02/09/2026
Nhà bị cháy, người thân mắc bệnh hiểm nghèo, cơ sở kinh doanh hư hại sau bão. Những trường hợp này cho phép người nộp thuế được xét giảm thuế thu nhập cá nhân. Điều nhiều người chưa biết là số thuế làm căn cứ xét giảm bao gồm cả phần thuế đã bị khấu trừ ở các khoản thu nhập khác trong năm.
- Năm trường hợp được xét giảm: thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn, bệnh hiểm nghèo.
- Xét giảm theo năm, khó khăn xảy ra năm nào thì giảm thuế của năm đó.
- Mức thiệt hại là chi phí thực tế trừ đi các khoản bồi thường, bảo hiểm đã nhận.
- Số thuế giảm bằng mức thiệt hại, và không vượt quá số thuế phải nộp trong năm.
- Căn cứ xét giảm gồm cả thuế đã khấu trừ từ đầu tư vốn, chuyển nhượng, trúng thưởng, thừa kế.
Năm trường hợp được xét giảm
Khoản 1 Điều 40 Nghị định 253/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân quy định: người nộp thuế gặp khó khăn do thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn, bệnh hiểm nghèo ảnh hưởng đến khả năng nộp thuế thì được xét giảm thuế tương ứng với mức độ thiệt hại, nhưng không vượt quá số thuế thu nhập cá nhân phải nộp.
Việc xác định bệnh hiểm nghèo theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế. Danh mục bệnh hiểm nghèo do văn bản chuyên ngành ban hành, người nộp thuế cần đối chiếu chẩn đoán với danh mục đó.
Việc xét giảm thực hiện theo năm. Người nộp thuế gặp khó khăn trong năm nào thì được xét giảm số thuế phải nộp của năm đó.
Số thuế nào được đưa vào căn cứ xét giảm
Khoản 3 Điều 40 Nghị định 253/2026/NĐ-CP xác định số thuế phải nộp làm căn cứ xét giảm là tổng số thuế thu nhập cá nhân phải nộp trong năm tính thuế, gồm hai nhóm:
| Nhóm | Nội dung |
|---|---|
| Thuế theo kỳ tính thuế | Thuế thu nhập cá nhân phải nộp đối với thu nhập từ kinh doanh và thu nhập từ tiền lương, tiền công |
| Thuế đã nộp hoặc đã khấu trừ | Thu nhập từ đầu tư vốn, chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng bất động sản, trúng thưởng, bản quyền, nhượng quyền thương mại, thừa kế, quà tặng và thu nhập khác |
Nhóm thứ hai là phần thuế đã bị khấu trừ tại nguồn hoặc đã nộp trong năm. Nhiều người chỉ tính thuế từ lương khi lập hồ sơ xin giảm, làm giảm cơ sở xét và mất một phần quyền lợi.
Cách xác định mức độ thiệt hại
Khoản 4 Điều 40 Nghị định 253/2026/NĐ-CP quy định căn cứ xác định mức độ thiệt hại được giảm thuế:
Mức độ thiệt hại = Tổng chi phí thực tế để khắc phục thiệt hại, chi trả chi phí khám bệnh, chữa bệnh − Các khoản bồi thường, bảo hiểm nhận được từ tổ chức bảo hiểm hoặc từ tổ chức, cá nhân gây ra thiệt hại
Phần đã được bảo hiểm chi trả hoặc bên gây thiệt hại bồi thường được trừ ra khỏi mức thiệt hại. Người nộp thuế cần tập hợp cả hai loại chứng từ: chứng từ chi phí thực tế và chứng từ về khoản bồi thường, bảo hiểm đã nhận.
Số thuế được giảm
Khoản 5 Điều 40 Nghị định 253/2026/NĐ-CP đưa ra hai tình huống:
| So sánh | Số thuế được giảm |
|---|---|
| Số thuế phải nộp trong năm lớn hơn mức độ thiệt hại | Bằng mức độ thiệt hại |
| Số thuế phải nộp trong năm nhỏ hơn mức độ thiệt hại | Bằng số thuế phải nộp |
Quy tắc chung là lấy số nhỏ hơn giữa hai đại lượng. Phần thiệt hại vượt quá số thuế phải nộp trong năm không được chuyển sang năm sau theo quy định này.
Hồ sơ và thủ tục
Khoản 6 Điều 40 Nghị định 253/2026/NĐ-CP dẫn chiếu: hồ sơ, thủ tục xét giảm thuế thực hiện theo pháp luật về quản lý thuế. Người nộp thuế nộp hồ sơ đề nghị giảm thuế theo trình tự chung về miễn giảm thuế cho cơ quan thuế.
Bộ chứng từ cần chuẩn bị thường gồm: giấy tờ xác nhận sự việc từ cơ quan có thẩm quyền hoặc cơ sở y tế, hóa đơn chứng từ chi phí khắc phục hoặc chi phí khám chữa bệnh, và tài liệu về khoản bồi thường, bảo hiểm đã nhận.
Người làm công ăn lương xin giảm thuế thì nộp hồ sơ ở đâu?
Nộp cho cơ quan thuế theo thủ tục miễn giảm thuế quy định tại pháp luật về quản lý thuế. Việc xét giảm thực hiện theo năm nên thường gắn với kỳ quyết toán thuế của năm xảy ra sự việc.
Bệnh hiểm nghèo của người phụ thuộc có được xét giảm không?
Khoản 1 Điều 40 Nghị định 253/2026/NĐ-CP nói tới người nộp thuế gặp khó khăn do bệnh hiểm nghèo ảnh hưởng đến khả năng nộp thuế, và mức thiệt hại tính theo chi phí khám bệnh, chữa bệnh thực tế. Người nộp thuế cần đối chiếu với hướng dẫn về hồ sơ theo pháp luật quản lý thuế cho từng trường hợp cụ thể.
Đã được bảo hiểm bồi thường toàn bộ thì còn được giảm thuế không?
Không còn cơ sở giảm. Mức độ thiệt hại theo khoản 4 Điều 40 Nghị định 253/2026/NĐ-CP là chi phí thực tế trừ đi các khoản bồi thường, bảo hiểm nhận được. Bồi thường bằng chi phí thì mức thiệt hại bằng không.
Thiệt hại lớn hơn thuế phải nộp thì phần dư có được chuyển sang năm sau không?
Không. Khoản 5 Điều 40 Nghị định 253/2026/NĐ-CP giới hạn số thuế giảm bằng số thuế phải nộp trong năm, và quy định này không đặt cơ chế chuyển phần chênh lệch sang năm tiếp theo.
Thuế đã khấu trừ khi chuyển nhượng bất động sản có được tính vào không?
Có. Điểm b khoản 3 Điều 40 Nghị định 253/2026/NĐ-CP đưa thuế đã nộp hoặc đã khấu trừ đối với thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản vào tổng số thuế phải nộp làm căn cứ xét giảm.
- Nghị định 253/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân, Điều 40 (hiệu lực từ 01/07/2026)
- Luật Quản lý thuế 2025 số 108/2025/QH15
