Bài viết theo Điều 4 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 và Điều 3 Luật số 09/2026/QH16
Khoản được nhiều doanh nghiệp dùng nhất trong danh sách này là cổ tức nhận từ công ty khác trong nước. Bên chia đã nộp thuế rồi thì bên nhận không nộp lần nữa, kể cả khi bên chia đang được hưởng ưu đãi.
Cổ tức và thu nhập được chia trong nước
Thu nhập được chia từ hoạt động góp vốn, mua cổ phần, liên doanh, liên kết với doanh nghiệp trong nước, sau khi bên đó đã nộp thuế thu nhập doanh nghiệp, được miễn thuế. Quy định áp cả cho trường hợp bên nhận góp vốn, bên phát hành cổ phiếu, bên liên doanh, liên kết đang được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp.
Nhiều nơi hiểu nhầm rằng bên chia đang hưởng ưu đãi, tức nộp thuế ít, thì bên nhận phải nộp bù phần chênh lệch.
Luật ghi rõ khoản thu nhập được chia vẫn được miễn kể cả trường hợp bên nhận góp vốn, phát hành cổ phiếu, bên liên doanh, liên kết được hưởng ưu đãi thuế.
Nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp
- Thu nhập từ hoạt động đánh bắt hải sản.
- Thu nhập của doanh nghiệp từ sản xuất sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng, chế biến nông sản, thủy sản, kể cả mua nông sản, thủy sản về chế biến, khi ở địa bàn có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn.
- Thu nhập của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã từ các hoạt động nêu trên và từ sản xuất muối, không kèm điều kiện về địa bàn.
- Thu nhập của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp ở địa bàn có điều kiện kinh tế xã hội khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn.
- Thu nhập từ dịch vụ kỹ thuật trực tiếp phục vụ nông nghiệp.
Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo
- Thu nhập từ thực hiện hợp đồng nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.
- Thu nhập từ bán sản phẩm làm ra từ công nghệ mới lần đầu tiên áp dụng ở Việt Nam.
- Thu nhập từ bán sản phẩm sản xuất thử nghiệm trong thời gian sản xuất thử nghiệm, gồm cả sản xuất thử nghiệm có kiểm soát.
- Thu nhập từ chuyển giao công nghệ thuộc lĩnh vực ưu tiên chuyển giao công nghệ cho tổ chức, cá nhân ở địa bàn có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn.
Thu nhập từ hợp đồng nghiên cứu khoa học, từ bán sản phẩm của công nghệ mới lần đầu áp dụng ở Việt Nam và từ bán sản phẩm sản xuất thử nghiệm được miễn thuế tối đa không quá 03 năm.
Doanh nghiệp cần đánh dấu mốc bắt đầu để biết thời điểm hết hạn miễn.
Doanh nghiệp sử dụng lao động đặc thù
Thu nhập từ sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ của doanh nghiệp có từ 30% số lao động bình quân trong năm trở lên là người khuyết tật, người sau cai nghiện ma túy, người nhiễm HIV, và có số lao động bình quân trong năm từ 20 người trở lên.
Quy định này không áp dụng cho doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tài chính và kinh doanh bất động sản.
Thu nhập từ giáo dục nghề nghiệp, đào tạo nghề nghiệp dành riêng cho người dân tộc thiểu số, người khuyết tật, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, đối tượng tệ nạn xã hội cũng được miễn.
Các khoản tài trợ và hỗ trợ
- Khoản tài trợ nhận được để dùng cho hoạt động giáo dục, văn hóa, nghệ thuật, từ thiện, nhân đạo và hoạt động xã hội khác tại Việt Nam.
- Khoản tài trợ nhận được từ doanh nghiệp không có quan hệ liên kết, từ tổ chức, cá nhân trong nước và ngoài nước, để dùng cho nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.
- Khoản hỗ trợ trực tiếp từ ngân sách nhà nước và từ Quỹ hỗ trợ đầu tư do Chính phủ thành lập.
- Khoản bồi thường của Nhà nước theo quy định của pháp luật.
Doanh nghiệp nhận tài trợ mà sử dụng không đúng mục đích thì bị truy thu thuế và xử phạt vi phạm theo quy định của pháp luật.
Nên tách riêng nguồn tài trợ trên sổ và lưu hồ sơ chứng minh việc chi đúng mục đích.
Tín chỉ các bon và trái phiếu xanh
- Thu nhập từ chuyển nhượng chứng chỉ giảm phát thải và chuyển nhượng tín chỉ các bon lần đầu sau khi phát hành của doanh nghiệp được cấp chứng chỉ, tín chỉ đó.
- Thu nhập từ tiền lãi trái phiếu xanh.
- Thu nhập từ chuyển nhượng trái phiếu xanh lần đầu sau khi phát hành.
Các khoản còn lại
- Khoản chênh lệch do đánh giá lại tài sản theo quy định để cổ phần hóa, sắp xếp lại doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.
