Bài viết theo các Điều 143 đến Điều 147 Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14
Lao động chưa thành niên được chia làm ba nhóm tuổi, mỗi nhóm có giới hạn công việc và giờ làm riêng. Với doanh nghiệp trong ngành dịch vụ, ăn uống và bán lẻ, phần đáng đọc kỹ nhất là danh sách nơi làm việc bị cấm.
- Lao động chưa thành niên là người lao động chưa đủ 18 tuổi.
- Dưới 13 tuổi: chỉ được làm công việc nghệ thuật, thể dục, thể thao, và phải có sự đồng ý của cơ quan chuyên môn về lao động thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
- Từ đủ 13 đến chưa đủ 15 tuổi: chỉ làm công việc nhẹ theo danh mục của Bộ trưởng.
- Chưa đủ 15 tuổi: làm tối đa 04 giờ một ngày và 20 giờ một tuần, không được làm thêm giờ, không làm ban đêm.
- Từ đủ 15 đến chưa đủ 18 tuổi: tối đa 08 giờ một ngày và 40 giờ một tuần.
- Sử dụng lao động chưa thành niên phải có sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ.
- Phải lập sổ theo dõi riêng và xuất trình khi cơ quan nhà nước yêu cầu.
- Có tám công việc và năm nhóm nơi làm việc bị cấm với người từ đủ 15 đến chưa đủ 18 tuổi.
Ba nhóm tuổi và phạm vi công việc
| Nhóm tuổi | Được làm công việc gì |
|---|---|
| Chưa đủ 13 tuổi | Chỉ được làm các công việc nghệ thuật, thể dục, thể thao mà không làm tổn hại đến sự phát triển thể lực, trí lực, nhân cách, và phải có sự đồng ý của cơ quan chuyên môn về lao động thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh |
| Từ đủ 13 đến chưa đủ 15 tuổi | Chỉ được làm công việc nhẹ theo danh mục do Bộ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội ban hành |
| Từ đủ 15 đến chưa đủ 18 tuổi | Được làm việc bình thường, trừ các công việc và nơi làm việc bị cấm tại Điều 147 |
Thời giờ làm việc
| Nhóm tuổi | Tối đa một ngày | Tối đa một tuần | Làm thêm giờ và làm đêm |
|---|---|---|---|
| Chưa đủ 15 tuổi | 04 giờ | 20 giờ | Không được làm thêm giờ, không được làm việc vào ban đêm |
| Từ đủ 15 đến chưa đủ 18 tuổi | 08 giờ | 40 giờ | Có thể được làm thêm giờ, làm ban đêm trong một số nghề, công việc theo danh mục do Bộ trưởng ban hành |
Mốc 40 giờ một tuần với nhóm từ đủ 15 tuổi thấp hơn mức chung là 48 giờ áp cho người lao động thành niên.
Bốn nghĩa vụ khi sử dụng người chưa đủ 15 tuổi
- Phải giao kết hợp đồng lao động bằng văn bản với người chưa đủ 15 tuổi và người đại diện theo pháp luật của người đó.
- Bố trí giờ làm việc không ảnh hưởng đến thời gian học tập.
- Phải có giấy khám sức khỏe của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền xác nhận sức khỏe phù hợp với công việc, và tổ chức kiểm tra sức khỏe định kỳ ít nhất một lần trong 06 tháng.
- Bảo đảm điều kiện làm việc, an toàn, vệ sinh lao động phù hợp với lứa tuổi.
Điểm a khoản 1 Điều 145 buộc giao kết hợp đồng lao động bằng văn bản với cả người chưa đủ 15 tuổi và người đại diện theo pháp luật của người đó.
Chỉ có chữ ký của người lao động là chưa đủ điều kiện hình thức.
Bốn nguyên tắc chung
- Lao động chưa thành niên chỉ được làm công việc phù hợp với sức khỏe để bảo đảm sự phát triển thể lực, trí lực, nhân cách.
- Người sử dụng lao động có trách nhiệm quan tâm chăm sóc người lao động về các mặt lao động, sức khỏe, học tập trong quá trình lao động.
- Phải có sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ, và phải lập sổ theo dõi riêng ghi đầy đủ họ tên, ngày tháng năm sinh, công việc đang làm, kết quả những lần kiểm tra sức khỏe định kỳ, xuất trình khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu.
- Phải tạo cơ hội để lao động chưa thành niên được học văn hóa, giáo dục nghề nghiệp, đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề.
Tám công việc bị cấm
Điều 147 cấm sử dụng người lao động từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi làm các công việc sau.
- Mang, vác, nâng các vật nặng vượt quá thể trạng của người chưa thành niên.
- Sản xuất, kinh doanh cồn, rượu, bia, thuốc lá, chất tác động đến tinh thần hoặc chất gây nghiện khác.
