Bài viết theo Điều 65, Điều 66 và Điều 82 Thông tư số 89/2026/TT-BTC hướng dẫn Luật Quản lý thuế và Nghị định số 252/2026/NĐ-CP, cả ba hiệu lực từ ngày 01/07/2026
Miễn thuế và giảm thuế chia làm hai luồng ngay từ đầu: luồng người nộp thuế tự xác định và luồng cơ quan thuế xác định. Biết mình thuộc luồng nào quyết định có phải làm bộ hồ sơ riêng hay chỉ cần kê khai trên tờ khai.
- Hai luồng: người nộp thuế tự xác định và cơ quan thuế xác định số tiền được miễn, giảm.
- Luồng tự xác định phần lớn không phải nộp hồ sơ riêng, chỉ kê khai trên hồ sơ khai thuế hoặc quyết toán.
- Thuế thu nhập cá nhân sau quyết toán phải nộp từ 50.000 đồng trở xuống thì được miễn.
- Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có tiền thuế phải nộp trong năm từ 50.000 đồng trở xuống cũng được miễn nhiều sắc thuế.
- Hồ sơ miễn thuế tài nguyên của cá nhân dùng mẫu số 06/MGTH, gửi 01 lần.
- Khai thác hải sản tự nhiên và nước thiên nhiên phục vụ sinh hoạt thì không phải nộp hồ sơ.
- Hệ thống có thể miễn giảm tự động, khi đó cơ quan thuế không phải trả kết quả.
- Thông tin không khớp thì cơ quan thuế yêu cầu giải trình trong 03 ngày làm việc, doanh nghiệp có 10 ngày làm việc để trả lời.
Luồng một: người nộp thuế tự xác định
| Trường hợp | Nội dung | Hồ sơ |
|---|---|---|
| Thuế thu nhập doanh nghiệp | Ưu đãi về thuế suất, thời gian miễn thuế, giảm thuế và thu nhập miễn thuế theo pháp luật thuế thu nhập doanh nghiệp và các Nghị quyết của Quốc hội | Khai thông tin trên hồ sơ quyết toán thuế, không phải nộp hồ sơ miễn giảm |
| Thuế tài nguyên | Khai thác hải sản tự nhiên; khai thác cành ngọn củi tre trúc nứa mai giang tranh vầu lồ ô phục vụ sinh hoạt; nước thiên nhiên phục vụ sinh hoạt; nước thiên nhiên cho thủy điện tự sản xuất phục vụ sinh hoạt; đất khai thác và sử dụng tại chỗ trên diện tích được giao được thuê; đất khai thác để san lấp, xây dựng công trình an ninh, quân sự, đê điều | Tùy trường hợp, xem mục dưới |
| Thuế thu nhập cá nhân | Các khoản thu nhập miễn thuế theo khoản 17 Điều 4; thu nhập của chuyên gia từ dự án khởi nghiệp sáng tạo theo khoản 19 Điều 4; miễn giảm theo các khoản 2, 3, 4 và 5 Điều 5 Luật Thuế thu nhập cá nhân; và theo các Nghị quyết của Quốc hội | Kê khai trên hồ sơ khai thuế, hồ sơ quyết toán thuế, không phải nộp hồ sơ riêng |
| Ngưỡng 50.000 đồng với cá nhân | Cá nhân có số thuế phát sinh phải nộp hằng năm sau quyết toán thuế thu nhập cá nhân từ tiền lương, tiền công từ 50.000 đồng trở xuống | Kê khai trên hồ sơ quyết toán |
| Ngưỡng 50.000 đồng với hộ kinh doanh | Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có tiền thuế phải nộp trong năm từ 50.000 đồng trở xuống, được miễn thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường, thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường | Kê khai trên hồ sơ khai thuế, hồ sơ quyết toán thuế |
Với cá nhân, ngưỡng tính trên số thuế phát sinh phải nộp hằng năm sau quyết toán thuế thu nhập cá nhân từ tiền lương, tiền công.
Với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh, ngưỡng tính trên tiền thuế phải nộp trong năm và phủ tới sáu khoản: thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường, thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường.
Cả hai trường hợp đều thuộc luồng tự xác định, chỉ cần kê khai đúng trên hồ sơ.
Hồ sơ miễn thuế tài nguyên
| Trường hợp | Hồ sơ |
|---|---|
| Khai thác hải sản tự nhiên; nước thiên nhiên phục vụ sinh hoạt | Không phải nộp hồ sơ miễn thuế tài nguyên |
| Cá nhân khai thác cành, ngọn, củi, tre, trúc, nứa, mai, giang, tranh, vầu, lồ ô phục vụ sinh hoạt | Văn bản đề nghị miễn thuế theo mẫu số 06/MGTH Phụ lục III |
| Hộ gia đình, cá nhân khai nước thiên nhiên cho thủy điện tự sản xuất phục vụ sinh hoạt | Mẫu số 06/MGTH; kèm bản sao văn bản giải trình về thiết bị sản xuất thủy điện phục vụ sinh hoạt gia đình, có xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú |
| Đất khai thác và sử dụng tại chỗ trên diện tích được giao, được thuê; đất khai thác để san lấp, xây dựng công trình an ninh, quân sự, đê điều | Mẫu số 06/MGTH; bản sao hồ sơ được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt về việc xây dựng công trình; bản sao văn bản giao thầu ký với chủ đầu tư nếu đơn vị nhận thầu nộp hồ sơ thay |
Hồ sơ miễn thuế tài nguyên cho ba trường hợp trên được gửi 01 lần đến cơ quan thuế, không phải nộp lại theo từng kỳ.
