Bài viết theo Thông tư số 99/2025/TT-BTC (hiệu lực từ ngày 01/01/2026) và Luật Kế toán số 88/2015/QH13, một số điều được sửa đổi bởi Điều 2 Luật số 56/2024/QH15
Mẫu báo cáo tài chính tại Phụ lục IV Thông tư 99 là mẫu chung cho mọi ngành. Doanh nghiệp có nghiệp vụ riêng thường thấy thiếu dòng. Điều 18 mở đường cho việc thêm dòng, kèm theo những ràng buộc mà nhiều đơn vị bỏ qua.
Doanh nghiệp được thêm chỉ tiêu, với bốn ràng buộc
- Việc bổ sung phải phù hợp với đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh và yêu cầu quản lý của doanh nghiệp.
- Phần bổ sung phải bảo đảm quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 29 Luật Kế toán, đồng thời tuân thủ các nguyên tắc lập và trình bày báo cáo tài chính của Thông tư 99.
- Doanh nghiệp phải thuyết minh trên báo cáo tài chính về những nội dung đã bổ sung so với biểu mẫu tại Phụ lục IV.
- Doanh nghiệp phải ban hành Quy chế hạch toán kế toán hoặc tài liệu tương đương về các nội dung bổ sung để làm cơ sở thực hiện.
Sự cần thiết của việc bổ sung chỉ tiêu.
Trách nhiệm của doanh nghiệp trước pháp luật về các nội dung đã bổ sung.
Không bổ sung gì thì dùng nguyên mẫu
Đây là lựa chọn mặc định và cũng là lựa chọn của phần lớn doanh nghiệp. Trường hợp doanh nghiệp không bổ sung thêm các chỉ tiêu thì áp dụng đúng biểu mẫu báo cáo tài chính hướng dẫn tại Phụ lục IV ban hành kèm Thông tư 99.
Lưu ý rằng Điều 18 nói về việc thiết kế mẫu biểu trước khi lập báo cáo. Chuyện nộp lại một bộ báo cáo tài chính đã nộp cho cơ quan thuế do quy định về khai bổ sung hồ sơ khai thuế điều chỉnh, và chuyện sai sót trọng yếu của kỳ trước thì xử lý bằng điều chỉnh hồi tố theo khoản 6 Điều 20 Thông tư 99.
Thêm chỉ tiêu và sửa chỉ tiêu là hai việc khác nhau
| Tình huống | Cách xử lý theo Điều 18 |
|---|---|
| Muốn tách chi tiết thêm một dòng cho khoản mục có sẵn | Doanh nghiệp tự bổ sung, thuyết minh phần bổ sung và ban hành quy chế hạch toán kế toán |
| Có đặc thù nên không thể bổ sung thêm dòng | Báo cáo Bộ Tài chính để được hướng dẫn lập và trình bày báo cáo tài chính |
| Cần sửa chính chỉ tiêu đang có trong Phụ lục IV | Báo cáo Bộ Tài chính để được hướng dẫn, doanh nghiệp không tự sửa |
| Không có nhu cầu riêng | Dùng nguyên biểu mẫu tại Phụ lục IV |
Hai khoản của Luật Kế toán phải soi lại khi bổ sung
Khoản 1 Điều 29 Luật Kế toán ấn định thành phần bộ báo cáo tài chính gồm Báo cáo tình hình tài chính, Báo cáo kết quả hoạt động, Báo cáo lưu chuyển tiền tệ, Thuyết minh báo cáo tài chính và báo cáo khác theo quy định pháp luật. Khoản 2 Điều 29 đòi báo cáo phải lập vào cuối kỳ kế toán năm, căn cứ số liệu sau khi khóa sổ, trình bày nhất quán giữa các kỳ và có đủ chữ ký của người lập, kế toán trưởng, người đại diện theo pháp luật.
Điểm c khoản 2 Điều 29 Luật Kế toán buộc thuyết minh rõ lý do khi báo cáo tài chính trình bày khác nhau giữa các kỳ kế toán.
Năm đầu tiên thêm chỉ tiêu là năm phát sinh nghĩa vụ giải thích này.
Xem thêm: Mẫu biểu báo cáo tài chính theo Thông tư 99 và ký hiệu từng mẫu
Doanh nghiệp có được tự bỏ bớt chỉ tiêu trong mẫu không?
Điều 18 chỉ cho bổ sung thêm. Chỉ tiêu không có số liệu thì được miễn trình bày theo khoản 4 Điều 17, doanh nghiệp đánh lại số thứ tự nhưng giữ nguyên Mã số chỉ tiêu.
Quy chế hạch toán kế toán có phải gửi cho cơ quan nào không?
Thông tư 99 không đặt nghĩa vụ gửi. Quy chế là tài liệu nội bộ làm cơ sở thực hiện và là căn cứ giải trình khi bị kiểm tra.
Trường hợp nào phải báo cáo Bộ Tài chính?
Khi doanh nghiệp có đặc thù dẫn đến không thể bổ sung thêm hoặc cần sửa các chỉ tiêu của báo cáo tài chính tại Phụ lục IV, theo khoản 2 Điều 18.
Thêm chỉ tiêu rồi thì có phải thuyết minh mãi các năm sau không?
Nghĩa vụ thuyết minh nội dung đã bổ sung so với biểu mẫu tại Phụ lục IV gắn với từng bộ báo cáo có chỉ tiêu bổ sung, nên năm nào còn dùng chỉ tiêu đó thì năm đó còn thuyết minh.
- Luật Kế toán số 88/2015/QH13, một số điều được sửa đổi, bổ sung bởi Điều 2 Luật số 56/2024/QH15, hiệu lực từ 01/01/2025: khoản 1 và khoản 2 Điều 29.
- Thông tư số 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp, hiệu lực từ 01/01/2026: Điều 17, Điều 18 và Điều 20.
