Bài viết theo Thông tư số 99/2025/TT-BTC, phần Nguyên tắc kế toán các khoản đầu tư vào đơn vị khác, hiệu lực từ ngày 01/01/2026
Bỏ tiền vào một công ty khác có hai đường: góp vốn mới, hoặc mua lại phần vốn của người đang sở hữu. Hai đường này khác nhau ngay ở chỗ tiền chảy về đâu.
- Góp vốn: tài sản của bên góp được ghi vào báo cáo của bên nhận vốn góp.
- Mua lại phần vốn góp: tài sản chuyển cho bên bán, không vào báo cáo bên được đầu tư.
- Góp vốn bằng tài sản phi tiền tệ: chênh lệch đánh giá lại vào thu nhập khác hoặc chi phí khác.
- Thanh toán mua vốn bằng hàng tồn kho: kế toán như hàng đổi hàng.
- Giá phí khoản đầu tư gồm giá mua cộng chi phí liên quan trực tiếp.
- Vay tiền để đầu tư thì lãi vay vào chi phí tài chính, không được vốn hóa.
Hai hình thức đầu tư
| Hình thức | Tài sản của nhà đầu tư đi về đâu |
|---|---|
| Góp vốn vào đơn vị khác, do bên được đầu tư huy động vốn | Được ghi nhận vào Báo cáo tình hình tài chính của bên nhận vốn góp |
| Mua lại phần vốn góp tại đơn vị khác, tức mua lại phần vốn của chủ sở hữu khác | Chuyển cho bên bán, không được ghi nhận vào Báo cáo tình hình tài chính của bên được đầu tư |
Góp vốn bằng tài sản phi tiền tệ
Giá trị tài sản phi tiền tệ mang đi góp vốn phải được xác định một cách đáng tin cậy và phù hợp với thị trường. Việc xác định giá trị vốn góp thực hiện theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp và pháp luật có liên quan.
Phần chênh lệch, nếu có, giữa giá trị đánh giá lại với giá trị ghi sổ hoặc giá trị còn lại của tài sản phi tiền tệ mang đi góp vốn, được hạch toán vào thu nhập khác hoặc chi phí khác của bên đem tài sản đi góp vốn.
Khoản chênh lệch này không đi vào tài khoản 412 chênh lệch đánh giá lại tài sản.
Mua vốn và trả bằng tài sản phi tiền tệ
| Tài sản dùng để thanh toán | Kế toán như giao dịch |
|---|---|
| Hàng tồn kho | Bán hàng tồn kho dưới hình thức hàng đổi hàng, ghi nhận doanh thu và giá vốn của hàng mang đi trao đổi |
| Tài sản cố định, bất động sản đầu tư | Thanh lý, nhượng bán tài sản cố định, bất động sản đầu tư, ghi nhận doanh thu, thu nhập khác, chi phí khác |
| Công cụ vốn như cổ phiếu, hoặc công cụ nợ như trái phiếu, khoản phải thu | Thanh lý, nhượng bán các khoản đầu tư tài chính, ghi nhận lãi lỗ vào doanh thu hoạt động tài chính hoặc chi phí tài chính |
Giá phí khoản đầu tư
Giá phí các khoản đầu tư được phản ánh theo giá gốc, bao gồm giá mua cộng các chi phí liên quan trực tiếp đến việc đầu tư nếu có, như chi phí giao dịch, môi giới, tư vấn, kiểm toán, lệ phí, thuế và phí ngân hàng.
Trường hợp doanh nghiệp vay vốn để đầu tư vào đơn vị khác, chi phí lãi vay được ghi nhận vào chi phí tài chính.
Khoản lãi vay này không được vốn hóa vào giá phí khoản đầu tư.
Xem thêm: Hạch toán tài khoản 221 đầu tư vào công ty con
Góp vốn và mua lại phần vốn khác nhau ở đâu?
Góp vốn thì tài sản của bên góp được ghi vào báo cáo của bên nhận vốn góp. Mua lại phần vốn thì tài sản chuyển cho bên bán, không vào báo cáo của bên được đầu tư.
Góp vốn bằng nhà xưởng, chênh lệch giá ghi vào đâu?
Vào thu nhập khác hoặc chi phí khác của bên đem tài sản đi góp vốn.
Trả tiền mua cổ phần bằng hàng hóa thì ghi thế nào?
Kế toán như giao dịch bán hàng tồn kho dưới hình thức hàng đổi hàng, ghi nhận doanh thu và giá vốn.
Phí môi giới mua cổ phần tính vào đâu?
Vào giá phí khoản đầu tư, cùng với chi phí tư vấn, kiểm toán, lệ phí, thuế và phí ngân hàng.
Vay ngân hàng để mua cổ phần thì lãi vay ghi ở đâu?
Vào chi phí tài chính. Lãi vay trong trường hợp này không được vốn hóa.
Đầu tư vào đơn vị khác gồm những khoản nào?
Đầu tư vào công ty con, công ty liên doanh, công ty liên kết, và các khoản đầu tư góp vốn khác với mục đích nắm giữ lâu dài.
- Thông tư số 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp, hiệu lực từ 01/01/2026: phần Nguyên tắc kế toán các khoản đầu tư vào đơn vị khác.
