Bài viết theo Nghị định 236/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15/10/2025
Hai cơ chế đi hai hướng ngược nhau. QDMTT thu phần thuế thiếu của các đơn vị tại Việt Nam. IIR thu phần thuế thiếu của các đơn vị ở nước ngoài mà công ty mẹ tại Việt Nam nắm giữ.
Ai áp dụng cơ chế nào
| Cơ chế | Áp dụng cho ai | Thu phần thuế của đâu |
|---|---|---|
| QDMTT | Đơn vị hợp thành hoặc tập hợp các đơn vị hợp thành có hoạt động sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam và nơi cư trú tại Việt Nam | Các đơn vị hợp thành tại Việt Nam |
| IIR | Công ty mẹ tối cao, công ty mẹ bị sở hữu một phần, công ty mẹ trung gian tại Việt Nam nắm giữ trực tiếp hoặc gián tiếp đơn vị hợp thành chịu thuế suất thấp ở nước ngoài | Các đơn vị hợp thành chịu thuế suất thấp ở nước ngoài |
Một đầu mối cho cả nước
- Tập đoàn có nhiều hơn một đơn vị hợp thành tại Việt Nam thì đơn vị chịu trách nhiệm kê khai xác định nghĩa vụ QDMTT cho tất cả các đơn vị đó.
- Tập đoàn tự quyết định việc phân bổ số thuế bổ sung phải nộp theo QDMTT giữa các đơn vị hợp thành tại Việt Nam.
- Thông tin số thuế phân bổ kê khai tại Tờ khai Mẫu số 01/TNDN-QDMTT.
- Năm tài chính áp dụng QDMTT xác định theo năm tài chính của công ty mẹ tối cao.
Luật cho tập đoàn tự quyết định chia số thuế bổ sung giữa các đơn vị tại Việt Nam.
Đây là điểm cần thống nhất nội bộ sớm, vì ảnh hưởng tới kết quả tài chính từng công ty.
Việc phân bổ phải được kê khai trên tờ khai, nên cần có căn cứ và biên bản nội bộ.
Năm tài chính theo công ty mẹ tối cao, có thể lệch với năm tài chính của đơn vị tại Việt Nam.
Ba nhóm không áp dụng QDMTT
- Đơn vị hợp thành không xác định được nước nơi cư trú.
- Cơ sở thường trú không xác định được nước nơi cư trú.
- Đơn vị đầu tư theo quy định tại Phụ lục II của Nghị định.
Thứ tự ưu tiên áp dụng IIR
| Thứ tự | Chủ thể | Ngoại lệ |
|---|---|---|
| 1 | Công ty mẹ bị sở hữu một phần cư trú tại Việt Nam | Trừ khi công ty này bị sở hữu toàn bộ, trực tiếp hoặc gián tiếp, bởi một công ty mẹ bị sở hữu một phần khác đã có nghĩa vụ áp dụng IIR đạt chuẩn trong năm đó tại Việt Nam hoặc nước khác |
| 2 | Công ty mẹ tối cao cư trú tại Việt Nam | Nộp phần thuế phân bổ từ số thuế bổ sung của đơn vị chịu thuế suất thấp ở nước ngoài |
| 3 | Công ty mẹ trung gian tại Việt Nam | Trừ khi công ty mẹ tối cao của tập đoàn đã có nghĩa vụ áp dụng IIR |
Nghĩa vụ IIR tại Việt Nam không đặt ra khi số thuế bổ sung đó đã được nộp ở nước khác, nơi quy định IIR đạt chuẩn có hiệu lực được ưu tiên áp dụng.
Thứ tự ưu tiên thu thuế theo Quy định về thuế tối thiểu toàn cầu quyết định nước nào thu trước.
Doanh nghiệp cần nắm cấu trúc sở hữu toàn tập đoàn để biết mình đứng ở đâu trong thứ tự đó.
Xác định sai thứ tự dẫn tới nộp thừa ở một nước và thiếu ở nước khác.
Quyền sở hữu được hiểu thế nào
Quyền sở hữu là lợi ích vốn chủ sở hữu, theo đó chủ sở hữu có các quyền đối với lợi nhuận, vốn hoặc các khoản khác thuộc vốn chủ sở hữu của một đơn vị, bao gồm cả cơ sở thường trú của công ty chính hoặc đơn vị trung chuyển. Lợi ích vốn chủ sở hữu xác định theo khoản mục vốn chủ sở hữu theo chuẩn mực kế toán tài chính dùng để lập báo cáo tài chính hợp nhất.
