Bài viết theo Thông tư 141/2025/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 01/01/2026
Tháo bộ phận này ra lắp bộ phận khác vào để máy chạy bình thường thì nguyên giá giữ nguyên. Chỉ khi tháo hoặc lắp thêm ngoài mục đích thay thế mới phải điều chỉnh sổ.
- Sáu trường hợp nguyên giá tài sản cố định được thay đổi.
- Tháo dỡ, lắp đặt để thay thế nhằm bảo đảm hoạt động bình thường: không đổi nguyên giá.
- Nâng cấp, mở rộng: nguyên giá cộng giá trị quyết toán được phê duyệt.
- Chưa có quyết toán mà đã dùng: tạm xác định theo quy định, chủ đầu tư phải quyết toán kịp thời.
- Dự án cho nhiều tài sản: phân bổ giá trị quyết toán cho từng hạng mục.
- Tháo dỡ: trừ giá trị bộ phận tháo ra, cộng chi phí tháo dỡ.
- Hỏng do thiên tai: đổi nguyên giá, trừ khi đã khôi phục qua bảo hiểm tài sản công.
- Mọi thay đổi phải lập Biên bản thay đổi nguyên giá.
- Quy định này không áp dụng cho tài sản cố định đặc thù.
Sáu trường hợp thay đổi nguyên giá
- Đánh giá lại giá trị tài sản cố định khi thực hiện kiểm kê theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ.
- Nâng cấp, mở rộng tài sản cố định theo dự án được cơ quan, người có thẩm quyền phê duyệt.
- Tháo dỡ một hay một số bộ phận, khi giá trị bộ phận đó đang được hạch toán chung trong nguyên giá.
- Lắp đặt thêm một hay một số bộ phận tài sản cố định.
- Tài sản bị mất một phần hoặc hư hỏng nghiêm trọng do thiên tai, sự cố bất khả kháng hoặc tác động đột xuất khác.
- Điều chỉnh giá trị quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai.
Trường hợp tháo dỡ và lắp đặt thêm đều loại trừ việc tháo dỡ hoặc lắp đặt để thay thế một hay một số bộ phận nhằm bảo đảm hoạt động bình thường của tài sản.
Thay lốp, thay bo mạch hỏng, thay linh kiện cùng loại thuộc nhóm này, sổ sách giữ nguyên nguyên giá.
Với tài sản hư hỏng do thiên tai, ngoại lệ là tài sản đã được khôi phục lại thông qua bảo hiểm tài sản công.
Xác định lại nguyên giá thế nào
| Trường hợp | Cách xác định nguyên giá mới |
|---|---|
| Đánh giá lại khi kiểm kê | Xác định lại theo hướng dẫn của cơ quan, người có thẩm quyền về kiểm kê, đánh giá lại tài sản |
| Nâng cấp, mở rộng | Nguyên giá đang hạch toán cộng phần giá trị tăng thêm. Phần tăng thêm là giá trị quyết toán được cơ quan, người có thẩm quyền phê duyệt |
| Tháo dỡ bộ phận | Nguyên giá đang hạch toán trừ giá trị bộ phận tháo dỡ, cộng chi phí hợp lý liên quan trực tiếp đến việc tháo dỡ tính đến thời điểm hoàn thành việc tháo dỡ |
Công thức tháo dỡ có ba vế: trừ giá trị bộ phận tháo ra, rồi cộng chi phí hợp lý liên quan trực tiếp đến việc tháo dỡ.
Giá trị bộ phận tháo dỡ lấy theo giá mua, giá trị quyết toán hoặc giá trị dự toán nếu có hồ sơ xác định.
Vì vậy phải lưu hồ sơ chi tiết từng bộ phận ngay từ lúc mua sắm hoặc xây dựng.
Nâng cấp xong mà chưa có quyết toán
- Tài sản đã đưa vào sử dụng do hoàn thành nâng cấp, mở rộng nhưng chưa có quyết toán được phê duyệt thì phần giá trị tăng thêm được xác định theo quy định về nguyên giá tài sản cố định hữu hình của Thông tư.
- Chủ đầu tư dự án có trách nhiệm bàn giao đầy đủ hồ sơ, thông tin về giá trị tài sản và thực hiện quyết toán kịp thời.
Một dự án nâng cấp nhiều tài sản
- Khi không quyết toán riêng cho từng hạng mục, tài sản, đơn vị phân bổ giá trị quyết toán đã được phê duyệt cho từng hạng mục, tài sản để ghi sổ kế toán.
- Với hạng mục, tài sản đã ghi sổ kế toán thì điều chỉnh sổ theo tiêu chí đã được phân bổ.
- Chưa phân bổ thì phân bổ theo tiêu chí phù hợp, chẳng hạn diện tích nâng cấp, mở rộng hoặc giá trị dự toán chi tiết của từng hạng mục.
Biên bản thay đổi nguyên giá
- Lập Biên bản thay đổi nguyên giá tài sản cố định khi phát sinh thay đổi thuộc năm trường hợp đầu.
