Kiểm soát thương mại chiến lược: giấy phép cho hàng hoá lưỡng dụng

02/09/2026

Nghị định 259/2025/NĐ-CP hiệu lực từ 10/10/2025 dựng khung kiểm soát cho hàng hoá lưỡng dụng khi xuất khẩu. Điểm doanh nghiệp dễ bỏ sót: giấy phép có thể bị đòi cả khi hàng nằm ngoài danh mục, nếu có thông tin nghi ngờ về mục đích sử dụng hoặc người nhận.

Khi nào phải xin giấy phép

• Hàng hoá lưỡng dụng thuộc danh mục theo giấy phép, trừ trường hợp phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh.
• Có thông tin nghi ngờ hàng hoá được dùng để sản xuất hoặc sử dụng vũ khí huỷ diệt hàng loạt, hoặc người sử dụng cuối cùng thuộc Danh sách đối tượng bị chỉ định. Trường hợp này phải có giấy phép kể cả khi hàng không thuộc danh mục.
• Bộ Công Thương quyết định áp dụng biện pháp cấp phép để thực thi cam kết quốc tế hoặc thoả thuận trong hiệp định song phương.

Ví dụ trong Phụ lục I: vật liệu phóng xạ và thiết bị hạt nhân do Bộ Khoa học và Công nghệ quản lý; nhóm điện tử gồm vi mạch xử lý có tốc độ từ 5 GFLOPS trở lên và đơn vị logic số học với độ rộng truy cập từ 32 bit trở lên, mạch tích hợp được thiết kế hoặc đánh giá là chịu bức xạ cao, chất nền bán dẫn silicon carbide và gallium nitride.

Hai loại giấy phép

• Hồ sơ xin giấy phép gồm đơn theo Phụ lục III; văn bản cam kết của người nhập khẩu hoặc người sử dụng cuối cùng về việc hàng hoá không dùng cho mục đích sản xuất vũ khí huỷ diệt hàng loạt và không cung cấp cho tổ chức, cá nhân bị chỉ định, gồm một bản chính tiếng Anh và một bản dịch tiếng Việt, cả hai được thương nhân xác nhận.
• Kèm theo là chứng từ liên quan đến lô hàng, gồm hợp đồng và giấy phép của cơ quan có thẩm quyền nếu có.
• Kèm báo cáo tình hình xuất khẩu theo giấy phép đã cấp trước đó theo Phụ lục IV, trừ trường hợp xin giấy phép theo thời hạn.
• Với giấy phép theo thời hạn thì kèm Quyết định của Bộ Công Thương xác nhận thực hiện Chương trình tuân thủ nội bộ.
• Hồ sơ chưa đầy đủ thì trong 05 ngày làm việc cơ quan cấp phép thông báo bằng văn bản để bổ sung. Khi cần thiết, cơ quan cấp phép gửi hồ sơ xin ý kiến bộ liên quan trong 05 ngày làm việc, và bộ trả lời trong 07 ngày làm việc.

Chương trình tuân thủ nội bộ

Đây là tập hợp quy trình mà doanh nghiệp tự xây dựng và thực hiện bắt buộc trong nội bộ, gồm sáu bộ quy trình.

• Cam kết trách nhiệm của thương nhân, của chủ doanh nghiệp, của các bộ phận và nhân viên về kiểm soát thương mại chiến lược.
• Rà soát người sử dụng cuối và mục đích sử dụng của hàng hoá trong giao dịch.
• Cách thức thường xuyên cập nhật các quy định pháp luật về kiểm soát thương mại chiến lược.
• Đào tạo nội bộ liên quan tới lĩnh vực này.
• Lưu trữ thông tin và tài liệu.
• Nghĩa vụ thông báo.

Điều kiện đầu vào là doanh nghiệp đã thực hiện Chương trình tuân thủ nội bộ từ 02 năm trở lên. Hồ sơ gồm đơn theo Phụ lục V, bản mô tả hệ thống kiểm soát nội bộ thể hiện việc đáp ứng trong 02 năm gần nhất, và báo cáo tình hình xuất khẩu hàng lưỡng dụng trong 02 năm gần nhất theo Phụ lục VI.

Nghĩa vụ thông báo và thu hồi giấy phép

• Thương nhân phải thông báo cho Bộ Công Thương và Bộ Quốc phòng khi phát hiện hoặc nghi ngờ mặt hàng mình kinh doanh có thể được dùng trực tiếp hoặc gián tiếp cho mục đích sản xuất hoặc sử dụng vũ khí huỷ diệt hàng loạt.
• Nghĩa vụ thông báo cũng đặt ra khi phát hiện hoặc nghi ngờ về người nhận hoặc người sử dụng cuối cùng.
• Giấy phép bị thu hồi khi phát hiện thương nhân khai báo thông tin không trung thực, không chính xác, hoặc không thực hiện đúng giấy phép.
• Giấy phép bị thu hồi khi có thông tin về việc thương nhân hoặc giao dịch của thương nhân vi phạm quy định về phòng chống phổ biến vũ khí huỷ diệt hàng loạt, hoặc vi phạm thoả thuận và điều ước quốc tế liên quan.
• Giấy phép cũng bị thu hồi khi có thay đổi về chính sách an ninh quốc gia, hoặc để thực hiện nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.