Bài viết theo Thông tư số 99/2025/TT-BTC, phần Nguyên tắc kế toán các khoản chi phí, hiệu lực từ ngày 01/01/2026
Một khoản chi thuế không cho trừ vẫn nằm nguyên trên sổ kế toán. Đây là chỗ nhiều người làm sai khi cố xóa chi phí khỏi sổ cho khớp với tờ khai thuế.
- Chi phí ghi nhận không phân biệt đã chi tiền hay chưa.
- Ghi cả khi chưa đến kỳ hạn thanh toán, nếu chắc chắn sẽ phát sinh.
- Ghi doanh thu thì phải ghi chi phí tương ứng.
- Khoản thuế không cho trừ vẫn giữ nguyên trên sổ kế toán.
- Chỉ điều chỉnh ở quyết toán thuế, làm tăng số thuế phải nộp.
- Tài khoản chi phí không có số dư, cuối kỳ kết chuyển hết sang 911.
Chi phí ghi khi nào
Chi phí là những khoản làm giảm lợi ích kinh tế, được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, hoặc khi có khả năng tương đối chắc chắn sẽ phát sinh trong tương lai, không phân biệt đã chi tiền hay chưa.
Việc ghi nhận chi phí ngay cả khi chưa đến kỳ hạn thanh toán, nhưng có khả năng chắc chắn sẽ phát sinh, nhằm bảo đảm nguyên tắc thận trọng và bảo toàn vốn.
Chi phí đi kèm doanh thu
Khi doanh nghiệp ghi nhận một khoản doanh thu thì phải ghi nhận một khoản chi phí tương ứng có liên quan đến việc tạo ra doanh thu đó. Chi phí tương ứng gồm chi phí của kỳ tạo ra doanh thu, chi phí của các kỳ trước, và chi phí phải trả nhưng liên quan đến doanh thu của kỳ đó.
Trong một số trường hợp, nguyên tắc phù hợp có thể xung đột với nguyên tắc thận trọng. Khi đó doanh nghiệp phải căn cứ vào bản chất của giao dịch và các Chuẩn mực kế toán Việt Nam để phản ánh giao dịch một cách trung thực, hợp lý.
Các khoản chi phí không được coi là chi phí tính thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định pháp luật về thuế, nhưng có đầy đủ hóa đơn chứng từ và đã hạch toán đúng theo Chế độ kế toán, thì không được ghi giảm chi phí kế toán.
Doanh nghiệp chỉ điều chỉnh trong quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp để làm tăng số thuế phải nộp.
Xóa khoản chi đó khỏi sổ kế toán cho khớp tờ khai thuế là làm sai chế độ kế toán.
Hai yêu cầu về theo dõi và kết chuyển
- Doanh nghiệp phải theo dõi chi tiết các khoản chi phí phát sinh theo yếu tố, như chi phí về tiền lương, nguyên vật liệu, chi phí mua ngoài, khấu hao tài sản cố định.
- Các tài khoản phản ánh chi phí không có số dư, nên tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán, doanh nghiệp phải kết chuyển tất cả các khoản chi phí phát sinh trong kỳ sang tài khoản 911 để xác định kết quả kinh doanh.
Chọn cách tính giá xuất kho và giữ nhất quán
Doanh nghiệp căn cứ vào đặc điểm, tính chất, số lượng, chủng loại của từng mặt hàng tồn kho, cùng yêu cầu quản lý và điều kiện vật chất, để xác định số lượng và giá trị hàng xuất kho theo từng lần phát sinh, hoặc tính trên cơ sở số lượng và giá trị hàng tồn kho cuối kỳ. Cách đã chọn phải được áp dụng nhất quán giữa các kỳ kế toán, trừ khi có sự thay đổi chính sách kế toán.
Xem thêm: Điều kiện để chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp
Chưa chi tiền có được ghi chi phí không?
Được. Chi phí ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh hoặc khi có khả năng tương đối chắc chắn sẽ phát sinh, không phân biệt đã chi tiền hay chưa.
Chi phí thuế không cho trừ có phải xóa khỏi sổ không?
Không. Nếu có đầy đủ hóa đơn chứng từ và đã hạch toán đúng chế độ kế toán thì giữ nguyên trên sổ, chỉ điều chỉnh trong quyết toán thuế.
Vì sao lại giữ trên sổ kế toán?
Vì sổ kế toán phản ánh tình hình tài chính thực tế của doanh nghiệp, còn tờ khai thuế điều chỉnh theo pháp luật thuế.
Cuối kỳ tài khoản chi phí còn số dư không?
Không. Các tài khoản phản ánh chi phí không có số dư, cuối kỳ kết chuyển hết sang tài khoản 911.
Theo dõi chi phí theo yếu tố nào?
Theo các yếu tố như chi phí tiền lương, nguyên vật liệu, chi phí mua ngoài, khấu hao tài sản cố định.
Có được đổi cách tính giá xuất kho giữa các kỳ không?
Cách đã chọn phải áp dụng nhất quán giữa các kỳ kế toán, trừ khi có sự thay đổi chính sách kế toán.
- Thông tư số 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp, hiệu lực từ 01/01/2026: phần Nguyên tắc kế toán các khoản chi phí.