- Thu nhập từ thực hiện nhiệm vụ Nhà nước giao, gồm cả lãi tiền gửi ngân hàng, lãi trái phiếu Chính phủ, lãi tín phiếu kho bạc, của Ngân hàng Phát triển Việt Nam, Ngân hàng Chính sách xã hội, công ty quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam, và các quỹ tài chính nhà nước hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận.
- Phần thu nhập không chia của cơ sở thực hiện xã hội hóa trong giáo dục đào tạo, y tế và lĩnh vực xã hội hóa khác, để lại đầu tư phát triển cơ sở đó theo tỷ lệ tối thiểu do Chính phủ quy định; phần thu nhập hình thành quỹ chung không chia, tài sản chung không chia của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã.
- Thu nhập của đơn vị sự nghiệp công lập từ cung cấp dịch vụ sự nghiệp công cơ bản, thiết yếu thuộc danh mục sử dụng ngân sách nhà nước; dịch vụ sự nghiệp công mà Nhà nước phải hỗ trợ kinh phí do chưa tính đủ chi phí trong giá; và dịch vụ sự nghiệp công tại địa bàn có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn.
- Thu nhập của doanh nghiệp, tổ chức có tổng doanh thu năm từ mức quy định của Chính phủ trở xuống, theo khoản 14a được bổ sung từ ngày 01/01/2026.
Việc kế toán cần làm
- Tách riêng khoản cổ tức và thu nhập được chia từ doanh nghiệp trong nước, loại ra khỏi thu nhập tính thuế.
- Ghi rõ nguồn tài trợ trên sổ và lưu chứng từ chi đúng mục đích, tránh bị truy thu.
- Đánh dấu mốc bắt đầu miễn thuế của nhóm nghiên cứu khoa học và sản xuất thử nghiệm, vì thời hạn tối đa là 03 năm.
- Doanh nghiệp dùng lao động đặc thù thì tính lại tỷ lệ lao động bình quân năm và tổng số lao động bình quân năm.
- Kiểm tra mức doanh thu miễn thuế đang áp dụng theo nghị định hiện hành.
- Trình bày phần thu nhập miễn thuế thành dòng riêng trên tờ khai quyết toán.
Tách thu nhập miễn thuế khỏi thu nhập tính thuế ngay trên sổ giúp quyết toán nhanh và giải trình dễ. Phần mềm kế toán VFRS cho gắn nhãn từng khoản thu nhập theo diện chịu thuế hay miễn thuế, xem tại app.vfrs.vn.
Xem thêm: Thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy mô doanh thu
Cổ tức nhận từ công ty khác có phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp không?
Không. Thu nhập được chia từ góp vốn, mua cổ phần, liên doanh, liên kết với doanh nghiệp trong nước sau khi bên đó đã nộp thuế thu nhập doanh nghiệp được miễn thuế, kể cả khi bên chia đang được hưởng ưu đãi thuế, theo khoản 7 Điều 4 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15.
Thu nhập từ hợp đồng nghiên cứu khoa học được miễn thuế bao lâu?
Tối đa không quá 03 năm, áp chung cho thu nhập từ hợp đồng nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, từ bán sản phẩm của công nghệ mới lần đầu áp dụng ở Việt Nam và từ bán sản phẩm sản xuất thử nghiệm.
Doanh nghiệp dùng nhiều lao động là người khuyết tật có được miễn thuế không?
Được, khi có từ 30% số lao động bình quân trong năm trở lên là người khuyết tật, người sau cai nghiện ma túy, người nhiễm HIV, và có số lao động bình quân trong năm từ 20 người trở lên. Doanh nghiệp trong lĩnh vực tài chính và kinh doanh bất động sản không thuộc diện này.
Nhận tài trợ có phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp không?
Khoản tài trợ để dùng cho giáo dục, văn hóa, nghệ thuật, từ thiện, nhân đạo và hoạt động xã hội khác tại Việt Nam, cùng khoản tài trợ từ doanh nghiệp không có quan hệ liên kết cho nghiên cứu khoa học và chuyển đổi số, được miễn thuế. Dùng sai mục đích thì bị truy thu thuế và xử phạt.
Bán tín chỉ các bon có chịu thuế thu nhập doanh nghiệp không?
Thu nhập từ chuyển nhượng chứng chỉ giảm phát thải và chuyển nhượng tín chỉ các bon lần đầu sau khi phát hành của doanh nghiệp được cấp chứng chỉ, tín chỉ đó được miễn thuế.
Hợp tác xã nông nghiệp có được miễn thuế không?
Thu nhập của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã từ sản xuất cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng, chế biến nông sản, thủy sản và sản xuất muối được miễn thuế. Ngoài ra thu nhập của hợp tác xã hoạt động trong nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp ở địa bàn khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn cũng được miễn.
- Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15, Điều 4
- Luật số 09/2026/QH16 sửa đổi Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt, Điều 3, hiệu lực từ ngày 01/01/2026
- Nghị định 320/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp

