Bài viết theo Nghị định 365/2025/NĐ-CP, Điều 19 đến Điều 23
Có dấu hiệu mất an toàn tài chính chưa đồng nghĩa với việc bị đưa vào diện giám sát đặc biệt. Cơ quan đại diện chủ sở hữu phải đánh giá rồi mới quyết. Nhưng khi đã có quyết định thì doanh nghiệp chỉ có 30 ngày để trình phương án khắc phục.
Bài viết áp dụng cho doanh nghiệp nhà nước theo Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp.
Việc kiểm soát đặc biệt đối với tổ chức tín dụng thực hiện theo pháp luật về các tổ chức tín dụng, không theo cơ chế này.
- Đang lỗ kế hoạch: lỗ thực tế vượt 30% mức lỗ kế hoạch là dấu hiệu.
- Sau lỗ kế hoạch: lỗ năm từ 30% vốn đầu tư của chủ sở hữu trở lên.
- Hoặc lỗ lũy kế trên 50% vốn đầu tư của chủ sở hữu.
- Hoặc hệ số nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu vượt mức an toàn.
- Nhóm dấu hiệu kết hợp đều lấy mốc 2 năm liên tiếp.
- Ý kiến kiểm toán trái ngược, từ chối, ngoại trừ hai năm liền cũng là dấu hiệu.
- Có dấu hiệu chưa tự động vào diện giám sát đặc biệt.
- Có quyết định rồi: 30 ngày trình phương án khắc phục hoặc cơ cấu lại.
- Phục hồi được thì có quyết định kết thúc giám sát đặc biệt.
Dấu hiệu mất an toàn tài chính
| Nhóm doanh nghiệp | Dấu hiệu |
|---|---|
| Đang trong giai đoạn lỗ kế hoạch | Số lỗ phát sinh năm báo cáo lớn hơn 30% so với mức lỗ kế hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt |
| Sau giai đoạn lỗ kế hoạch | Số lỗ phát sinh trong năm báo cáo từ 30% vốn đầu tư của chủ sở hữu trở lên, hoặc số lỗ lũy kế lớn hơn 50% vốn đầu tư của chủ sở hữu |
| Sau giai đoạn lỗ kế hoạch | Hệ số nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu vượt quá mức an toàn theo quy định của cơ quan đại diện chủ sở hữu, nếu có |
Nhóm dấu hiệu kết hợp xem xét
- Đang trong giai đoạn lỗ kế hoạch: số lỗ thực tế lớn hơn số lỗ kế hoạch trong 2 năm liền.
- Lỗ hai năm liên tiếp trở lên.
- Doanh thu thuần hoặc lợi nhuận gộp giảm liên tiếp 2 năm trở lên.
- Lưu chuyển tiền từ hoạt động kinh doanh âm liên tiếp 2 năm trở lên.
- Không tiến hành kiểm toán báo cáo tài chính.
- Ý kiến kiểm toán trái ngược, từ chối đưa ra ý kiến, hoặc ngoại trừ trong 2 năm liền về cùng một vấn đề có ảnh hưởng trọng yếu.
- Có ý kiến về vấn đề cần nhấn mạnh, hoặc các dấu hiệu, sự kiện có thể dẫn đến nghi ngờ đáng kể về khả năng hoạt động liên tục trong 2 năm liền.
Các dấu hiệu trên là dấu hiệu cảnh báo khả năng đặt doanh nghiệp vào tình trạng giám sát tài chính đặc biệt.
Khi có một trong các dấu hiệu, cơ quan đại diện chủ sở hữu chủ trì đánh giá tình hình sản xuất kinh doanh và đầu tư rồi mới quyết định đưa vào diện giám sát đặc biệt, hoặc tiếp tục giám sát, kiểm tra thông thường.
Khi đã có quyết định
Quyết định giám sát tài chính đặc biệt gồm ba nội dung: tên doanh nghiệp thuộc diện, lý do giám sát, và nội dung giám sát.
| Việc | Ai làm | Hạn |
|---|---|---|
| Lập phương án khắc phục, phương án cơ cấu lại tổ chức, hoạt động kinh doanh và tài chính, trình cơ quan đại diện chủ sở hữu | Hội đồng thành viên, Chủ tịch công ty, Tổng giám đốc hoặc Giám đốc | 30 ngày kể từ ngày có quyết định giám sát tài chính đặc biệt |
| Báo cáo về các chỉ tiêu giám sát | Doanh nghiệp | Theo tần suất đã thống nhất với cơ quan đại diện chủ sở hữu |
| Phê duyệt phương án cơ cấu lại, giám sát việc thực hiện | Cơ quan đại diện chủ sở hữu | |
| Quyết định kết thúc giám sát tài chính đặc biệt khi doanh nghiệp đã phục hồi | Cơ quan đại diện chủ sở hữu |
Phương án phải nói rõ năm điều
- Đơn vị, cá nhân chịu trách nhiệm triển khai thực hiện.
- Kết quả cụ thể khi hoàn thành phương án.
