Ấn định thuế dựa vào đâu và khi nào bị áp dụng

Bài viết theo Nghị định 252/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/07/2026

Một trong các căn cứ ấn định thuế là so sánh với 03 cơ sở kinh doanh cùng mặt hàng, cùng ngành nghề, cùng quy mô tại địa phương. Địa phương không đủ dữ liệu thì so với địa phương khác.

Sáu căn cứ ấn định thuế

Sáu tình huống bị ấn định từng yếu tố

• Cơ quan thuế yêu cầu khai bổ sung mà người nộp thuế không khai bổ sung, hoặc khai bổ sung không chính xác, không trung thực.
• Qua kiểm tra sổ kế toán, hóa đơn, chứng từ của mình hoặc của bên liên quan, cơ quan thuế có cơ sở chứng minh việc hạch toán không chính xác, không trung thực.
• Hạch toán giá bán không đúng giá thực tế thanh toán làm giảm doanh thu tính thuế, hoặc hạch toán giá mua không theo giá thực tế làm tăng chi phí, tăng thuế giá trị gia tăng được khấu trừ.
• Nộp hồ sơ khai thuế nhưng không xác định được các yếu tố làm cơ sở tính thuế, hoặc xác định được nhưng không tự tính được số thuế phải nộp.
• Sử dụng chứng từ, tài liệu không phản ánh đúng bản chất giao dịch, hoặc thực hiện giao dịch không đúng bản chất kinh tế nhằm giảm nghĩa vụ thuế.
• Không tuân thủ nghĩa vụ kê khai, xác định giá giao dịch liên kết, hoặc không cung cấp thông tin, dữ liệu kê khai giá giao dịch liên kết.

Ấn định theo tỷ lệ trên doanh thu

Cách này áp dụng cho người nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp tính trực tiếp, nộp thuế thu nhập cá nhân theo thuế suất nhân doanh thu tính thuế, và nộp thuế thu nhập doanh nghiệp theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu, khi thuộc các trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 24 Luật Quản lý thuế. Trên cơ sở doanh thu đã ấn định, cơ quan thuế xác định số thuế phải nộp theo pháp luật thuế.

Thẩm quyền và thủ tục

• Thẩm quyền ấn định thuộc về Thủ trưởng cơ quan thuế.
• Cơ quan thuế thông báo bằng văn bản cho người nộp thuế về lý do ấn định, căn cứ ấn định, số tiền thuế ấn định và thời hạn nộp.
• Cơ quan thuế ban hành quyết định ấn định thuế theo mẫu do Bộ trưởng Bộ Tài chính hướng dẫn.
• Quyết định được gửi cho người nộp thuế trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ khi ký.
• Quyết định phải nêu rõ lý do, căn cứ, số tiền thuế ấn định và thời hạn nộp.

Việc cần làm

• Nhận yêu cầu khai bổ sung: làm ngay và làm đúng, vì bỏ qua là mở đường cho ấn định.
• Bảo đảm giá trên hóa đơn khớp giá thực tế thanh toán ở cả hai chiều mua và bán.
• Đối chiếu hóa đơn và công nợ với bạn hàng theo định kỳ.
• Giữ đủ chứng từ phản ánh đúng bản chất giao dịch.
• Doanh nghiệp có giao dịch liên kết: kê khai và lưu hồ sơ xác định giá đầy đủ.
• Đơn vị nộp thuế theo tỷ lệ trên doanh thu: theo dõi sát số liệu doanh thu khai báo.
• Nhận quyết định ấn định: đọc kỹ phần lý do và căn cứ ghi trên đó.
• Không đồng ý với căn cứ so sánh: chuẩn bị số liệu chứng minh đặc thù mặt hàng, ngành nghề, quy mô của mình.
• Theo dõi thời hạn nộp ghi trên quyết định để tránh phát sinh tiền chậm nộp.

Xem thêm: Tiền chậm nộp tính từ ngày nào và khi nào được miễn