Sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm: khi nào phải điều chỉnh

02/09/2026

Giữa ngày 31/12 và ngày ký phát hành báo cáo tài chính thường có vài tháng, và nhiều việc xảy ra trong khoảng đó. Câu hỏi của kế toán là việc nào phải sửa số liệu năm cũ, việc nào chỉ cần thuyết minh. Ranh giới nằm ở chỗ sự kiện đó cung cấp bằng chứng về điều đã tồn tại trong năm tài chính hay là điều mới phát sinh.

Mốc thời gian và hai loại sự kiện

Ngày phát hành báo cáo tài chính là ngày ghi trên báo cáo mà Giám đốc hoặc người được ủy quyền ký duyệt để gửi ra bên ngoài doanh nghiệp. Mọi sự kiện phát sinh đến ngày này đều thuộc phạm vi xem xét.

Sự kiện cần điều chỉnh

• Kết luận của Tòa án sau ngày kết thúc năm xác nhận doanh nghiệp có nghĩa vụ hiện tại vào ngày kết thúc năm, dẫn tới phải điều chỉnh khoản dự phòng đã ghi, ghi nhận dự phòng mới hoặc khoản phải thu, phải trả mới.
• Khách hàng bị phá sản sau ngày kết thúc năm, chứng minh khoản phải thu cần điều chỉnh thành khoản lỗ trong năm.
• Hàng tồn kho được bán sau ngày kết thúc năm, cung cấp bằng chứng về giá trị thuần có thể thực hiện được tại ngày kết thúc năm.
• Việc xác nhận sau ngày kết thúc năm về giá gốc tài sản đã mua hoặc số tiền thu được từ bán tài sản trong năm.
• Phát hiện gian lận và sai sót cho thấy báo cáo tài chính không chính xác.

Sự kiện không cần điều chỉnh

Điển hình là việc giảm giá trị thị trường của các khoản đầu tư vốn góp liên doanh, đầu tư vào công ty liên kết trong khoảng từ ngày kết thúc năm đến ngày phát hành báo cáo. Mức giảm này thường không liên quan tới giá trị khoản đầu tư tại ngày kết thúc năm, nên số liệu giữ nguyên.

Khi sự kiện không cần điều chỉnh có tính trọng yếu, doanh nghiệp phải trình bày nội dung và số liệu của sự kiện, cùng ước tính ảnh hưởng về tài chính hoặc lý do không thể ước tính được ảnh hưởng đó. Các sự kiện thuộc nhóm này gồm:

• Hợp nhất kinh doanh hoặc thanh lý công ty con của tập đoàn.
• Công bố kế hoạch ngừng hoạt động, thanh lý tài sản hoặc thanh toán các khoản nợ liên quan đến ngừng hoạt động; ký hợp đồng ràng buộc để bán tài sản hoặc thanh toán nợ.
• Mua sắm hoặc thanh lý tài sản có giá trị lớn.
• Nhà xưởng sản xuất bị phá hủy vì hỏa hoạn, bão lụt.
• Thực hiện tái cơ cấu chủ yếu.
• Các giao dịch chủ yếu và tiềm năng của cổ phiếu thường.
• Thay đổi bất thường, quan trọng về giá bán tài sản hoặc tỷ giá hối đoái.
• Thay đổi về thuế có ảnh hưởng quan trọng đến tài sản, nợ thuế hiện hành hoặc thuế hoãn lại.
• Tham gia những cam kết, thỏa thuận quan trọng hoặc những khoản nợ tiềm tàng.
• Xuất hiện những vụ kiện tụng lớn.

Thông tư 99/2025/TT-BTC bổ sung ba tình huống thuộc nhóm không cần điều chỉnh nhưng phải thuyết minh, liên quan tới nợ ngắn hạn: thỏa thuận gia hạn khoản nợ ngắn hạn thành dài hạn; khắc phục vi phạm trong thỏa thuận đối với nợ dài hạn; chủ nợ cho ân hạn để khắc phục vi phạm ít nhất 12 tháng sau ngày kết thúc kỳ kế toán.

Cổ tức và nguyên tắc hoạt động liên tục

• Cổ tức công bố sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm không được ghi nhận là khoản nợ phải trả tại ngày kết thúc năm.
• Cổ tức công bố sau ngày kết thúc năm nhưng trước ngày phát hành báo cáo tài chính được trình bày trên thuyết minh báo cáo tài chính.
• Ban Giám đốc xác nhận sau ngày kết thúc năm có dự kiến giải thể, ngừng sản xuất kinh doanh, thu hẹp đáng kể quy mô hoạt động hoặc phá sản thì doanh nghiệp không được lập báo cáo tài chính trên cơ sở nguyên tắc hoạt động liên tục.
• Khi nguyên tắc hoạt động liên tục không còn phù hợp, doanh nghiệp phải thay đổi căn bản cơ sở kế toán, thay vì chỉ điều chỉnh số liệu đã ghi theo cơ sở ban đầu.

Xem thêm: Báo cáo tài chính khi doanh nghiệp không hoạt động liên tục

Trình bày trên báo cáo

• Doanh nghiệp phải trình bày ngày phát hành báo cáo tài chính và người quyết định phát hành.
• Nếu chủ sở hữu hoặc người có thẩm quyền yêu cầu sửa đổi báo cáo tài chính trước khi phát hành thì phải trình bày việc này.
• Các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm được thuyết minh tại mục Những thông tin khác của Thuyết minh báo cáo tài chính.
• Với báo cáo tài chính giữa niên độ, doanh nghiệp trình bày những sự kiện trọng yếu phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán giữa niên độ mà chưa được phản ánh trong báo cáo đó.

Xem thêm: Dự phòng, nợ tiềm tàng và tài sản tiềm tàng: ghi sổ hay chỉ thuyết minh

Xem thêm: Sửa chữa số liệu trên sổ kế toán đơn vị công: ba giai đoạn, ba cách xử lý

Hỏi đáp