- Sản xuất, sử dụng hoặc vận chuyển hóa chất, khí gas, chất nổ.
- Bảo trì, bảo dưỡng thiết bị, máy móc.
- Phá dỡ các công trình xây dựng.
- Nấu, thổi, đúc, cán, dập, hàn kim loại.
- Lặn biển, đánh bắt thủy, hải sản xa bờ.
- Công việc khác gây tổn hại đến sự phát triển thể lực, trí lực, nhân cách, theo danh mục do Bộ trưởng ban hành.
Năm nhóm nơi làm việc bị cấm
| Nhóm | Nơi làm việc |
|---|---|
| Không gian nguy hiểm | Dưới nước, dưới lòng đất, trong hang động, trong đường hầm |
| Xây dựng | Công trường xây dựng |
| Giết mổ | Cơ sở giết mổ gia súc |
| Dịch vụ giải trí và lưu trú | Sòng bạc, quán bar, vũ trường, phòng hát karaoke, khách sạn, nhà nghỉ, cơ sở tắm hơi, cơ sở xoa bóp; điểm kinh doanh xổ số, dịch vụ trò chơi điện tử |
| Nhóm mở | Nơi làm việc khác gây tổn hại đến sự phát triển thể lực, trí lực, nhân cách, theo danh mục do Bộ trưởng ban hành |
Danh sách tại điểm d khoản 2 Điều 147 phủ rất rộng các cơ sở kinh doanh phổ biến: quán bar, karaoke, khách sạn, nhà nghỉ, cơ sở tắm hơi, cơ sở xoa bóp, điểm kinh doanh trò chơi điện tử.
Đây là các nơi thường tuyển nhân viên phục vụ trẻ tuổi, nên cần kiểm tra tuổi trước khi nhận vào làm.
Bốn việc nên làm trước khi nhận lao động chưa thành niên
- Xác định chính xác nhóm tuổi theo giấy tờ tùy thân, vì ba nhóm có ba chế độ khác nhau.
- Lấy văn bản đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ và lưu cùng hồ sơ lao động.
- Mở sổ theo dõi riêng, ghi đủ họ tên, ngày tháng năm sinh, công việc đang làm và kết quả kiểm tra sức khỏe định kỳ.
- Đối chiếu vị trí công việc dự kiến với danh sách tám công việc và năm nhóm nơi làm việc bị cấm.
Xem thêm: Thời giờ làm việc và thời giờ nghỉ ngơi
Bao nhiêu tuổi thì được đi làm?
Người từ đủ 13 đến chưa đủ 15 tuổi chỉ được làm công việc nhẹ theo danh mục của Bộ trưởng. Người chưa đủ 13 tuổi chỉ được làm các công việc nghệ thuật, thể dục, thể thao và phải có sự đồng ý của cơ quan chuyên môn về lao động thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
Người dưới 15 tuổi được làm mấy giờ một ngày?
Không quá 04 giờ trong 01 ngày và 20 giờ trong 01 tuần. Không được làm thêm giờ và không được làm việc vào ban đêm.
Người từ 15 đến dưới 18 tuổi làm được bao nhiêu giờ?
Không quá 08 giờ trong 01 ngày và 40 giờ trong 01 tuần. Có thể được làm thêm giờ, làm ban đêm trong một số nghề, công việc theo danh mục do Bộ trưởng ban hành.
Ký hợp đồng với người dưới 15 tuổi cần ai ký?
Phải giao kết hợp đồng lao động bằng văn bản với cả người chưa đủ 15 tuổi và người đại diện theo pháp luật của người đó.
Bao lâu phải khám sức khỏe cho người chưa đủ 15 tuổi?
Ít nhất một lần trong 06 tháng, ngoài giấy khám sức khỏe ban đầu xác nhận sức khỏe phù hợp với công việc.
Quán karaoke có được tuyển nhân viên 17 tuổi không?
Không. Điểm d khoản 2 Điều 147 cấm sử dụng người từ đủ 15 đến chưa đủ 18 tuổi làm việc tại sòng bạc, quán bar, vũ trường, phòng hát karaoke, khách sạn, nhà nghỉ, cơ sở tắm hơi, cơ sở xoa bóp, điểm kinh doanh xổ số và dịch vụ trò chơi điện tử.
Có phải lập sổ theo dõi riêng không?
Có. Sổ ghi đầy đủ họ tên, ngày tháng năm sinh, công việc đang làm, kết quả những lần kiểm tra sức khỏe định kỳ, và phải xuất trình khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu.
Có cần xin phép cha mẹ không?
Có. Khi sử dụng lao động chưa thành niên, người sử dụng lao động phải có sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ.
- Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14: Điều 143, Điều 144, Điều 145, Điều 146 và Điều 147.