Luồng hai: cơ quan thuế xác định
- Miễn thuế thu nhập cá nhân với các khoản thu nhập miễn thuế tại khoản 1, 2, 3 và khoản 5 Điều 4 Luật Thuế thu nhập cá nhân.
- Giảm thuế thu nhập cá nhân cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và cá nhân khác gặp khó khăn do thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn, bệnh hiểm nghèo ảnh hưởng đến khả năng nộp thuế, theo khoản 1 Điều 5 Luật Thuế thu nhập cá nhân.
- Giảm thuế tiêu thụ đặc biệt cho người nộp thuế sản xuất hàng hóa chịu thuế tiêu thụ đặc biệt gặp khó khăn do thiên tai, tai nạn bất ngờ.
- Miễn, giảm thuế tài nguyên cho người nộp thuế gặp thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn.
Trình tự giải quyết
| Luồng | Cách xử lý |
|---|---|
| Người nộp thuế tự xác định | Hệ thống của cơ quan thuế tự động kiểm tra, đối chiếu thông tin với cơ sở dữ liệu quản lý thuế và quy định pháp luật để xác định số tiền đủ điều kiện và số tiền không được miễn giảm. Cơ quan thuế không phải trả kết quả giải quyết hồ sơ |
| Cơ quan thuế xác định, thông tin khớp | Cơ quan thuế đối chiếu số tiền đề nghị miễn giảm với số phải nộp của khoản tương ứng trên ứng dụng |
| Cơ quan thuế xác định, thông tin không khớp | Lập Thông báo giải trình, bổ sung theo mẫu số 01/TB-BSTT-NNT Phụ lục V trong 03 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận. Người nộp thuế có 10 ngày làm việc để trả lời |
| Hết hạn mà không giải trình hoặc giải trình không đủ căn cứ | Ban hành Thông báo về việc không được miễn thuế, giảm thuế theo mẫu số 04/MGTH Phụ lục III |
Bốn việc nên làm
- Xác định trường hợp của mình thuộc luồng nào, để biết có phải chuẩn bị hồ sơ riêng hay chỉ kê khai.
- Kiểm tra số thuế phải nộp sau quyết toán, vì mức từ 50.000 đồng trở xuống thuộc diện được miễn.
- Với miễn thuế tài nguyên, nộp hồ sơ mẫu 06/MGTH một lần và lưu lại biên nhận, tránh nộp trùng.
- Đối chiếu thông tin trên văn bản đề nghị với dữ liệu cơ quan thuế đang quản lý trước khi nộp, vì lệch thông tin là lý do bị yêu cầu giải trình.
Xem thêm: Không tính tiền chậm nộp và miễn tiền chậm nộp
Có mấy luồng miễn thuế, giảm thuế?
Hai: trường hợp người nộp thuế tự xác định số tiền được miễn giảm, và trường hợp cơ quan thuế xác định.
Số thuế phải nộp bao nhiêu thì được miễn?
Cá nhân có số thuế phát sinh phải nộp hằng năm sau quyết toán thuế thu nhập cá nhân từ tiền lương, tiền công từ 50.000 đồng trở xuống thì được miễn. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có tiền thuế phải nộp trong năm từ 50.000 đồng trở xuống cũng được miễn.
Hộ kinh doanh được miễn những sắc thuế nào ở ngưỡng đó?
Thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường, thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường.
Doanh nghiệp hưởng ưu đãi thuế có phải nộp hồ sơ miễn giảm không?
Không. Người nộp thuế khai thông tin miễn thuế, giảm thuế trên hồ sơ quyết toán thuế và nộp hồ sơ quyết toán theo quy định.
Khai thác hải sản tự nhiên có phải nộp hồ sơ miễn thuế tài nguyên không?
Không. Tổ chức, hộ gia đình, cá nhân khai thác hải sản tự nhiên và nước thiên nhiên phục vụ sinh hoạt không phải nộp hồ sơ miễn thuế tài nguyên.
Hồ sơ miễn thuế tài nguyên phải nộp mỗi kỳ không?
Không. Hồ sơ được gửi 01 lần đến cơ quan thuế.
Miễn giảm tự động thì có nhận được văn bản trả lời không?
Không. Khi hệ thống xác định hồ sơ đủ điều kiện được miễn thuế, giảm thuế tự động thì cơ quan thuế không phải trả kết quả giải quyết hồ sơ.
Thông tin không khớp thì có bao nhiêu ngày để giải trình?
10 ngày làm việc kể từ ngày cơ quan thuế ban hành Thông báo. Cơ quan thuế lập Thông báo này trong 03 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận hồ sơ.
- Thông tư số 89/2026/TT-BTC hướng dẫn Luật Quản lý thuế và Nghị định số 252/2026/NĐ-CP, hiệu lực từ 01/07/2026: Điều 65, Điều 66, Điều 82 và các mẫu biểu tại Phụ lục III, Phụ lục V.
- Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15: Điều 4 và Điều 5.
