Bài viết theo Thông tư 86/2026/TT-BTC
Miễn thuế nhập khẩu chạy theo cơ chế tự xác định, tự khai, tự chịu trách nhiệm. Hải quan đối chiếu sau, và nếu xác định hàng không thuộc đối tượng miễn thuế như khai báo thì thu thuế cộng xử phạt.
- Người nộp thuế tự xác định và khai hàng hóa cùng số tiền thuế được miễn.
- Chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung khai báo.
- Khai sai đối tượng: bị thu thuế và xử phạt vi phạm.
- Hệ thống tự động trừ lùi số lượng hàng hóa.
- Nhóm phải thông báo Danh mục miễn thuế gồm sáu loại hàng.
- Trong đó có tài sản cố định của dự án ưu đãi đầu tư.
- Và nguyên liệu trong nước chưa sản xuất được nhập để sản xuất trong 05 năm.
- Nhóm gia công, sản xuất xuất khẩu không phải thông báo danh mục.
- Xuất khẩu tại chỗ: cần văn bản chỉ định giao hàng tại Việt Nam.
Tự xác định, tự chịu trách nhiệm
- Người nộp thuế tự xác định, khai hàng hóa và số tiền thuế được miễn trên tờ khai hải quan khi làm thủ tục, và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung khai báo.
- Ngoại lệ: việc kê khai số tiền thuế phải nộp đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu để gia công do bên thuê gia công cung cấp.
- Cơ quan hải quan căn cứ hồ sơ miễn thuế, đối chiếu với các quy định hiện hành để thực hiện miễn thuế.
- Xác định hàng hóa không thuộc đối tượng miễn thuế như khai báo: thu thuế và xử phạt vi phạm nếu có.
- Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan tự động trừ lùi số lượng hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.
Cơ chế này đặt việc xác định đối tượng miễn thuế lên người nộp thuế, hải quan kiểm tra đối chiếu về sau.
Vì vậy trước khi khai miễn thuế cần đối chiếu kỹ hàng hóa với đúng nhóm được miễn, tránh phải nộp thuế cộng tiền phạt sau này.
Hai nhóm thủ tục khác nhau
| Nhóm hàng | Thủ tục |
|---|---|
| Hàng nhập khẩu để tạo tài sản cố định của đối tượng hưởng ưu đãi đầu tư; nguyên liệu, vật tư, linh kiện trong nước chưa sản xuất được nhập để sản xuất trong 05 năm; hàng phục vụ dầu khí; hàng phục vụ đóng tàu, tàu biển xuất khẩu; giống cây trồng, giống vật nuôi, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật; nguyên liệu, vật tư, linh kiện để sản xuất, lắp ráp trang thiết bị y tế | Phải thông báo Danh mục miễn thuế, cộng hồ sơ và thủ tục miễn thuế khi làm thủ tục hải quan |
| Hàng nhập khẩu để gia công và sản phẩm gia công xuất khẩu; hàng nhập khẩu để sản xuất hàng hóa xuất khẩu; hàng phục vụ trực tiếp cho giáo dục; hàng sản xuất, gia công, tái chế, lắp ráp tại khu phi thuế quan; hàng nhập khẩu không nhằm mục đích thương mại | Chỉ áp dụng hồ sơ và thủ tục miễn thuế khi làm thủ tục hải quan, không phải thông báo Danh mục miễn thuế |
Sự khác nhau giữa hai nhóm nằm ở việc có phải thông báo Danh mục miễn thuế trước tờ khai đầu tiên hay không.
Doanh nghiệp nhập máy móc tạo tài sản cố định cho dự án ưu đãi đầu tư thuộc nhóm phải thông báo; doanh nghiệp nhập nguyên liệu gia công thì không.
Xuất khẩu tại chỗ
Khi làm thủ tục xuất khẩu tại chỗ đối với sản phẩm gia công, sản phẩm sản xuất xuất khẩu được gia công, sản xuất từ hàng hóa nhập khẩu miễn thuế:
- Ngoài hồ sơ miễn thuế thông thường, người xuất khẩu tại chỗ phải nộp thêm văn bản chỉ định giao hàng hóa tại Việt Nam của tổ chức, cá nhân nước ngoài.