- Biên bản ghi rõ lý do thay đổi, nguyên giá trước và nguyên giá sau khi thay đổi.
- Trường hợp điều chỉnh giá trị quyền sử dụng đất thì lập văn bản theo quy định của pháp luật về đất đai.
- Trên cơ sở đó, đơn vị xác định lại nguyên giá làm căn cứ tính mức hao mòn, khấu hao và giá trị còn lại để hạch toán.
- Quy định về thay đổi nguyên giá không áp dụng đối với tài sản cố định đặc thù.
Việc cần làm
- Trước khi ghi tăng nguyên giá: xác định việc tháo lắp có phải để thay thế nhằm bảo đảm hoạt động bình thường hay không.
- Lưu hồ sơ giá mua, dự toán, quyết toán từng bộ phận ngay từ đầu, để sau này tháo dỡ còn tính được.
- Tập hợp đủ chi phí hợp lý liên quan trực tiếp đến việc tháo dỡ tính đến ngày hoàn thành.
- Nâng cấp xong mà chưa có quyết toán: ghi tạm theo quy định và đôn đốc chủ đầu tư quyết toán.
- Dự án nâng cấp nhiều hạng mục: chọn sẵn tiêu chí phân bổ như diện tích hoặc giá trị dự toán chi tiết.
- Tài sản hỏng do thiên tai: kiểm tra có được khôi phục qua bảo hiểm tài sản công không trước khi điều chỉnh sổ.
- Mỗi lần thay đổi: lập Biên bản thay đổi nguyên giá đủ ba nội dung lý do, nguyên giá trước và sau.
- Sau khi đổi nguyên giá: tính lại mức hao mòn, khấu hao và giá trị còn lại.
- Rà danh mục xem tài sản nào là tài sản cố định đặc thù, vì nhóm này không áp dụng quy định thay đổi nguyên giá.
Những trường hợp nào được thay đổi nguyên giá tài sản cố định?
Đánh giá lại khi kiểm kê theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ; nâng cấp, mở rộng theo dự án được phê duyệt; tháo dỡ bộ phận; lắp đặt thêm bộ phận; tài sản bị mất một phần hoặc hư hỏng nghiêm trọng do thiên tai, sự cố bất khả kháng; và điều chỉnh giá trị quyền sử dụng đất.
Thay linh kiện hỏng có phải điều chỉnh nguyên giá không?
Không. Việc tháo dỡ hoặc lắp đặt để thay thế một hay một số bộ phận nhằm bảo đảm hoạt động bình thường của tài sản được loại trừ khỏi các trường hợp thay đổi nguyên giá.
Nâng cấp tài sản thì nguyên giá tính thế nào?
Bằng nguyên giá đang hạch toán cộng phần giá trị tăng thêm do nâng cấp, mở rộng, trong đó phần tăng thêm là giá trị quyết toán được cơ quan, người có thẩm quyền phê duyệt.
Nâng cấp xong nhưng chưa có quyết toán thì ghi sổ ra sao?
Phần giá trị tăng thêm được xác định theo quy định về nguyên giá tài sản cố định hữu hình của Thông tư, và chủ đầu tư có trách nhiệm bàn giao đầy đủ hồ sơ, thông tin về giá trị tài sản, thực hiện quyết toán kịp thời.
Một dự án nâng cấp nhiều tài sản thì phân bổ thế nào?
Phân bổ giá trị quyết toán đã được phê duyệt cho từng hạng mục, tài sản theo tiêu chí đã được phân bổ; nếu chưa phân bổ thì theo tiêu chí phù hợp như diện tích nâng cấp, mở rộng hoặc giá trị dự toán chi tiết của từng hạng mục.
Tháo dỡ bộ phận thì nguyên giá tính ra sao?
Bằng nguyên giá đang hạch toán trừ phần giá trị của bộ phận tháo dỡ, cộng chi phí hợp lý liên quan trực tiếp đến việc tháo dỡ tính đến thời điểm hoàn thành việc tháo dỡ.
Tài sản hỏng do thiên tai có luôn phải đổi nguyên giá không?
Không, nếu tài sản đã được khôi phục lại thông qua bảo hiểm tài sản công.
Biên bản thay đổi nguyên giá ghi những gì?
Ghi rõ lý do thay đổi nguyên giá, nguyên giá trước khi thay đổi và nguyên giá sau khi thay đổi.
Quy định thay đổi nguyên giá có áp dụng cho mọi tài sản không?
Không áp dụng đối với tài sản cố định đặc thù.
- Thông tư 141/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ quản lý, tính hao mòn, khấu hao tài sản cố định tại cơ quan, tổ chức, đơn vị và tài sản cố định do Nhà nước giao cho doanh nghiệp quản lý không tính thành phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp, Điều 9 và Điều 10
Xem thêm: Hao mòn tài sản cố định tại đơn vị công: ngưỡng 10 triệu
[…] Xem thêm: Thay đổi nguyên giá tài sản cố định: sáu trường hợp và công thức […]