Bài viết theo Thông tư số 95/2026/TT-BTC, hiệu lực từ ngày 01/07/2026
Nền tảng thương mại điện tử và nền tảng số mà qua đó doanh nghiệp nước ngoài cung cấp hàng hóa, dịch vụ tại Việt Nam nay được coi là cơ sở thường trú. Đây là thay đổi lớn nhất trong cách xác định nghĩa vụ thuế theo Hiệp định.
- Hiệp định thuế và luật trong nước khác nhau thì áp dụng Hiệp định.
- Hiệp định không làm phát sinh nghĩa vụ thuế mới, khác hoặc nặng hơn luật trong nước.
- Số thuế phát sinh quá ba năm trước thời điểm đề nghị thì bị từ chối.
- Hợp đồng có mục đích chính là để hưởng miễn, giảm thuế thì bị từ chối.
- Không phải chủ sở hữu thực hưởng thì bị từ chối, xét theo bản chất quyết định hình thức.
- Nền tảng số được coi là cơ sở thường trú.
- Văn phòng đại diện thương mại có thương lượng, ký kết hợp đồng cũng là cơ sở thường trú.
- Người nộp thuế được rút đơn bất cứ lúc nào trước khi ký kết.
Bốn nguyên tắc áp dụng
- Xác định nghĩa vụ thuế phải căn cứ theo quy định cụ thể tại từng Hiệp định thuế và điều ước quốc tế về thuế khác.
- Hiệp định và pháp luật trong nước quy định khác nhau về cùng một vấn đề thì áp dụng Hiệp định.
- Hiệp định thuế không làm phát sinh nghĩa vụ thuế mới, khác hoặc nặng hơn so với pháp luật thuế trong nước.
- Giải thích thuật ngữ theo Hiệp định; thuật ngữ không được định nghĩa thì hiểu theo pháp luật Việt Nam tại thời điểm áp dụng.
Thuật ngữ được quy định khác nhau giữa pháp luật thuế và pháp luật khác thì áp dụng theo pháp luật thuế. Không định nghĩa ở cả Hiệp định lẫn pháp luật Việt Nam thì hai bên ký kết trao đổi, thống nhất cách hiểu.
Ba trường hợp bị từ chối
| Khoản | Trường hợp |
|---|---|
| 1 | Đề nghị áp dụng Hiệp định đối với số thuế đã phát sinh quá ba năm trước thời điểm đề nghị |
| 2 | Mục đích chính của hợp đồng hoặc thỏa thuận là để được hưởng miễn hoặc giảm thuế theo Hiệp định |
| 3 | Người đề nghị không phải là chủ sở hữu thực hưởng của khoản thu nhập |
Thời điểm đề nghị áp dụng Hiệp định là ngày người đề nghị nộp đủ hồ sơ theo Thông tư số 89/2026/TT-BTC.
Hồ sơ thiếu phải bổ sung thì mốc ba năm tính theo ngày nộp đủ, nên bộ hồ sơ đầy đủ ngay từ lần nộp đầu giữ được nhiều thời gian hơn.
Với khoản thu nhập phát sinh nhiều kỳ, nên rà lại từng kỳ để biết kỳ nào còn trong hạn ba năm.
Chủ sở hữu thực hưởng
Chủ sở hữu thực hưởng có thể là cá nhân, công ty hoặc tổ chức, nhưng phải là đối tượng có quyền sở hữu và kiểm soát đối với thu nhập, tài sản, hoặc các quyền tạo ra thu nhập. Cơ quan thuế xem xét toàn bộ các yếu tố và hoàn cảnh trên cơ sở nguyên tắc bản chất quyết định hình thức.
| Điểm | Dấu hiệu không phải chủ sở hữu thực hưởng |
|---|---|
| a | Đối tượng không cư trú phân phối hơn 50% thu nhập của mình cho một đối tượng cư trú của nước thứ ba trong phạm vi 12 tháng kể từ khi nhận được thu nhập |
| b | Không có hoặc hầu như không có bất kỳ hoạt động kinh doanh nào, trừ quyền sở hữu đối với tài sản hoặc các quyền tạo ra thu nhập |
| c | Có hoạt động kinh doanh nhưng số lượng tài sản, quy mô kinh doanh hoặc số lượng nhân viên không tương xứng với thu nhập nhận được |
| d | Không có hoặc hầu như không có quyền kiểm soát hoặc định đoạt, và không gánh chịu hoặc gánh chịu rất ít rủi ro đối với thu nhập, tài sản hoặc các quyền tạo ra thu nhập |
Mục tiêu của Hiệp định là tránh đánh thuế hai lần, ngăn ngừa việc trốn lậu thuế, và không tạo cơ hội cho việc không đánh thuế tại cả hai bên ký kết.
Cơ sở thường trú
Thu nhập từ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp nước ngoài chỉ bị đánh thuế tại Việt Nam nếu có cơ sở thường trú tại Việt Nam và thu nhập đó liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến cơ sở thường trú. Khi đó doanh nghiệp chỉ bị đánh thuế trên phần thu nhập phân bổ cho cơ sở thường trú.
Ba điều kiện đồng thời
- Duy trì tại Việt Nam một cơ sở: tòa nhà, văn phòng, một phần tòa nhà hay văn phòng, phương tiện hoặc thiết bị, kể cả do doanh nghiệp sở hữu, thuê, hoặc có quyền sử dụng trên thực tế.
- Cơ sở này có tính chất cố định, thiết lập tại một địa điểm xác định hoặc được duy trì thường xuyên.