- Người xuất khẩu tại chỗ thông báo thông tin về tờ khai hải quan của sản phẩm nhập khẩu tại chỗ tương ứng đã hoàn thành thủ tục hải quan cho cơ quan hải quan nơi làm thủ tục xuất khẩu.
- Thông báo qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan.
- Chưa thông báo được qua Hệ thống: thông báo theo Mẫu số 30 tại Phụ lục I.
Nghĩa vụ thông báo gắn với tờ khai của sản phẩm nhập khẩu tại chỗ tương ứng đã hoàn thành thủ tục hải quan.
Bên xuất khẩu tại chỗ cần theo dõi tiến độ làm thủ tục của bên nhập khẩu tại chỗ, vì thiếu thông tin này là chưa xong nghĩa vụ.
Việc cần làm
- Trước khi khai miễn thuế: đối chiếu hàng hóa với đúng nhóm được miễn, lưu căn cứ.
- Xác định mình thuộc nhóm phải thông báo Danh mục miễn thuế hay không.
- Nhập máy móc tạo tài sản cố định cho dự án ưu đãi: làm Danh mục miễn thuế trước tờ khai đầu tiên.
- Nhập nguyên liệu trong nước chưa sản xuất được: theo dõi mốc 05 năm.
- Nhập nguyên liệu gia công, sản xuất xuất khẩu: khai miễn thuế ngay khi làm thủ tục hải quan.
- Xuất khẩu tại chỗ: xin văn bản chỉ định giao hàng tại Việt Nam của đối tác nước ngoài.
- Theo dõi bên nhập khẩu tại chỗ đã hoàn thành thủ tục hải quan chưa để thông báo.
- Hệ thống chưa thông báo được: dùng Mẫu số 30.
- Đối chiếu số liệu trừ lùi tự động của hệ thống với sổ theo dõi nội bộ.
Ai xác định hàng hóa được miễn thuế?
Người nộp thuế tự xác định, khai hàng hóa và số tiền thuế được miễn trên tờ khai hải quan khi làm thủ tục, và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung khai báo.
Khai sai đối tượng miễn thuế thì bị gì?
Cơ quan hải quan xác định hàng hóa nhập khẩu không thuộc đối tượng miễn thuế như khai báo thì thu thuế và xử phạt vi phạm nếu có.
Nhóm hàng nào phải thông báo Danh mục miễn thuế?
Hàng nhập khẩu tạo tài sản cố định của đối tượng hưởng ưu đãi đầu tư; nguyên liệu, vật tư, linh kiện trong nước chưa sản xuất được nhập để sản xuất trong 05 năm; hàng phục vụ dầu khí; hàng phục vụ đóng tàu, tàu biển xuất khẩu; giống cây trồng, giống vật nuôi, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật; và nguyên liệu, vật tư, linh kiện để sản xuất, lắp ráp trang thiết bị y tế.
Nhóm nào không phải thông báo danh mục?
Hàng nhập khẩu để gia công và sản phẩm gia công xuất khẩu; hàng nhập khẩu để sản xuất hàng hóa xuất khẩu; hàng phục vụ trực tiếp cho giáo dục; hàng sản xuất, gia công, tái chế, lắp ráp tại khu phi thuế quan; và hàng nhập khẩu không nhằm mục đích thương mại.
Xuất khẩu tại chỗ cần thêm giấy gì?
Văn bản chỉ định giao hàng hóa tại Việt Nam của tổ chức, cá nhân nước ngoài, ngoài hồ sơ miễn thuế thông thường.
Người xuất khẩu tại chỗ phải thông báo gì?
Thông tin về tờ khai hải quan của sản phẩm nhập khẩu tại chỗ tương ứng đã hoàn thành thủ tục hải quan, gửi cơ quan hải quan nơi làm thủ tục xuất khẩu qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan.
Không thông báo được qua Hệ thống thì làm sao?
Người nộp thuế thông báo theo Mẫu số 30 tại Phụ lục I của Thông tư.
Việc trừ lùi số lượng hàng hóa do ai làm?
Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan tự động trừ lùi số lượng hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.
- Thông tư 86/2026/TT-BTC quy định về quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, Điều 13 và Điều 28
Xem thêm: Thông báo Danh mục miễn thuế: nộp trước tờ khai đầu tiên
