Bài viết theo Thông tư 99/2025/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 01/01/2026
- Bị buộc đổi chính sách kế toán: có thể được dùng phi hồi tố.
- Tự nguyện đổi chính sách kế toán: phải hồi tố đầy đủ.
Doanh nghiệp tự chọn đổi thì gánh nặng nặng hơn, bởi việc tự chọn cần chứng minh cách trình bày mới cho thông tin tốt hơn, và người đọc phải so sánh được với các kỳ trước.
Ba phương pháp
| Phương pháp | Cách làm | Căn cứ |
|---|---|---|
| Hồi tố | Trình bày lại số liệu so sánh từ kỳ đầu tiên bị ảnh hưởng | Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 29 |
| Hồi tố đơn giản | Giữ nguyên số liệu so sánh. Tính ảnh hưởng lũy kế tại ngày đầu tiên của kỳ lần đầu áp dụng, rồi điều chỉnh các khoản mục tài sản, công nợ tương ứng vào lợi nhuận sau thuế chưa phân phối hoặc khoản mục khác trong vốn chủ sở hữu | Điều 30 Thông tư 99/2025/TT-BTC |
| Phi hồi tố | Áp dụng từ kỳ hiện tại trở đi | Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 29 |
Chọn phương pháp nào
- Áp dụng lần đầu quy định pháp luật, chuẩn mực hoặc chế độ kế toán đã có hướng dẫn chuyển đổi cụ thể: làm theo đúng hướng dẫn đó.
- Áp dụng lần đầu mà chưa có quy định phải điều chỉnh hồi tố hay hồi tố đơn giản: được áp dụng phi hồi tố.
- Doanh nghiệp tự nguyện thay đổi chính sách kế toán: phải áp dụng hồi tố.
Bốn tình huống chuyển tiếp cụ thể
Chiết khấu và phụ trội trái phiếu
Doanh nghiệp là nhà đầu tư mua trái phiếu có phát sinh chiết khấu hoặc phụ trội, nếu đến thời điểm Thông tư có hiệu lực mà trái phiếu chưa đến thời hạn thanh toán, thì được lựa chọn áp dụng hồi tố hoặc hồi tố đơn giản cho báo cáo tài chính kỳ đầu tiên.
Số dư treo trên tài khoản 412
- Áp dụng cho chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh khi chuyển đổi đơn vị tiền tệ ghi sổ kế toán từ Đồng Việt Nam sang đơn vị tiền tệ khác và ngược lại.
- Kết chuyển số dư Có hoặc số dư Nợ Tài khoản 412 sang Tài khoản 421, cụ thể là 4211.
- Đồng thời phải trình bày rõ trên thuyết minh về lý do và những ảnh hưởng đối với báo cáo tài chính.
Trích trước chi phí sửa chữa lớn
Doanh nghiệp đang trích trước chi phí sửa chữa lớn tài sản cố định mà hoạt động sửa chữa chưa được thực hiện thì dừng trích trước kể từ khi Thông tư có hiệu lực.
Phần đã trích vẫn nằm trên sổ, chờ tới lúc việc sửa chữa diễn ra.
Khi hoạt động sửa chữa lớn được thực hiện, doanh nghiệp kết chuyển chi phí thực tế phát sinh với số đã trích trước.
Phần chênh lệch giữa số đã trích trước với số thực tế được phân bổ dần vào chi phí sản xuất, kinh doanh từng kỳ.
Việc cần làm
- Liệt kê các chính sách kế toán thay đổi khi chuyển sang chế độ mới.
- Với mỗi thay đổi, xác định có hướng dẫn chuyển đổi cụ thể hay chưa.
- Thay đổi tự nguyện thì chuẩn bị số liệu so sánh để hồi tố đầy đủ.
- Nhà đầu tư trái phiếu rà các mã còn chưa đáo hạn để chốt phương pháp.
- Kiểm tra số dư Tài khoản 412, tách phần chênh lệch do đổi đơn vị tiền tệ ghi sổ.
- Kết chuyển phần đó sang 4211 kèm thuyết minh lý do và ảnh hưởng.
- Dừng bút toán trích trước chi phí sửa chữa lớn chưa thực hiện.
- Lập bảng theo dõi số đã trích trước để kết chuyển khi sửa chữa diễn ra.
Hồi tố đơn giản khác hồi tố ở chỗ nào?
Hồi tố đơn giản giữ nguyên số liệu so sánh, chỉ tính ảnh hưởng lũy kế tại ngày đầu tiên của kỳ lần đầu áp dụng chính sách mới và điều chỉnh vào lợi nhuận sau thuế chưa phân phối hoặc khoản mục khác trong vốn chủ sở hữu.
Tự nguyện đổi chính sách kế toán thì dùng phương pháp nào?
Phải áp dụng hồi tố đối với thay đổi chính sách kế toán đó.
Đổi do quy định mới mà chưa có hướng dẫn chuyển đổi thì sao?
Được áp dụng phương pháp điều chỉnh phi hồi tố.
Hồi tố và phi hồi tố căn cứ chuẩn mực nào?
Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 29 – Thay đổi chính sách kế toán, ước tính kế toán và các sai sót.
Trái phiếu mua có chiết khấu chưa đáo hạn xử lý ra sao?
Doanh nghiệp được lựa chọn áp dụng hồi tố hoặc hồi tố đơn giản cho báo cáo tài chính kỳ đầu tiên áp dụng Thông tư.
Số dư tài khoản 412 do đổi đơn vị tiền tệ ghi sổ chuyển đi đâu?
Kết chuyển sang Tài khoản 421 – Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối, cụ thể là Tài khoản 4211, kèm thuyết minh lý do và ảnh hưởng.
Có được tiếp tục trích trước chi phí sửa chữa lớn không?
Doanh nghiệp không tiếp tục thực hiện trích trước chi phí sửa chữa lớn tài sản cố định nếu hoạt động sửa chữa chưa được thực hiện.
Phần đã trích trước xử lý thế nào?
Khi hoạt động sửa chữa lớn được thực hiện thì kết chuyển chi phí thực tế phát sinh với số đã trích trước, phần chênh lệch được phân bổ dần vào chi phí sản xuất, kinh doanh từng kỳ.
- Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp, Điều 30
- Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 29 – Thay đổi chính sách kế toán, ước tính kế toán và các sai sót
Xem thêm: Năm nhóm số dư phải nắn lại đường đi
