Bài viết theo Điều 9 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15
- Ba điều kiện cùng lúc: chi thực tế phát sinh liên quan sản xuất kinh doanh, có đủ hóa đơn, và có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.
- Điều kiện chứng từ không tiền mặt nay áp cho mọi khoản chi, luật không đặt ngưỡng giá trị nào.
- Mười hai nhóm chi đặc thù vẫn được trừ dù không tương ứng với doanh thu trong kỳ.
- Danh sách bị loại dài, nhưng chia được thành bốn nhóm dễ nhớ.
Mọi tranh cãi khi quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp đều quy về một câu: khoản chi này có được trừ hay không. Điều 9 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 dựng câu trả lời theo lối loại trừ: đủ ba điều kiện ở khoản 1 và không nằm trong danh sách ở khoản 2 thì được trừ.
Ba điều kiện phải có đủ
| Điều kiện | Nội dung |
|---|---|
| Thực tế và liên quan | Khoản chi thực tế phát sinh, liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh, gồm cả phần chi phí bổ sung được trừ theo tỷ lệ phần trăm trên chi phí thực tế của hoạt động nghiên cứu và phát triển |
| Thuộc nhóm được nêu | Hoặc là chi phục vụ sản xuất kinh doanh nói chung, hoặc thuộc một trong mười hai nhóm chi đặc thù tại điểm b khoản 1 |
| Chứng từ | Có đủ hóa đơn và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, trừ các trường hợp đặc thù do Chính phủ quy định |
Điểm c khoản 1 Điều 9 viết là “các khoản chi”, không gắn với bất kỳ mốc tiền nào. Nghĩa là hóa đơn nhỏ trả bằng tiền mặt cũng phải xét theo đúng luật này.
Ngoại lệ được để cho Chính phủ quy định, nên muốn dựa vào ngoại lệ thì phải chỉ ra đúng trường hợp đặc thù đã được quy định.
Mười hai nhóm chi đặc thù vẫn được trừ
Điểm b khoản 1 Điều 9 nêu các khoản chi thực tế phát sinh khác vẫn được trừ, kể cả khi không tương ứng trực tiếp với doanh thu trong kỳ.
- Chi thực hiện nhiệm vụ giáo dục quốc phòng và an ninh, huấn luyện, hoạt động của lực lượng dân quân tự vệ và các nhiệm vụ quốc phòng, an ninh khác.
- Chi hỗ trợ hoạt động của tổ chức đảng, tổ chức chính trị xã hội trong doanh nghiệp.
- Chi cho giáo dục nghề nghiệp, đào tạo nghề nghiệp cho người lao động.
- Chi thực tế cho hoạt động phòng, chống HIV/AIDS nơi làm việc.
- Tài trợ cho giáo dục, y tế, văn hóa; tài trợ phòng chống và khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh; làm nhà đại đoàn kết, nhà tình nghĩa, nhà cho đối tượng chính sách; tài trợ cho địa bàn có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; tài trợ cho nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
- Chi cho nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
- Phần giá trị tổn thất do thiên tai, dịch bệnh và trường hợp bất khả kháng khác mà không được bồi thường.
- Chi thực tế cho người được biệt phái tham gia quản trị, điều hành, kiểm soát tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt, ngân hàng thương mại được chuyển giao bắt buộc.
- Một số khoản chi phục vụ sản xuất kinh doanh nhưng chưa tương ứng với doanh thu phát sinh trong kỳ, theo quy định của Chính phủ.
- Một số khoản chi hỗ trợ xây dựng công trình công cộng đồng thời phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
- Chi phí liên quan đến giảm phát thải khí nhà kính nhằm trung hòa các-bon và net zero, giảm ô nhiễm môi trường, đồng thời liên quan đến sản xuất kinh doanh.
- Một số khoản đóng góp vào các quỹ được thành lập theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ và quy định của Chính phủ.
Danh sách bị loại, gom theo bốn nhóm
Nhóm một: vượt mức trần
Điểm d khoản 2 liệt kê các khoản chỉ bị loại phần vượt, còn phần trong mức vẫn được trừ. Mức cụ thể do Chính phủ quy định.
- Chi phí quản lý kinh doanh do doanh nghiệp nước ngoài phân bổ cho cơ sở thường trú tại Việt Nam.
- Chi phí thuê quản lý hoạt động kinh doanh trò chơi điện tử có thưởng và kinh doanh casino.
- Chi trả lãi tiền vay của doanh nghiệp có giao dịch liên kết.
- Chi có tính chất phúc lợi trực tiếp cho người lao động.
- Khoản đóng góp bảo hiểm hưu trí bổ sung theo Luật Bảo hiểm xã hội hoặc quỹ có tính chất an sinh xã hội; mua bảo hiểm hưu trí tự nguyện, bảo hiểm nhân thọ cho người lao động.
Nhóm hai: sai kỹ thuật kế toán
- Phần trích lập dự phòng không đúng hoặc vượt mức quy định.
- Khấu hao tài sản cố định không đúng hoặc vượt mức quy định.
