Bảo hiểm thất nghiệp theo Luật Việc làm mới: mức đóng, điều kiện và mức hưởng

Bài viết theo Luật Việc làm số 74/2025/QH15, hiệu lực từ ngày 01/01/2026

Luật Việc làm số 74/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, mang theo bộ quy định mới về bảo hiểm thất nghiệp tại các Điều 31 đến 52. Phần lớn khung cũ được giữ, nhưng có bốn chỗ đã đổi và cả bốn đều ảnh hưởng trực tiếp tới bảng lương.

Mức đóng và trách nhiệm đóng

Hằng tháng, người sử dụng lao động đóng phần của mình và trích tiền lương của từng người lao động để đóng cùng một lúc vào Quỹ bảo hiểm thất nghiệp. Thời điểm đóng bảo hiểm thất nghiệp trùng với thời điểm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Riêng người lao động hưởng lương theo sản phẩm hoặc theo khoán tại doanh nghiệp, tổ hợp tác, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã và hộ kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp thì doanh nghiệp đăng ký với cơ quan bảo hiểm xã hội để đóng hằng tháng, 03 tháng hoặc 06 tháng một lần. Hạn đóng chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo ngay sau chu kỳ đóng.

Căn cứ đóng và trần

Với khối doanh nghiệp, tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm thất nghiệp gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương, và các khoản bổ sung khác được thỏa thuận trả thường xuyên, ổn định trong mỗi kỳ trả lương. Cách xác định giống hệt bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Điểm khác nằm ở trần. Tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm thất nghiệp cao nhất bằng 20 lần mức lương tối thiểu tháng theo vùng do Chính phủ công bố tại thời điểm đóng. Trần của bảo hiểm xã hội bắt buộc lấy theo mức tham chiếu, nên hai con số này khác nhau và phải tính riêng.

Người lao động ngừng việc mà vẫn hưởng tiền lương tháng bằng hoặc cao hơn mức căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thấp nhất thì đóng theo chính tiền lương được hưởng trong thời gian ngừng việc.

Người lao động bị tạm giam hoặc tạm đình chỉ công việc thì cả hai bên tạm dừng đóng. Nếu sau đó người lao động được truy lĩnh đủ tiền lương thì đóng bù cho các tháng tạm dừng, làm đồng thời với việc đóng bù bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Bốn điều kiện để hưởng trợ cấp thất nghiệp

• Chấm dứt hợp lệ: chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc chấm dứt làm việc theo quy định, và không thuộc trường hợp đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật, cũng không phải nghỉ việc khi đã đủ điều kiện hưởng lương hưu.
• Đủ thời gian đóng: đóng bảo hiểm thất nghiệp từ đủ 12 tháng trở lên trong 24 tháng trước khi chấm dứt. Riêng hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng đến dưới 12 tháng thì phải đóng đủ 12 tháng trở lên trong 36 tháng trước khi chấm dứt.
• Nộp hồ sơ đúng hạn: nộp đủ hồ sơ trong thời hạn 03 tháng kể từ ngày chấm dứt.
• Chưa có việc mới: trong 10 ngày làm việc kể từ ngày nộp đủ hồ sơ, người lao động không rơi vào các trường hợp đã có việc làm thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, thực hiện nghĩa vụ quân sự hoặc nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân, dân quân thường trực, đi học trên 12 tháng, bị đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc hoặc cơ sở cai nghiện bắt buộc, bị tạm giam, chấp hành hình phạt tù, ra nước ngoài định cư, hoặc chết.

Mức hưởng và thời gian hưởng

Người đang hưởng trợ cấp thất nghiệp được hưởng chế độ bảo hiểm y tế, kể cả trong thời gian tạm dừng hưởng trợ cấp. Phần bảo hiểm y tế này do cơ quan bảo hiểm xã hội đóng từ Quỹ bảo hiểm thất nghiệp.

Trong thời gian hưởng, người lao động có trách nhiệm thông báo về việc tìm kiếm việc làm theo Điều 40. Việc chuyển nơi hưởng, tạm dừng, tiếp tục, chấm dứt và hủy hưởng trợ cấp thực hiện theo Điều 41.

Hai khoản có lợi cho doanh nghiệp

• Giảm tiền đóng khi tuyển người khuyết tật: người sử dụng lao động được giảm phần tiền đóng bảo hiểm thất nghiệp thuộc trách nhiệm của mình trong thời gian không quá 12 tháng khi tuyển mới và sử dụng người lao động là người khuyết tật.
• Hỗ trợ đào tạo để giữ việc làm: Điều 42 cho phép hỗ trợ người sử dụng lao động đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho người lao động.

Việc nhân sự nên rà

• Tính lại trần căn cứ đóng theo mức lương tối thiểu vùng, tách khỏi trần của bảo hiểm xã hội bắt buộc.
• Với người nghỉ không hưởng lương, đếm đủ số ngày làm việc để xác định tháng đó có phải đóng hay không.
• Khi có người nghỉ việc, kiểm tra đã đóng đủ bảo hiểm thất nghiệp cho tới tháng cuối cùng chưa, trước khi chốt sổ.
• Với lao động hợp đồng ngắn hạn, lưu ý mốc xét điều kiện hưởng của họ là 36 tháng.
• Nếu có tuyển người khuyết tật, làm thủ tục xin giảm tiền đóng phần của doanh nghiệp.

Việc theo dõi hai trần khác nhau cho hai loại bảo hiểm, trên nhiều bảng lương khác nhau, là chỗ dễ sai nhất. Phần mềm kế toán VFRS tính riêng căn cứ đóng cho từng loại bảo hiểm và báo khi vượt trần, xem tại <a href=”https://app.vfrs.vn” target=”_blank” rel=”noopener”>app.vfrs.vn.

Xem thêm: Mức đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc: tỷ lệ, căn cứ đóng và hạn nộp