quyết định của Thẩm phán.
- Không áp dụng khi phá sản do bất khả kháng hoặc nguyên nhân ngoài việc quản lý điều hành.
Ba nhóm và phạm vi cấm
| Nhóm | Phạm vi cấm | Thời hạn | Cơ chế áp dụng |
|---|---|---|---|
| Chủ tịch, Tổng giám đốc, Giám đốc, thành viên Hội đồng thành viên của doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ | Không được đảm nhiệm các chức vụ đó ở bất kỳ doanh nghiệp nhà nước nào | 03 năm | Áp dụng theo luật |
| Người đại diện phần vốn nhà nước ở doanh nghiệp có vốn nhà nước | Không được đảm nhiệm các chức vụ quản lý ở bất kỳ doanh nghiệp nào có vốn của nhà nước | 03 năm | Áp dụng theo luật |
| Người giữ chức vụ quản lý của doanh nghiệp, hợp tác xã bị tuyên bố phá sản mà cố ý vi phạm một số quy định của Luật | Không được quyền thành lập doanh nghiệp, hợp tác xã, làm người quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã | 03 năm | Thẩm phán xem xét, quyết định |
Cả ba thời hạn đều tính từ ngày Tòa án có quyết định tuyên bố phá sản, không tính từ ngày doanh nghiệp ngừng hoạt động hay ngày kết thúc thi hành quyết định.
Nhóm thứ ba cần thêm hai yếu tố
Khoản 3 Điều 84 Luật Phục hồi, phá sản 2025 số 142/2025/QH15 khác hai khoản đầu ở chỗ lệnh cấm không tự động phát sinh. Cần đủ hai yếu tố:
- Người quản lý cố ý vi phạm quy định tại khoản 1 Điều 13, khoản 1 Điều 31, khoản 5 Điều 38 hoặc khoản 2 Điều 42 của Luật;
- Thẩm phán xem xét, quyết định về việc cấm.
Khoản 1 Điều 31 là nhóm năm hoạt động bị cấm sau khi Tòa thụ lý đơn, gồm cất giấu tẩu tán tài sản, từ bỏ quyền đòi nợ, thanh toán nợ cũ, chuyển nợ không bảo đảm thành có bảo đảm và phân chia lợi nhuận. Đây là các hành vi hay gặp nhất trong thực tế.
Hai trường hợp không áp dụng
Khoản 4 Điều 84 Luật Phục hồi, phá sản 2025 loại trừ:
- Doanh nghiệp, hợp tác xã bị tuyên bố phá sản vì trở ngại khách quan hoặc sự kiện bất khả kháng;
- Doanh nghiệp bị phá sản mà nguyên nhân dẫn đến phá sản không xuất phát từ hoạt động quản lý, điều hành, kiểm soát của người giữ chức vụ nêu trên, hoặc của người đại diện phần vốn nhà nước được cử, chỉ định, bổ nhiệm.
Trường hợp loại trừ thứ hai đòi hỏi chứng minh nguyên nhân phá sản nằm ngoài hoạt động quản lý, điều hành. Biên bản họp, nghị quyết của hội đồng, báo cáo về tác động thị trường hay sự kiện khách quan là những tài liệu cần lưu ngay từ khi doanh nghiệp gặp khó khăn.
Giám đốc công ty tư nhân bị phá sản có bị cấm mở công ty mới không?
Không tự động. Khoản 3 Điều 84 Luật Phục hồi, phá sản 2025 đặt điều kiện người quản lý phải cố ý vi phạm một số quy định của Luật, và việc cấm do Thẩm phán xem xét, quyết định.
Thời hạn 03 năm tính từ khi nào?
Từ ngày Tòa án có quyết định tuyên bố phá sản, áp dụng chung cho cả ba nhóm tại Điều 84.
Kế toán trưởng có bị cấm không?
Điều 84 nhắm vào người giữ chức vụ Chủ tịch, Tổng giám đốc, Giám đốc, thành viên Hội đồng thành viên, người đại diện phần vốn nhà nước và người giữ chức vụ quản lý. Việc kế toán trưởng có thuộc diện người quản lý hay không phụ thuộc vào cơ cấu và điều lệ của từng đơn vị.
Doanh nghiệp phá sản do dịch bệnh thì người quản lý có bị cấm không?
Điểm a khoản 4 Điều 84 loại trừ trường hợp doanh nghiệp bị tuyên bố phá sản vì trở ngại khách quan hoặc sự kiện bất khả kháng. Người trong cuộc cần chuẩn bị tài liệu chứng minh nguyên nhân.
Người đại diện phần vốn nhà nước có được làm quản lý ở doanh nghiệp tư nhân không?
Khoản 2 Điều 84 giới hạn phạm vi cấm ở các doanh nghiệp có vốn của nhà nước. Doanh nghiệp không có vốn nhà nước nằm ngoài phạm vi của khoản này.
Xem thêm: Hoạt động bị cấm và giám sát sau khi Tòa án thụ lý đơn
- Luật Phục hồi, phá sản 2025 số 142/2025/QH15, Điều 84 (hiệu lực từ 01/03/2026)