- Trích trước vào chi phí không đúng quy định.
- Chi đầu tư xây dựng cơ bản trong giai đoạn đầu tư để hình thành tài sản cố định; chi liên quan trực tiếp đến việc tăng, giảm vốn chủ sở hữu.
Nhóm ba: lương và lãi vay
- Tiền lương, tiền công của chủ doanh nghiệp tư nhân và chủ công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ.
- Thù lao trả cho sáng lập viên không trực tiếp tham gia điều hành sản xuất kinh doanh.
- Tiền lương, tiền công và các khoản hạch toán để chi trả cho người lao động nhưng thực tế không chi trả, hoặc không có hóa đơn chứng từ.
- Phần lãi tiền vay tương ứng với phần vốn điều lệ còn thiếu.
- Lãi tiền vay trong quá trình đầu tư đã được ghi nhận vào giá trị đầu tư.
- Phần lãi tiền vay của bên không phải tổ chức tín dụng vượt mức quy định của Bộ luật Dân sự.
Nhóm bốn: thuế, phạt và các khoản khác
- Tiền phạt do vi phạm hành chính.
- Khoản chi được bù đắp bằng nguồn kinh phí khác.
- Thuế giá trị gia tăng đầu vào đã được khấu trừ; thuế giá trị gia tăng nộp theo phương pháp khấu trừ; thuế giá trị gia tăng đầu vào của phần giá trị xe ô tô chở người từ 09 chỗ trở xuống vượt mức quy định.
- Thuế thu nhập doanh nghiệp; các khoản thuế, phí, lệ phí, thu khác không được tính vào chi phí; tiền chậm nộp theo pháp luật quản lý thuế.
- Khoản chi không tương ứng với doanh thu tính thuế, trừ mười hai nhóm đặc thù nói trên; khoản chi không đáp ứng điều kiện chi và nội dung chi theo pháp luật chuyên ngành.
- Khoản tài trợ, trừ các khoản tài trợ đã nêu ở nhóm đặc thù.
Phần thuế giá trị gia tăng nộp theo phương pháp khấu trừ bị loại không bao gồm phần thuế đầu vào của hàng hóa, dịch vụ liên quan trực tiếp đến sản xuất kinh doanh mà chưa được khấu trừ hết và không thuộc trường hợp hoàn thuế. Phần đó được tính vào chi phí được trừ.
Nhưng đã tính vào chi phí rồi thì không được khấu trừ với thuế đầu ra nữa. Phải chọn một đường và ghi nhận cho nhất quán.
Chỗ tốn thời gian nhất khi quyết toán là lần lại từng khoản chi để xem có đủ hóa đơn và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt hay không. Phần mềm kế toán VFRS gắn chứng từ thanh toán vào từng bút toán và lọc ra danh sách khoản chi thiếu chứng từ, xem tại <a href=”https://app.vfrs.vn” target=”_blank” rel=”noopener”>app.vfrs.vn.
Xem thêm: Bỏ ngưỡng 20 triệu: chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt
Chủ công ty TNHH một thành viên tự trả lương cho mình thì có được trừ không?
Không. Điểm h khoản 2 Điều 9 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 loại tiền lương, tiền công của chủ doanh nghiệp tư nhân và chủ công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ ra khỏi chi phí được trừ.
Tiền phạt chậm nộp thuế có được tính vào chi phí không?
Không. Tiền chậm nộp theo pháp luật quản lý thuế và tiền phạt do vi phạm hành chính đều nằm trong danh sách không được trừ tại khoản 2 Điều 9.
Doanh nghiệp tài trợ xây trường học ở địa phương thì có được trừ không?
Được. Tài trợ cho giáo dục nằm trong nhóm chi đặc thù tại tiểu điểm b5 điểm b khoản 1 Điều 9, được trừ dù không tương ứng với doanh thu. Vẫn phải đủ hồ sơ chứng minh khoản tài trợ theo quy định.
Vay của giám đốc để bổ sung vốn lưu động, trả lãi 15% một năm thì được trừ bao nhiêu?
Chỉ phần lãi trong mức quy định của Bộ luật Dân sự. Điểm i khoản 2 Điều 9 loại phần lãi tiền vay của bên không phải tổ chức tín dụng vượt mức đó. Ngoài ra nếu vốn điều lệ còn thiếu thì phần lãi tương ứng với phần vốn thiếu cũng bị loại.
Chi phí nghiên cứu phát triển chưa tạo ra doanh thu thì có bị loại vì không tương ứng doanh thu không?
Không. Chi cho nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nằm trong nhóm đặc thù tại tiểu điểm b6 điểm b khoản 1 Điều 9, và luật còn cho trừ thêm phần chi phí bổ sung theo tỷ lệ phần trăm tính trên chi phí thực tế của hoạt động nghiên cứu và phát triển.
- Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15, Điều 9 về các khoản chi được trừ và không được trừ
- Luật số 09/2026/QH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt, hiệu lực từ ngày 01/01/2026
- Nghị định 320/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp