Chuyển lỗ và điều kiện để được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp

Bài viết theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15, Điều 16 và Điều 18, hiệu lực từ ngày 01/10/2025

Doanh nghiệp lỗ một năm rồi lãi năm sau thì phần lỗ cũ được bù vào lãi mới, nhưng chỉ trong một khoảng thời gian nhất định. Còn với ưu đãi thuế, nhiều nơi đọc kỹ danh mục ngành nghề và địa bàn mà bỏ qua Điều 18, chính là điều đặt ra các điều kiện quyết định có được hưởng hay không.

Chuyển lỗ trong bao lâu

Khoản 1 Điều 16 cho doanh nghiệp có lỗ chuyển số lỗ sang năm sau để trừ vào thu nhập chịu thuế. Thời gian chuyển lỗ tính liên tục không quá 05 năm, kể từ năm tiếp theo năm phát sinh lỗ.

Lỗ từ chuyển nhượng dự án khoáng sản

Khoản 2 Điều 16 tách riêng nhóm này. Lỗ từ chuyển nhượng dự án thăm dò, khai thác khoáng sản; chuyển nhượng quyền tham gia dự án thăm dò, khai thác, chế biến khoáng sản; chuyển nhượng quyền thăm dò, khai thác, chế biến khoáng sản chỉ được chuyển sang năm sau để bù vào thu nhập chịu thuế của chính hoạt động đó.

Thời gian chuyển lỗ của nhóm này vẫn theo khoản 1, tức liên tục không quá 05 năm kể từ năm tiếp theo năm phát sinh lỗ.

Điều kiện đầu tiên để được ưu đãi

Khoản 1 Điều 18 đặt một điều kiện nền cho toàn bộ các ưu đãi tại Điều 13, Điều 14 và Điều 15: doanh nghiệp phải thực hiện chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ và nộp thuế theo phương pháp kê khai.

Nói cách khác, sổ sách và hóa đơn làm chưa đúng chế độ thì phần ưu đãi mất chỗ dựa, dù dự án có nằm đúng ngành nghề và đúng địa bàn ưu đãi.

Ưu đãi diện dự án đầu tư mới và các trường hợp loại trừ

Cũng tại khoản 1 Điều 18, ưu đãi theo diện dự án đầu tư mới tại Điều 13 và Điều 14 không áp dụng cho các trường hợp sau.

• Sáp nhập, hợp nhất.
• Chia, tách.
• Chuyển đổi chủ sở hữu.
• Chuyển đổi loại hình doanh nghiệp.
• Các trường hợp khác do Chính phủ quy định.

Phải hạch toán riêng thu nhập được ưu đãi

Khoản 2 Điều 18 buộc doanh nghiệp tách riêng thu nhập từ hoạt động được ưu đãi với thu nhập từ hoạt động không được ưu đãi. Đây là yêu cầu về sổ sách, và nó quyết định con số ưu đãi cuối cùng.

Những khoản thu nhập nằm ngoài diện ưu đãi

Khoản 3 Điều 18 loại một loạt khoản thu nhập ra khỏi phạm vi thuế suất 15%, thuế suất 17% và các ưu đãi tại Điều 4, 13, 14, 15.

• Thu nhập từ chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng quyền góp vốn.
• Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản, ngoại trừ thu nhập từ đầu tư xây dựng nhà ở xã hội.
• Thu nhập từ chuyển nhượng dự án đầu tư, ngoại trừ chuyển nhượng dự án chế biến khoáng sản; chuyển nhượng quyền tham gia dự án đầu tư; chuyển nhượng quyền thăm dò, khai thác, chế biến khoáng sản.
• Thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh ở ngoài Việt Nam.
• Thu nhập từ tìm kiếm, thăm dò, khai thác dầu khí, tài nguyên quý hiếm khác và từ thăm dò, khai thác khoáng sản.
• Thu nhập từ sản xuất, kinh doanh trò chơi điện tử trên mạng.
• Thu nhập từ sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt, ngoại trừ dự án sản xuất, lắp ráp ô tô, máy bay, trực thăng, tàu lượn, du thuyền và lọc hóa dầu.
• Trường hợp đặc thù theo quy định của Chính phủ.

Doanh nghiệp trong quan hệ liên kết

Khoản 4 Điều 18 chặn thêm một lối. Thuế suất 15% và 17% không áp dụng với doanh nghiệp là công ty con, hoặc công ty có quan hệ liên kết, mà doanh nghiệp trong quan hệ liên kết đó lại không đáp ứng điều kiện áp dụng hai mức thuế suất này.

Quy định này nhắm vào việc tách nhỏ doanh nghiệp để mỗi pháp nhân đều lọt vào ngưỡng doanh thu hưởng thuế suất thấp. Trước khi lập thêm pháp nhân, nên soi lại quan hệ liên kết theo khoản 4 này.

Điều 18 còn tiếp tục ở các khoản sau. Khi xây phương án hưởng ưu đãi cho một dự án cụ thể, nên đối chiếu trực tiếp toàn văn Điều 18 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp.

Xem thêm: Thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp: mức chung và các mức ưu đãi

Theo dõi riêng hoạt động được ưu đãi và số lỗ còn được chuyển của từng năm là việc nên đặt sẵn trên sổ. Phần mềm kế toán VFRS được tặng miễn phí cho doanh nghiệp nhỏ tại app.vfrs.vn.