Báo cáo tài chính nhà nước: bốn báo cáo, bảy mốc thời gian và chế tài tạm đình chỉ chi ngân sách

Bài viết theo Nghị định 140/2026/NĐ-CP, hiệu lực từ 16/4/2026

Nhà nước cũng lập báo cáo tài chính, với bảng cân đối, kết quả hoạt động, lưu chuyển tiền tệ và thuyết minh, giống doanh nghiệp. Nghị định 140/2026/NĐ-CP thay cho nghị định năm 2017 về Báo cáo tài chính nhà nước, và áp cho việc lập báo cáo từ năm 2025 trở đi.

Ai nằm trong diện áp dụng

• Bộ Tài chính và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
• Cơ quan thu ngân sách, cơ quan quản lý quỹ ngân sách nhà nước các cấp.
• Cơ quan, đơn vị, tổ chức quản lý tài sản, nguồn vốn của Nhà nước các cấp.
• Cơ quan, đơn vị, tổ chức quản lý quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách và bản thân các quỹ đó.
• Cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
• Đơn vị sự nghiệp công lập.
• Các tổ chức khác liên quan đến việc cung cấp thông tin tài chính.

Nghị định phân hai vai trong hệ thống đơn vị kế toán. Đơn vị kế toán cấp trên cao nhất là đơn vị phải lập báo cáo tài chính hợp nhất, trong cơ cấu có đơn vị cấp dưới và không còn đơn vị cấp trên nào cao hơn. Đơn vị kế toán độc lập là đơn vị không có cấp trên cũng không có cấp dưới. Hai nhóm này chính là nơi phát sinh Báo cáo cung cấp thông tin tài chính.

Bốn báo cáo trong bộ

Doanh thu của Nhà nước gồm doanh thu thuế, phí và lệ phí, doanh thu từ dầu thô và khí thiên nhiên, doanh thu từ vốn góp và các khoản đầu tư của Nhà nước, viện trợ không hoàn lại, doanh thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh dịch vụ và các khoản khác phát sinh trong kỳ.

Bảy mốc thời gian của một kỳ báo cáo

Sau khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến, Chính phủ tiếp thu và báo cáo Quốc hội cùng thời điểm quyết toán ngân sách nhà nước.

Chậm nộp thì sao

Đây là điểm đáng chú ý nhất với người trực tiếp làm hồ sơ. Cơ quan, đơn vị, tổ chức không chấp hành đầy đủ, kịp thời chế độ cung cấp thông tin thì cơ quan có trách nhiệm lập Báo cáo tài chính nhà nước tỉnh đề nghị cơ quan tài chính có thẩm quyền tạm đình chỉ chi ngân sách của đơn vị đó, trừ các khoản chi lương, phụ cấp và một số khoản khác theo quy định.

Công khai đến đâu

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh công khai báo cáo của tỉnh, Bộ Tài chính công khai báo cáo toàn quốc. Nội dung công khai gồm tài sản của Nhà nước, nguồn vốn của Nhà nước, doanh thu, chi phí và thặng dư hoặc thâm hụt trong năm, cùng lưu chuyển tiền tệ. Số liệu chi tiết thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh, dự trữ quốc gia và tài liệu thuộc bí mật nhà nước nằm ngoài phạm vi công khai.

Thời hạn công khai là 30 ngày, tính từ ngày báo cáo của tỉnh được báo cáo Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, hoặc từ ngày báo cáo toàn quốc được báo cáo Quốc hội. Hình thức gồm đăng trên cổng thông tin điện tử, phát hành ấn phẩm, niêm yết và các hình thức khác.

Việc cần làm

• Đơn vị sự nghiệp công lập và cơ quan quản lý tài sản nhà nước xác định mình là đơn vị kế toán cấp trên cao nhất hay đơn vị kế toán độc lập, vì hai vai này nộp loại báo cáo khác nhau.
• Chốt lịch nội bộ để báo cáo cung cấp thông tin tài chính lên đường trước ngày 05/4.
• Bố trí người trực giải trình, vì hạn hoàn thiện chỉ 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận yêu cầu.
• Rà lại sổ sách để tách rõ giao dịch nội bộ với giao dịch bên ngoài, phục vụ bước loại trừ khi tổng hợp.