Bài viết theo Thông tư 99/2025/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 01/01/2026
Tài sản nhận về khi sáp nhập, hợp nhất, chia hay tách được ghi vào số phát sinh trong kỳ. Đây là điểm khác cốt lõi so với chuyển đổi loại hình, nơi số dư được kế thừa thẳng thành số dư đầu kỳ.
Bảng tra bốn tình huống
| Tình huống | Đơn vị lập báo cáo | Số dư đầu kỳ trên sổ | Phần giá trị nhận về |
|---|---|---|---|
| Sáp nhập | Doanh nghiệp nhận sáp nhập | Không thay đổi | Ghi là số phát sinh trong kỳ |
| Hợp nhất | Doanh nghiệp mới | Không có số liệu | Ghi là số phát sinh trong kỳ |
| Chia | Doanh nghiệp mới | Không có số liệu | Ghi là số phát sinh |
| Tách | Doanh nghiệp mới | Không có số liệu | Ghi là số phát sinh |
| Tách | Doanh nghiệp bị tách | Không thay đổi | Giữ nguyên số dư đầu kỳ |
Báo cáo tình hình tài chính
- Sáp nhập: phần nhận về tổng hợp vào cột Số cuối năm, cột Số đầu năm của doanh nghiệp nhận sáp nhập giữ nguyên.
- Hợp nhất: phần nhận về vào cột Số cuối năm, cột Số đầu năm của doanh nghiệp mới không có số liệu.
- Chia, tách: phần kế thừa vào cột Số cuối năm của doanh nghiệp mới, cột Số đầu năm không có số liệu.
- Riêng doanh nghiệp bị tách vẫn giữ nguyên cột Số đầu năm của mình.
Kết quả kinh doanh và lưu chuyển tiền tệ
| Đơn vị | Cột Năm nay | Cột Năm trước |
|---|---|---|
| Doanh nghiệp nhận sáp nhập | Chỉ gồm số liệu của doanh nghiệp bị sáp nhập kể từ thời điểm sáp nhập đến cuối kỳ báo cáo | Không thay đổi |
| Doanh nghiệp mới sau chia, tách, hợp nhất | Chỉ gồm số liệu kể từ thời điểm chia, tách, hợp nhất đến cuối kỳ báo cáo đầu tiên | Không có số liệu |
| Doanh nghiệp bị tách | Dừng ghi nhận số liệu của phần tách ra kể từ thời điểm tách | Giữ theo số đã có |
Đưa tài sản nhận về vào số dư đầu kỳ thay vì số phát sinh trong kỳ.
Doanh nghiệp mới sau chia hoặc hợp nhất tự điền số vào cột Số đầu năm, trong khi cột này phải để trống.
Doanh nghiệp nhận sáp nhập cộng gộp cả doanh thu của bên bị sáp nhập từ đầu năm, thay vì chỉ tính từ ngày sáp nhập.
Doanh nghiệp bị tách quên dừng ghi nhận số liệu của phần đã tách kể từ ngày tách.
Doanh nghiệp nhà nước
Việc chia, tách, hợp nhất, sáp nhập trong các doanh nghiệp nhà nước nếu có quy định khác so với nguyên tắc tại Điều 23 thì thực hiện theo quy định của pháp luật đối với doanh nghiệp nhà nước.
Việc cần làm
- Xác định rõ đơn vị mình thuộc vai nào: nhận sáp nhập, mới thành lập, hay bị tách.
- Chốt ngày sáp nhập, chia, tách, hợp nhất làm mốc cắt số liệu.
- Ghi phần giá trị nhận về vào số phát sinh trong kỳ.
- Kiểm tra dòng số dư đầu kỳ theo đúng ô trong bảng tra ở trên.
- Cắt doanh thu và dòng tiền theo mốc ngày, chỉ lấy phần sau mốc vào cột Năm nay.
- Doanh nghiệp bị tách dừng ghi nhận phần đã tách kể từ ngày tách.
- Doanh nghiệp nhà nước đối chiếu thêm quy định riêng trước khi áp dụng.
Tài sản nhận về khi sáp nhập ghi vào đâu trên sổ?
Ghi là số phát sinh trong kỳ trên sổ kế toán của doanh nghiệp nhận sáp nhập. Dòng số dư đầu kỳ của doanh nghiệp nhận sáp nhập không thay đổi.
Doanh nghiệp mới sau hợp nhất có số dư đầu kỳ không?
Dòng số dư đầu kỳ của tài sản, nợ phải trả và vốn chủ sở hữu trên sổ kế toán của doanh nghiệp mới không có số liệu.
Doanh nghiệp bị tách có phải điều chỉnh số đầu kỳ không?
Dòng số dư đầu kỳ trên sổ kế toán của doanh nghiệp bị tách không thay đổi.
Phần nhận về trình bày ở cột nào của Báo cáo tình hình tài chính?
Cột Số cuối năm.
Doanh nghiệp nhận sáp nhập lấy doanh thu của bên bị sáp nhập từ khi nào?
Chỉ ghi nhận kể từ thời điểm sáp nhập đến cuối kỳ báo cáo, trình bày trong cột Năm nay.
Cột Năm trước của doanh nghiệp mới điền gì?
Không có số liệu.
Doanh nghiệp bị tách còn trình bày số liệu của phần tách ra không?
Doanh nghiệp bị tách không còn ghi nhận và trình bày số liệu của doanh nghiệp tách kể từ thời điểm tách doanh nghiệp đến cuối kỳ báo cáo.
Doanh nghiệp nhà nước áp dụng ra sao?
Nếu pháp luật về doanh nghiệp nhà nước có quy định khác so với Điều 23 thì thực hiện theo quy định đó.
- Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp, Điều 23 khoản 2
- Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 11 – Hợp nhất kinh doanh