- Doanh nghiệp tiến hành toàn bộ hoặc một phần hoạt động kinh doanh thông qua cơ sở này.
Nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số mà qua đó doanh nghiệp nước ngoài thực hiện toàn bộ hoặc một phần hoạt động cung cấp hàng hóa, dịch vụ tại Việt Nam được coi là cơ sở thường trú, vì đã thỏa mãn ba điều kiện trên.
Văn phòng đại diện thương mại cũng là cơ sở thường trú nếu có thương lượng, ký kết hợp đồng thương mại.
Tính cố định của cơ sở kinh doanh không nhất thiết phụ thuộc vào việc gắn liền với một vị trí địa lý cụ thể trong một độ dài thời gian nhất định.
Các hình thức cơ sở thường trú thường gặp còn có: trụ sở điều hành, chi nhánh, văn phòng, nhà máy, xưởng sản xuất, mỏ, giếng dầu hoặc khí, kho giao nhận hàng hóa, địa điểm thăm dò hoặc khai thác tài nguyên thiên nhiên.
Quyền của người nộp thuế
- Được cơ quan thuế hỗ trợ, hướng dẫn, giải thích việc áp dụng Hiệp định thuế.
- Được rút đơn hoặc đề nghị dừng đàm phán tại bất cứ thời điểm nào trước khi MAP, APA được ký kết.
- Được thuê hoặc sử dụng chuyên gia độc lập, tổ chức tư vấn để hỗ trợ trong quá trình trao đổi về hồ sơ đề nghị áp dụng APA.
Việc phân tích, so sánh, lựa chọn đối tượng so sánh độc lập và phương pháp xác định giá giao dịch liên kết thuộc phạm vi APA và MAP thực hiện theo Nghị định số 255/2026/NĐ-CP về quản lý thuế đối với giao dịch liên kết.
Việc cần làm
- Rà lại các khoản thu nhập của đối tác nước ngoài xem có kỳ nào sắp quá ba năm.
- Nộp đủ hồ sơ ngay từ đầu, vì mốc ba năm tính theo ngày nộp đủ.
- Đối chiếu đối tác với bốn dấu hiệu không phải chủ sở hữu thực hưởng trước khi cam kết áp dụng Hiệp định.
- Doanh nghiệp nước ngoài bán hàng qua nền tảng số tại Việt Nam: xác định lại nghĩa vụ thuế theo cơ sở thường trú.
- Rà lại hoạt động của văn phòng đại diện, vì thương lượng và ký kết hợp đồng làm phát sinh cơ sở thường trú.
- Chuẩn bị hồ sơ chứng minh quyền kiểm soát, tài sản, nhân sự và rủi ro của bên nhận thu nhập.
- Tra đúng Hiệp định ký với từng nước, vì mỗi Hiệp định một khác.
Hiệp định thuế và luật trong nước khác nhau thì theo bên nào?
Áp dụng theo quy định của Hiệp định thuế. Nhưng Hiệp định thuế không làm phát sinh nghĩa vụ thuế mới, khác hoặc nặng hơn so với pháp luật thuế trong nước.
Đề nghị áp dụng Hiệp định trễ bao lâu thì bị từ chối?
Cơ quan thuế từ chối nếu đề nghị áp dụng đối với số thuế đã phát sinh quá ba năm trước thời điểm đề nghị, tính từ ngày người đề nghị nộp đủ hồ sơ.
Bán hàng qua sàn thương mại điện tử có tạo cơ sở thường trú không?
Có. Nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số mà qua đó doanh nghiệp nước ngoài thực hiện toàn bộ hoặc một phần hoạt động cung cấp hàng hóa, dịch vụ tại Việt Nam được coi là cơ sở thường trú.
Văn phòng đại diện có phải cơ sở thường trú không?
Văn phòng đại diện thương mại là cơ sở thường trú nếu có thương lượng, ký kết hợp đồng thương mại.
Thế nào là chủ sở hữu thực hưởng?
Là cá nhân, công ty hoặc tổ chức có quyền sở hữu và kiểm soát đối với thu nhập, tài sản, hoặc các quyền tạo ra thu nhập, xét theo nguyên tắc bản chất quyết định hình thức.
Công ty trung gian không có nhân sự có được hưởng Hiệp định không?
Khó. Đối tượng không cư trú không có hoặc hầu như không có hoạt động kinh doanh nào, hoặc có tài sản, quy mô kinh doanh, số lượng nhân viên không tương xứng với thu nhập nhận được, thì không được coi là chủ sở hữu thực hưởng.
Chuyển tiếp hơn 50% thu nhập cho bên thứ ba thì sao?
Đối tượng không cư trú phân phối hơn 50% thu nhập của mình cho một đối tượng cư trú của nước thứ ba trong phạm vi 12 tháng kể từ khi nhận được thu nhập thì không được coi là chủ sở hữu thực hưởng.
Có được rút hồ sơ đề nghị APA không?
Có. Người nộp thuế được rút đơn hoặc đề nghị dừng đàm phán tại bất cứ thời điểm nào trước khi MAP, APA được ký kết.
- Thông tư số 95/2026/TT-BTC hướng dẫn thực hiện các Hiệp định tránh đánh thuế hai lần, Điều 4, Điều 5, Điều 10 và Điều 14, hiệu lực từ ngày 01/07/2026
- Thông tư số 89/2026/TT-BTC hướng dẫn Luật Quản lý thuế và Nghị định số 252/2026/NĐ-CP
- Nghị định số 255/2026/NĐ-CP về quản lý thuế đối với giao dịch liên kết
Xem thêm: Thuế nhà thầu nước ngoài
