Bài viết theo Thông tư số 99/2025/TT-BTC, phần Nguyên tắc kế toán các khoản nợ phải trả, hiệu lực từ ngày 01/01/2026
Nợ phải trả có mười lăm nhóm. Chỗ hay xếp nhầm nhất là ranh giới giữa phải trả người bán và phải trả nội bộ, vì quan hệ công ty mẹ con lại nằm ở nhóm đầu.
- Phải trả người bán: mang tính thương mại, từ giao dịch mua hàng hóa, dịch vụ, tài sản.
- Phải trả giữa công ty mẹ và công ty con, liên doanh, liên kết vẫn là phải trả người bán.
- Phải trả nội bộ: giữa trụ sở chính và đơn vị trực thuộc.
- Lãi vay phải trả nằm ở phải trả khác, không phải phải trả người bán.
- Bảo hiểm xã hội, y tế, thất nghiệp, kinh phí công đoàn cũng ở phải trả khác.
- Có bằng chứng tổn thất chắc chắn xảy ra thì ghi nhận ngay khoản phải trả.
Mười lăm nhóm nợ phải trả
- Phải trả cho người bán.
- Phải trả cổ tức, lợi nhuận.
- Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước.
- Phải trả người lao động.
- Chi phí phải trả.
- Phải trả nội bộ.
- Phải trả, phải nộp khác.
- Vay và nợ thuê tài chính.
- Trái phiếu phát hành.
- Nhận ký quỹ, ký cược.
- Thuế thu nhập hoãn lại phải trả.
- Dự phòng phải trả.
- Quỹ khen thưởng, phúc lợi.
- Quỹ phát triển khoa học và công nghệ.
- Quỹ bình ổn giá.
Khoản phải trả người bán bao gồm cả các khoản phải trả giữa công ty mẹ và công ty con, công ty liên doanh, liên kết.
Cũng gồm khoản phải trả khi nhập khẩu thông qua người nhận ủy thác, trong giao dịch nhập khẩu ủy thác.
Chỉ quan hệ giữa trụ sở chính và đơn vị trực thuộc mới là phải trả nội bộ.
Phải trả khác gồm những gì
- Các khoản phải trả liên quan đến chi phí tài chính, như lãi vay, chi phí hoạt động đầu tư tài chính.
- Các khoản phải trả do bên thứ ba chi hộ.
- Các khoản tiền bên nhận ủy thác nhận của bên giao ủy thác để thanh toán theo chỉ định trong giao dịch ủy thác xuất nhập khẩu.
- Các khoản phải trả do mượn tài sản phi tiền tệ, phải trả về tiền phạt, bồi thường, tài sản thừa chờ giải quyết.
- Các khoản bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, kinh phí công đoàn.
Phân loại ngắn hạn, dài hạn và nguyên tắc thận trọng
Tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán, doanh nghiệp căn cứ kỳ hạn còn lại của các khoản phải trả để phân loại là dài hạn hoặc ngắn hạn, theo nguyên tắc phân loại nợ phải trả quy định tại Thông tư 99.
Khi có các bằng chứng cho thấy một khoản tổn thất có khả năng chắc chắn xảy ra, doanh nghiệp phải ghi nhận ngay một khoản phải trả theo nguyên tắc thận trọng. Nguyên tắc này buộc kế toán không chờ tới lúc có hóa đơn hay có phán quyết mới ghi.
Xem thêm: Hạch toán tài khoản 331 phải trả cho người bán
Nợ tiền hàng công ty mẹ ghi vào đâu?
Vào phải trả người bán. Khoản phải trả giữa công ty mẹ và công ty con, công ty liên doanh, liên kết thuộc nhóm này.
Lãi vay chưa trả ghi ở đâu?
Phải trả khác, vì đây là khoản phải trả liên quan đến chi phí tài chính.
Bảo hiểm xã hội phải nộp thuộc nhóm nào?
Phải trả, phải nộp khác.
Nợ giữa hai chi nhánh ghi ở đâu?
Phải trả nội bộ, gồm khoản phải trả giữa trụ sở chính và đơn vị trực thuộc, hoặc giữa các đơn vị trực thuộc với nhau.
Sắp thua kiện, chưa có phán quyết thì có ghi nợ không?
Khi có bằng chứng cho thấy khoản tổn thất có khả năng chắc chắn xảy ra thì phải ghi nhận ngay một khoản phải trả theo nguyên tắc thận trọng.
Phân loại ngắn hạn dài hạn dựa vào đâu?
Căn cứ kỳ hạn còn lại của khoản phải trả tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán.
- Thông tư số 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp, hiệu lực từ 01/01/2026: phần Nguyên tắc kế toán các khoản nợ phải trả.