Việc cần làm
- Xác định doanh nghiệp thuộc diện QDMTT, IIR, hay cả hai.
- Lập danh sách tất cả đơn vị hợp thành tại Việt Nam của tập đoàn.
- Chỉ định một đơn vị chịu trách nhiệm kê khai cho toàn bộ nghĩa vụ QDMTT.
- Thống nhất nội bộ cách phân bổ số thuế bổ sung giữa các đơn vị tại Việt Nam.
- Lập biên bản làm căn cứ cho việc phân bổ, vì phải kê khai trên tờ khai.
- Đối chiếu năm tài chính của công ty mẹ tối cao với năm tài chính đơn vị tại Việt Nam.
- Có công ty con ở nước ngoài: rà xem nước đó có thuế suất thấp hay không.
- Vẽ cấu trúc sở hữu toàn tập đoàn để xác định thứ tự ưu tiên áp dụng IIR.
- Kiểm tra số thuế bổ sung có đã được nộp ở nước khác theo IIR đạt chuẩn chưa.
QDMTT áp dụng cho ai?
Đơn vị hợp thành hoặc tập hợp các đơn vị hợp thành của tập đoàn đa quốc gia là người nộp thuế, có hoạt động sản xuất kinh doanh tại Việt Nam và có nơi cư trú tại Việt Nam.
Tập đoàn có nhiều đơn vị tại Việt Nam thì ai kê khai?
Đơn vị hợp thành chịu trách nhiệm kê khai có trách nhiệm xác định nghĩa vụ theo QDMTT cho tất cả các đơn vị hợp thành tại Việt Nam của tập đoàn đó.
Ai quyết định phân bổ số thuế giữa các đơn vị?
Tập đoàn đa quốc gia tự quyết định việc phân bổ thuế bổ sung phải nộp theo QDMTT giữa các đơn vị hợp thành tại Việt Nam, và kê khai tại Tờ khai Mẫu số 01/TNDN-QDMTT.
Năm tài chính áp dụng QDMTT tính theo ai?
Theo năm tài chính của công ty mẹ tối cao, trừ trường hợp quy định riêng tại Phụ lục II.
Trường hợp nào không áp dụng QDMTT?
Đơn vị hợp thành không xác định được nước nơi cư trú, cơ sở thường trú không xác định được nước nơi cư trú, và đơn vị đầu tư.
IIR áp dụng cho ai?
Công ty mẹ tối cao, công ty mẹ bị sở hữu một phần và công ty mẹ trung gian tại Việt Nam nắm giữ trực tiếp hoặc gián tiếp quyền sở hữu đơn vị hợp thành chịu thuế suất thấp tại nước ngoài.
Thứ tự ưu tiên áp dụng IIR thế nào?
Trước hết là công ty mẹ bị sở hữu một phần cư trú tại Việt Nam, tiếp đến là công ty mẹ tối cao cư trú tại Việt Nam, sau đó là công ty mẹ trung gian tại Việt Nam, mỗi cấp có ngoại lệ riêng.
Số thuế đã nộp ở nước khác thì sao?
Không phải nộp theo IIR tại Việt Nam nếu số thuế bổ sung đó được nộp ở nước khác nơi quy định IIR đạt chuẩn có hiệu lực được ưu tiên áp dụng theo thứ tự ưu tiên thu thuế.
Quyền sở hữu được hiểu là gì?
Là lợi ích vốn chủ sở hữu, theo đó chủ sở hữu có quyền đối với lợi nhuận, vốn hoặc các khoản khác thuộc vốn chủ sở hữu của một đơn vị, xác định theo khoản mục vốn chủ sở hữu theo chuẩn mực kế toán dùng lập báo cáo tài chính hợp nhất.
- Nghị định 236/2025/NĐ-CP hướng dẫn Nghị quyết 107/2023/QH15 về thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu, Điều 3, Điều 4 và Điều 6
- Nghị quyết 107/2023/QH15, Điều 2
[…] Xem thêm: Phân biệt QDMTT và IIR trong thuế tối thiểu toàn cầu […]