- Thời gian thực hiện.
- Điều kiện để triển khai phương án.
- Nhu cầu hỗ trợ trong phạm vi quy định của pháp luật, nếu có.
Trường hợp doanh nghiệp đã thực hiện giải pháp, kiến nghị của cơ quan đại diện chủ sở hữu mà kết quả sản xuất kinh doanh và tình hình tài chính không được cải thiện, cơ quan đại diện chủ sở hữu báo cáo, kiến nghị Chính phủ hoặc Thủ tướng Chính phủ phương án xử lý.
Việc cần làm
- Tính sẵn tỷ lệ lỗ năm trên vốn đầu tư của chủ sở hữu và lỗ lũy kế trên vốn đầu tư của chủ sở hữu ngay khi khóa sổ.
- Đối chiếu hệ số nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu với mức an toàn mà cơ quan đại diện chủ sở hữu đặt ra.
- Theo dõi chuỗi 2 năm: lỗ, doanh thu thuần, lợi nhuận gộp, lưu chuyển tiền từ hoạt động kinh doanh.
- Xử lý dứt điểm các vấn đề ngoại trừ trong báo cáo kiểm toán, đừng để lặp sang năm thứ hai.
- Đưa kiểm toán báo cáo tài chính vào lịch, vì việc không kiểm toán tự nó là một dấu hiệu.
- Chuẩn bị sẵn bản giải trình nguyên nhân để trả lời khi cơ quan đại diện chủ sở hữu đánh giá.
- Nhận quyết định giám sát đặc biệt: đếm ngay mốc 30 ngày trình phương án.
- Viết phương án đủ năm nội dung bắt buộc, nhất là cá nhân chịu trách nhiệm và kết quả cụ thể.
- Chốt tần suất báo cáo với cơ quan đại diện chủ sở hữu để khỏi vướng khi bị kiểm tra.
Lỗ bao nhiêu thì bị coi là dấu hiệu mất an toàn tài chính?
Doanh nghiệp sau giai đoạn lỗ kế hoạch có số lỗ phát sinh trong năm báo cáo từ 30% vốn đầu tư của chủ sở hữu trở lên, hoặc số lỗ lũy kế lớn hơn 50% vốn đầu tư của chủ sở hữu. Doanh nghiệp đang trong giai đoạn lỗ kế hoạch thì là số lỗ năm báo cáo lớn hơn 30% so với mức lỗ kế hoạch đã phê duyệt.
Có dấu hiệu là bị đưa vào diện giám sát đặc biệt luôn phải không?
Không. Đó là dấu hiệu cảnh báo. Cơ quan đại diện chủ sở hữu chủ trì đánh giá tình hình rồi mới quyết định đưa vào diện giám sát tài chính đặc biệt hay tiếp tục giám sát, kiểm tra thông thường.
Ý kiến kiểm toán ngoại trừ có phải là dấu hiệu không?
Có, khi ý kiến ngoại trừ xuất hiện trong 2 năm liền về cùng một vấn đề có ảnh hưởng trọng yếu tới hoạt động sản xuất kinh doanh. Ý kiến trái ngược, từ chối đưa ra ý kiến, hoặc việc không tiến hành kiểm toán cũng là dấu hiệu.
Lưu chuyển tiền âm mấy năm thì bị tính là dấu hiệu?
Lưu chuyển tiền từ hoạt động kinh doanh âm liên tiếp 2 năm trở lên.
Bị giám sát tài chính đặc biệt thì phải làm gì đầu tiên?
Lập phương án khắc phục, phương án cơ cấu lại tổ chức, hoạt động kinh doanh và tài chính, trình cơ quan đại diện chủ sở hữu trong thời gian 30 ngày kể từ ngày có quyết định.
Phương án khắc phục phải có nội dung gì?
Phải quy định rõ đơn vị và cá nhân chịu trách nhiệm triển khai, kết quả cụ thể khi hoàn thành, thời gian thực hiện, điều kiện triển khai và nhu cầu hỗ trợ trong phạm vi pháp luật nếu có.
Khi nào kết thúc giám sát tài chính đặc biệt?
Khi doanh nghiệp đã phục hồi và không cần thiết tiếp tục giám sát, cơ quan đại diện chủ sở hữu đánh giá và ban hành quyết định kết thúc giám sát tài chính đặc biệt.
Ngân hàng có áp dụng cơ chế này không?
Không. Việc kiểm soát đặc biệt đối với các tổ chức tín dụng thực hiện theo quy định pháp luật về các tổ chức tín dụng.
- Nghị định 365/2025/NĐ-CP về giám sát, kiểm tra, đánh giá, xếp loại, báo cáo và công khai thông tin trong quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp, Điều 19, 20, 21, 22 và 23
Xem thêm: Đánh giá, xếp loại doanh nghiệp nhà nước: năm chỉ tiêu và ba hạng
[…] Xem thêm: Giám sát tài chính đặc biệt: dấu hiệu mất an toàn và mốc 30 ngày […]